ХАБАРЛАНДЫРУ

ТҮСІНДІРМЕ ЖАЗБА 2026 жылдың 01 қаңтарына Қарасай ауданы бойынша шоғырландырылған қаржылық есептілігіне Жалпы мәліметтер Қазақстан Республикасының Бюджет кодексінің 133 бабына сәйкес,2025жылғы 15 мамырдағы №229 ҚР Қаржы министрінің бұйрығымен бекітілгенБюджеттiк бағдарламалар әкiмшiлерi мен бюджеттi атқару жөнiндегi жергілікті уәкiлеттi органдардың шоғырландырылған қаржылық есептiлiктi жасау қағидаларына сәйкес есептілік қалыптастырылған. Шоғырландырылған есептілік 13 ауданның бюджеттік бағдарлама әкімшісінің, 3 коммуналдық мемлекеттік мекеменің, 10 ауылдық округтің, аудандық маңызы бар қаланың деректері негізінде қалыптастырылған. Мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есепке алуды жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2025 жылғы 12 мамырдағы №223 бұйрығымен бекітілген мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есепке алуды жүргізу қағидаларна және Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2025 жылғы 16 сәуірдегі №170 бұйрығымен бекітілген мемлекеттік мекемелердің бухгалтерлік есепке алу шоттарының жоспарына сәйкес жүзеге асырылады. ЖаңартылғанҚаржылық есептілікті ұсыну және құрастыру кезінде Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2025 жылғы 24 сәуірдегі №191 бұйрығымен бекітілген Есеп саясатында қамтылған Жаңартылғанпринциптер, негіздер, ережелер, қағидалар мен практиканы қолданылған. Мемлекеттік мекемелермен қаржылық есептілікті ұсыну және құрастыру Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2025 жылғы 15 мамырдағы №230 бұйрығымен бекітілген қаржылық есептілік нысандарын және оларды жасау мен ұсыну қағидаларының нысандарына сәйкес жүзеге асырылады. Шоғырландырылған қаржылық есептілікке түсіндірме 1-нысан «Шоғырландырылған бухгалтерлік баланс» Қысқа мерзiмдi активтердiң жиыны (баланстың 100 жолы) – 86 769 571,2мың теңге оның ішінде, құрады: 1) Ақша қаражаты және олардың баламалары (баланстың 010 жолы) –1 026 518,4 мыңтеңге сомасында, оның ішінде: кассадағы ақша қаражаты – 0 мың теңге; мемлекеттік мекеменің ағымдағы шоты – 0мың теңге; қайырымдылық көмек ҚБШ – 0 мың теңге; ақылы қызметтер ҚБШ – 0 мың теңге; ақшаны уақытша орналастыру ҚБШ –22 905,2мың теңге; жергілікті өзін-өзі басқарудың ҚБШ – 0 мың теңге; жергілікті бюджеттердің ҚБШ – 1 003 613,2мың теңге. Әрекет етуші заңдылыққа сәйкес, есептi кезеңнiң басындағы сальдоға қаржылық құжаттардың қалдықтар сомасы есепке алынған. 2) Бюджеттік төлемдер бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек (баланстың 012 жолы)- 0 мың теңге сомасында - трансферттер, субсидиялар, зейнетақылар мен жәрдемақылар бойынша берешектің сомасы. 3) Бюджетпен есеп айырысу бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек (баланстың 013 жолы) – 678,7 мың теңге сомасында – жеке табыс салығы, әлеуметтік салық, қоршаған ортаны ластану төлем ақы және басқа салықтар, сонымен бірге, артық бюджетке жіберілген берешектің сомасы. 4) Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің қысқа мерзімді дебиторлық берешегі (баланстың 014 жолы) – 0 мың теңге сомасында - шарттардың міндеттемелері орындалмау, оқытуға қызмет көрсетілген берешек, балаларды тамақтандыру берешегінің сомасы. 5) Ведомстволық есеп айырысулар бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек (баланстың 015 жолы) – 0 мың теңге сомасында - мемлекеттік мекемелердің ведомствоаралық есеп айырысу берешектер сомасы. 6) Алынуға тиісті қысқа мерзімді сыйақылар(баланстың 016 жолы) - 0 мың теңге сомасы. 7) Қызметкерлердің қысқа мерзімді дебиторлық берешегі (баланстың 017 жолы) – 57,4 мың теңге сомасында - есеп беретін сомалар және де өзге операциялар бойынша қызметкерлердің қысқа мерзімді берешек сомасы. 8) Жал бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек (баланстың 018 жолы) – 0 мың теңге сомасында - жалдау төлемдері бойынша берешек сомасы. 9) Өзге қысқа мерзімді дебиторлық берешектер (баланстың 019 жолы) – 6 335,9 мың теңге сомасында –міндетті зейнетақы төлемдерінің қысқа мерзімді дебиторлық берешектері, әлеуметтік аударым, тапшылық және талан - тараж берешектері, жеткізушілердің және мердігерлердің берешектері, және басқа да қалған қысқа мерзімді берешектер. 10) Қорлар (баланстың 020 жолы) –53 962,0мың теңгесомасында, оның ішінде: - материалдар –53 962,0мың теңге сомасында; - аяқталмаған өндiрiс –0 мың теңге сомасында; -дайын өнiм –0 мың теңге сомасында; - тауарлар –0 мың теңге сомасында; - жолдағы қорлар –0 мың теңге сомасында. 11) Берілген қысқа мерзімді аванстар (баланстың 021 жолы) –913 378,6мың теңге сомасында – аванстық төлемдер тәртібінде жеткізушілермен есеп айырысу сомасы. 12) Өзге қысқа мерзімді активтер (баланстың 022 жолы) – 851,7мың теңге сомасында – алдағы кезеңдердің шығыстарының сомасы мен өзге қысқа мерзімді активтер сомасы . 13) Салық және салықтық емес түсімдер(баланстың 023 жолы) бойынша бюджетпен есеп айырысу бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек – 84 767 788,5мың теңге. Ұзақ мерзімді активтер (баланстың 200 жолы) –69 578 751,3мың теңге сомасында, оның ішінде: 1) Ұзақ мерзімді қаржылық инвестициялары» (баланстың 110 жолы) –2 542 014,0мың теңге сомасында, оның ішінде: а) әділ құн бойынша бағаланатынинвестициялар –6 710,2мың теңге сомасында; б) өзіндік құн бойынша бағаланатынинвестициялар – 0 мың теңге сомасында; в)өтеуге дейін ұсталатындар –0 мың теңге сомасында; г) сатылымға бар – 0 мың тенге сомасында; д) берілген қарыздар – 2 535 303,8мың теңге. 2) Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің ұзақ мерзімді дебиторлық берешегі(баланстың 111 жолы) –0 мың теңге сомасында. 3) Өзге ұзақ мерзімді дебиторлық берешектер (баланстың 113 жолы) –0 мың теңге сомасында . 4) Негізгі құралдар (баланстың 114 жолы) –59 627 768,1мың теңге сомасында – баланстық құны негізгі құралдардың, оның ішінде: - жер –20 404 496,1мың теңге ; - ғимараттар – 25 811 284,2 мың теңге; - құрылыстар – 9 163 096,9 мың теңге; - беріліс құрылғылары – 3 061 180,4 мың теңге; - көлiк құралдары– 329 926,1 мың теңге; - машиналар мен жабдықтар–310 663,7 мың теңге; - аспаптар, өндiрiстiк және шаруашылық мүкәмәл–265 361,7 мың теңге; - өзге негiзгi құралдар–281 759,0мың теңге. Мемлекеттік мекемелерде негізгі құралдарды есепке алу нақты шығыстар бойынша есепке алу әдісін қолданумен жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2025 жылғы 12 мамырдағы № 223 бұйрығымен бекітілген «Мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есепке алуды жүргізу қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес баланстан негізгі құралдардың шығуы мемлекеттік мекемелердің қаржылық есептілігі, бухгалтерлік есебі және мемлекеттік мүлікті басқарулар сферасында Қазақстан Республикасының заңдылықтарына сай жүзеге асырылады. 5) Аяқталмаған құрылыс және күрделі салымдар (баланстың 115 жолы) –7 392 695,1мың теңге сомасында - аяқталмаған және пайдалануға тапсырылмаған объектілердің шығындар сомасы. 6) Инвестициялық жылжымайтын мүлік (баланстың 116 жолы) -0 мың теңге сомасында - жылжымайтын мүліктің құны (ғимараттар). 7) Биологиялық активтер (баланстың 117 жолы) –13 093,3мың теңге сомасында, оның ішінде: - жануарлар – 0 мың теңге сомасында; - көпжылдық екпелер –13 093,3мың теңге сомасында. 8) Материалдық емес активтер (баланстың 118 жолы) – 3 180,8 мың теңге сомасында, оның ішінде: - бағдарламалық қамтамасыз ету –3 180,8мың теңге сомасында; - авторлық құқық – 0 мың теңге сомасында; - лицензиялық келісім – 0 мың теңге сомасында; - басқалар – 0 мың теңге сомасында. 9) Үлестік қатысу әдісімен есепке алынатын ұзақ мерзiмдi қаржы инвестициялары(баланстың 119 жолы) - 0 мың теңге сомасында. 10) Өзге ұзақ мерзімді активтер (баланстың 120жолы) – 0 мың теңге сомасында. 3.Қысқа мерзімді міндеттемелердің жиыны (баланстың 300 жолы) – 8 106 557,3мың теңге сомасын құрады, оның ішінде: 1) Қысқа мерзiмдi мiндеттемелерi (баланстың 210 жолы) – 0 мың теңге сомасын құрады(ЖАО-ның ОБ алдындағы борышы жылдың басына – 0 мың теңге, жылдың аяғына – 0 мың теңге). 2) Бюджеттен төленетін төлемдер бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешек (баланстың 211 жолы) –49 868,9мың теңге сомасын құрады (трансферттер, субсидиялар). 3) Бюджетке төленетін төлемдер бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешек (баланстың 212 жолы) –4 851,6мың теңге сомасын құрады – жеке табыс салығы, әлеуметтік салық және басқа бюджетке міндетті төлемдер бойынша берешек сомасы. 4) Бюджетпен есеп айырысу бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешек (баланстың 213 жолы) бойынша –326 968,2мың теңге құрады –активтердің жетіспеушілігін жабудан мемлекеттік мекеменің бюджет алдындағы берешек сомасы, жергілікті бюджетке түсетін, сонымен қатар басқа да түсімдер, ЖАО-ның ОБ алдындағы борышы жылдың басына –291 265,8мың теңге, жылдың аяғына –326 968,2 мың теңге. 5)Басқа да міндетті және ерікті төлемдер бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешек (баланстың 214 жолы) –2 504,9 мың теңге сомасын құрады –аударылмаған зейнетақы жарналары, мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына міндетті әлеуметтік аударымдар төлеу бойынша берешек көрсетілген. 6) Жеткізушілерге және мердігерлерге қысқа мерзімді кредиторлық берешек (баланстың 215 жолы) –2 276 461,9 мың теңге сомасында. 7) Стипендиаттарға қысқа мерзімді кредиторлық берешек(баланстың 217 жолы) –0 мың теңге сомасында. 8) Қызметкерлерге қысқа мерзімді кредиторлық берешек(баланстың 218 жолы) бойынша –63375,8мың теңге құрады,оның ішінде қызметкерлердің демалыс ақылары бойынша – 63 238,9мың теңге. 9) Жал бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешек(баланстың 220 жолы) – 0 мың теңге сомасында. 10) Өзге қысқа мерзімді кредиторлық берешек(баланстың 221 жолы) –22 905,2мың теңге сомасын құрады,оның ішінде, жергілікті бюджеттен қаржыландыратын мемлекеттік мекемелердің ақшаны уақытша орналастыру қалдығы ҚБШ. 11) Өзге қысқа мерзімді міндеттемелер(баланстың 223 жолы) –0 мың теңге сомасында. 12) Салық және салықтық емес түсімдер(баланстың 224 жолы) бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешек –5 359 620,8мың теңге. 4.Ұзақ мерзімді міндеттемелер(баланстың 400 жолы) бойынша – 12 617 088,8мың теңге құрады оның ішінде: 1) Ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелер(баланстың 310 жолы) –12 617 088,8мың теңге сомасында, оның ішінде мемелеккеттік жеке кәсіпорын жобалары бойынша – 0 мың.тенге, ЖАО-ның ОБ алдындағы борышы жылдың басына – 9 472 215,7мың теңге, жылдың аяғына – 12 617 088,8 мың теңге, оның ішінде үкіметтің қарызы бойынша қарыз (мемлекеттік бағалы қағаздар) – 0мың теңге. 2) Жеткізушілерге және мердігерлерге ұзақ мерзімді кредиторлық берешек (баланстың 311 жолы) - 0 мың теңге сомасында. 3) Бюджет алдындағы ұзақ мерзімді кредиторлық берешек(баланстың 313 жолы) –0мың теңге сомасында(ЖАО-ның ОБ алдындағы борышы жылдың басына – 0мың теңге, жылдың аяғына – 0 мың теңге); 4)Ұзақ мерзiмдi бағалау және кепiлдiк мiндеттемелер(баланстың 314 жолы) - 0 мың теңге сомасында; 5) Өзге ұзақ мерзімді міндеттемелер(баланстың 315 жолы) –0 мың теңге сомасында. 5.Таза активтердің/капиталдың жиыны(баланстың 500 жолы) – 135 624 676,4мың теңге сомасында, оның ішінде: 1) Резервтер (баланстың 411 жолы) –0 мың теңге сомасында. 2) Жинақталған қаржылық нәтиже(баланстың 412 жолы) –135 624 676,4мың теңге сомасында . 2 нысан « Шоғырландырылған қаржылық қызмет нәтижелері туралы есеп» Есептілік кезең бойынша кірістердің –107 726 596,5мың теңгеге сомасын құрады оның ішінде: -107 621 678,6мың тенге –айырбас емесоперацияларданалынатынкірістер; - 0 мың теңге – қайырымдылық көмектен түскен кірістер; -0мың теңге – облыстық бюджеттен және (немесе) аудан (облыстық маңызы бар қала) бюджетінен түскен трансферттер бойынша кірістер және Қазақстан Республикасының жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы заңнамасына сәйкес жергілікті өзін-өзі басқару функцияларын іске асыру үшін басқа көздерден түскен өзге де кірістер сомасы, сондай-ақ мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобалары бойынша мемлекеттік міндеттемелерді орындау үшін бөлінген бюджеттік қаржыландыру сомасы; салық түсімдерден түсетін кірістер– 93 473 201,6 мың теңге, оның ішінде барлығы құрайды: айыппұлдардан, өсімақылар мен санкциялардан түскен кірістер – 9 588,5мың теңге; басқа да салықтық емес түсімдер –55 432,5мың теңге; сыйақылар – 757,9 мың теңге; бюджетке түсетін трансферттер (020-3 жолы) –14 083 456,0мың теңге- РБ трансферттердің түсуі, оның ішінде субвенциялар –0 мың теңге, ағымдағы нысаналы трансферттер – 2 795 649,0мың теңге, нысаналы даму трансферттер – 5 497976,0тыс.тенге, заңнаманың өзгеруіне байланысты ысырапты өтеуге арналған трансферттер – 1 527,0 мың теңге, облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың бюджеттерінен 5 788 304,0 мың теңге, соның ішінде аударымдардың пайдаланылмаған сомалары – 92 120,6мың теңге және қосымша пайдалануға рұқсат етілген –234 790,6 мың теңге; - 0 мың теңге – айырбас операциялардан алынатын кірістер (тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді және мемлекеттік материалдық резервтен тауарларды өткізуден түсетін кірістер); -39 572,1мың теңге – активтерді басқарудан алынатын кірістер, берілген қарыздар, қаржылық жалдау және қысқа мерзімді қаржылық салымдар бойынша сыйақылардан түскен кірістер. -64 587,9мың теңге –активтерді, үшінші тараптардан өтемақыларды (бұрын танылған активтердің құнсыздануынан түскен залалдар) түскен кірістер, жәбірленушілерге өтемақы қорына түсетін түсімдерден алынатын кірістер және өзге операциялардан алынған кірістер көрсетіледі. Есептілік кезеңге шығыстар сомасы–73 797 315,5мың теңге құрады, оның ішінде: -5 893 644,9мың теңге – (122 жолы) өзге операциялық шығыстар(трансферттерді ОБ қайтару – 291 208,8мың теңге, таратып жазу); -10 894 047,3мың теңге – мемлекеттік мекеменің шығыстары; -57 809 333,3мың теңге - бюджеттік төлемдердің шығыстары (зейнетақы, жәрдемақы, субсидиялар, трансферттер); - 1 985 652,1 – субсидиялар; -27 194 537,0мың теңге – нысаналы трансферттер (133 жолы)(РБ нысаналы трансферттер – мың теңге, қайтару – мың теңге, таратып жазу); -26 128 245,0мың теңге – жалпы сипаттағы трансферттер (134 жолы) (изъятия); - 2 500 899,2 мың теңге – жеке тұлғаларға трансферттер; -0 мың теңге - жергілікті өзін-өзі басқару органдарына берілетін трансферттер; -32 060,8мың теңге - бюджетке түсетін түсімдерді азайту бойынша шығыстар; -278 805,2мың теңге – активтерді басқару шығыстары, оның ішінде: -278 805,5 мың теңге – сыйақылар (141 жолы)(РБ несие үшін сыйақы – 0 мың теңге, таратып жазу); - 0 мың теңге –мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобалары бойынша есептелген шығыстардың және есептің басқа баптарында көрсетілмеген активтерді басқарудан шығыстардың сомасы; -4 783 068,9мың теңге - күмәнді борыштар бойынша резерв құру бойынша, қорлардың шығыстары және өзге де шығыстар. Үлестік қатысу тәсілі бойынша ескерілетін инвестициялар бойынша таза табыс немесе шығындар үлесі – 0 мың теңге. Активтерді өтеусіз беруден немесе есептен шығарудан түскен қаржылық нәтиже–1 715 094,3мың теңге. Бағамдық айырмабойынша қаржылық нәтиже – 0 мың теңге. 0 мың теңге – әділ құннің өзгеруінен және борыштық бағалы қағаздарды орналастырудан қаржылық нәтиже көрсетіледі. Есептілік кезеңнің барлық қаржылық нәтижесі –35 644 375,3 мың теңге құрады. 3 нысан «Қаржыландыру көздері бойынша мемлекеттік мекеменің шоттарындағы ақша қозғалысы туралы есеп» (тікелей әдісі) Есептілік кезеңнің басына ақша қаражаты – 1 125 289,5 мың теңге құрады. Есепті кезеңге операциялық қызметтен түскен ақша қаражатынан таза сомасы – 5 670 528,8мың теңге құрады. Барлық түсімдер – 80 229 932,7мың теңге құрады. Шығыстар –74 559 403,9мың теңге құрады. Трансферттер, субсидиялар (160 жолы) –57 836 013,7мың теңге(трансферттер облыс, аудан – 27 194 537,0 мың теңге; мемлекеттік органдардың қызметкерлері болып табылмайтын жеке тұлғаларға аударымдар – 2 500 899,2мың теңге; субсидии – 2 012 332,5мың теңге, субвенции – 0 мың теңге, облыстық бюджетке бюджеттік алулар – 26 128 245,0 мың теңге; аудандық бюджетке түсетін бюджеттік алулар – 0 мың теңге, жергілікті өзін-өзі басқару органдарына трансферттер – 0 мың теңге; мақсатты ағымдағы трансферттер, бағынышты бюджетке ауыстырылды –0 мың теңге; мақсатты даму трансферттері – 0 мың теңге; аудандық бюджетке аударылған трансферттер – 0мың теңге; ЖӨӨБ бюджетке – 0мың теңге (таратып жазу). Сыйақылар түріндегі ақшалай төлемдер(170 жолы) –278 805,2мың теңге (РБ – мың теңге, ЦБ – мың теңге, облыстық 278 805,2мың теңге, таратып жазу). Өзге төлемдер (190 жолы) –693 758,4мың теңге(РБ-ға трансферттерді қайтару – 0 мың теңге,облыстық –291 208,8мың теңге,аудандық – 0,0 мың теңге, таратып жазу). Инвестициялық қызметтен түскен ақша қаражаты – 2 845 438,8 мың теңге құрады. Барлық шығыстар – 11 759 611,8мың теңге құрады, оның ішінде: - ұзақ мерзiмдi активтердi сатып алу –11 476 507,8 мың теңге, - бағалы қағаздарды сатып алу – 0 мың теңге, - квазимемлекеттiк субъектiлердiң жарғылық капиталын қалыптастыру және толтыру – 0 мың теңге, - 186 641,2мың теңге (340 жолы) - қарыздарды өтеу (РБ - 0 мың теңге, аудандық – 186 641,2 - таратып жазу) - 283 104,0мың теңге (450 жолы) - берiлген қарыздар (аудандарға берiлген қарыздар бойынша ақша төлемдерiнiң сомасы көрсетiледi), - басқа өзгелерден шыққан ақша қаражатының сомасы – 0 мың теңге. Қаржылық қызметтен түскен ақша қаражатының кірістері –3 483 021,0мың теңге. Барлық шығыстар –338 147,9мың теңге құрады, оның ішінде: - қарыздарды өтеу (710 жолы) –338 147,9мың теңге(таратып жазу РБ-да өтелген қарыздар0 мың теңге, облыстық бюджет–338 147,9мың теңге, бағалы қағаздар бойынша борышты өтеу – 0 мың теңге), - өзге ақша қаражаттың шығу сомасы – 0 мың теңге. Кезеңнің соңына ақша қаражатының қалдығы – 1 026 518,4мың теңге құрады. 4 нысан «Таза активтердің/капиталдық өзгерістері туралы есеп» Есептілік кезеңнің басындағы сальдо –41 460 882,9мың теңге. Есеп саясатындағы өзгерістер және қателерді түзету сомасы –58 497 328,7мың теңге құрады, оның ішінде квазимемлекеттік сектор субъектілерінің жарғылық капиталын қалыптастыру және толтыру, өткен кезеңнің берешектері, ұзақ мерзімді активтерден қорларға ауыстыру немесе керісінше, басқа да қаржылық нәтижені түзетулер. Есепті кезеңдегі таза активтердегi/капиталдағы өзгерістер –22 089,5 мың теңге. Ұзақ мерзiмдi активтердi қайта бағалауға арналған резервтердiң ұлғаюы- 0 мың теңге - өз жүйесіндегі мемлекеттік мекемелерден ұзақ мерзімді активтерді өтеусіз қабылданған және бюджеттен күрделі салымдарды қаржыландырудан түскен сомалар. Ұзақ мерзiмдi активтерді қайта бағалауға арналған резервтердің азаюы –22 089,5мың теңге–мемлекеттік мекеменің ұзақ мерзімді активтерді қайта бағалаудың резервтік соманың азаюы. Өзге резервтер – 0 мың теңге. Есепті кезеңдегі қаржылық нәтиже –35 644 375,3мың теңге. Есепті кезеңнің аяғындағы сальдо – 135 624 676,4мың теңге құрады, барлық таза активтердер, капиталдар. Бөлім басшысы Бас маман