"Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы № 148 Заңы

Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару
туралы
Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы N 148 Заңы.
МАЗМҰНЫ
Ескерту. Мәтінде сөздер алмастырылды - ҚР 2006.01.10 (№ 116 01.01.2006 бастап
қолданысқа енгiзiледi), 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан
қараңыз) Заңдарымен.
Ескерту. Тақырыбы мен кіріспеге өзгерту енгізілді - ҚР 2009.02.09 № 126-IV
Заңымен (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз).
Ескерту. Бүкіл мәтін бойынша "облыстың (республикалық маңызы бар қаланың
және астананың)", "облыс (республикалық маңызы бар қала және астана)", "Облыстың
(республикалық маңызы бар қаланың, астананың)", "облыстың (республикалық маңызы
бар қаланың, астананың)", "Облыс (республикалық маңызы бар қала, астана)", "Облыс (
республикалық маңызы бар қаланың, астананың)", "облысты (республикалық маңызы
бар қаланы, астананы)", "облыстық (республикалық маңызы бар қалалық, астаналық)",
"Облыстық (республикалық маңызы бар қаланың және астананың)", "облыс (
республикалық маңызы бар қала, астана)", "Облыстық (республикалық маңызы бар
қалалық және астаналық)", "Облыстық (республикалық маңызы бар қала және астана)",
"Облыстық (республикалық маңызы бар қалалық, астаналық)", "облыстық (
республикалық маңызы бар қала және астана)", "облыстық (республикалық маңызы бар
қаланың және астананың)" деген сөздер тиісінше "облыстың, республикалық маңызы
бар қаланың және астананың", "облыс, республикалық маңызы бар қала және астана", "
Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың", "облыстың,
республикалық маңызы бар қаланың, астананың", "Облыс, республикалық маңызы бар
қала, астана", "Облыс, республикалық маңызы бар қаланың, астананың", "облысты,
республикалық маңызы бар қаланы, астананы", "облыстық, республикалық маңызы бар
қалалық, астаналық", "Облыстық, республикалық маңызы бар қаланың және астананың
", "облыс, республикалық маңызы бар қала, астана", "Облыстық, республикалық
маңызы бар қалалық және астаналық", "Облыстық, республикалық маңызы бар қала
және астана", "Облыстық, республикалық маңызы бар қалалық, астаналық", "облыстық,
республикалық маңызы бар қала және астана", "облыстық, республикалық маңызы бар
қаланың және астананың" деген сөздермен ауыстырылды - ҚР 2011.07.22 № 479-IV (
алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) Заңымен.
Ескерту. Бүкіл мәтін бойынша "ауылдық (селолық)", "ауыл (село)", "ауылдың (
селоның)", "ауылдарда (селоларда)", деген сөздер тиісінше "ауылдық", "ауыл", "
ауылдың", "ауылдарда" деген сөздермен ауыстырылды - ҚР 03.07.2013 № 121-V
Конституциялық заңымен (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі).
Ескерту. Бүкіл мәтін бойынша "ставкаларын", "проценті", "проценттен" деген
сөздер тиісінше "мөлшерлемелерін", "пайызы", "пайыздан" деген сөздермен
ауыстырылды - ҚР 28.11.2014 № 257-V Заңымен (01.04.2015 бастап қолданысқа
енгізіледі).
Осы Заң Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес жергiлiктi
мемлекеттiк басқару және өзін-өзі басқару саласындағы қоғамдық қатынастарды
реттейдi, жергiлiктi өкiлдi және атқарушы органдардың құзыретiн, қызметiнiң
ұйымдастырылуын, тәртiбiн, сондай-ақ мәслихаттар депутаттарының құқықтық
жағдайын белгiлейдi.
1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар
Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:
1) әкім - жергілікті атқарушы органды (ол құрылған жағдайда) басқаратын және
тиісті аумақта мемлекеттік саясаттың жүргізілуін, Қазақстан Республикасы орталық
мемлекеттік органдарының барлық аумақтық бөлімшелерінің үйлесімді қызмет істеуін,
тиісті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдарға басшылықты қамтамасыз
ететін, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жергілікті мемлекеттік
басқару өкілеттігі және өзін-өзі басқару функциялары берілген, тиісті аумақтың
әлеуметтік-экономикалық дамуының жай-күйіне жауапты Қазақстан Республикасының
Президенті мен Үкіметінің өкілі;
2) әкім аппараты – жергілікті атқарушы органның (ол құрылған жағдайда), әкімнің
қызметін қамтамасыз ететін және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген
өзге де функцияларды жүзеге асыратын мемлекеттік мекеме;
3) әкімшілік-аумақтық бөліністі басқару схемасы - тиісті аумақта орналасқан, тиісті
әкімшілік-аумақтық бөліністің бюджетінен қаржыландырылатын атқарушы органдар
жүйесі;
3-1) әлеуметтік инфрақұрылым – елді мекеннің қалыпты тыныс-тіршілігін
функционалдық қамтамасыз ететін заңды тұлғалардың жиынтығы, оларға:
әлеуметтік-мәдени мақсаттағы объектілер, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы,
денсаулық сақтау, білім беру, мектепке дейінгі тәрбиелеу жүйелерінің ұйымдары;
демалуға және бос уақытты өткізуге байланысты ұйымдар; бөлшек сауда, қоғамдық
тамақтану, қызметтер көрсету саласы, спорттық-сауықтыру мекемелері; халыққа
коммуналдық қызметтерді өндіретін және ұсынатын ұйымдар жатады;
3-2) әлеуметтік сипаттағы төтенше жағдайлардың профилактикасы – мемлекеттік
және жергілікті атқарушы органдар әлеуметтік сипаттағы төтенше жағдайлардың
туындауына ықпал ететін себептер мен жағдайларды анықтау, зерделеу, жою бойынша
құзыреті шегінде жүзеге асыратын құқықтық, экономикалық, әлеуметтік,
ұйымдастырушылық, тәрбиелік, насихаттық және өзге де шаралар кешені;
4) жергілікті атқарушы орган (әкімдік) - облыстың, республикалық маңызы бар
қаланың және астананың, ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) әкімі басқаратын,
өз құзыреті шегінде тиісті аумақта жергілікті мемлекеттік басқаруды және өзін-өзі
басқаруды жүзеге асыратын алқалы атқарушы орган;
5) жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы орган - жергілікті
мемлекеттік басқарудың және өзін-өзі басқарудың жекелеген функцияларын жүзеге
асыруға әкімдік уәкілеттік берген, тиісті жергілікті бюджеттерден
қаржыландырылатын мемлекеттік мекеме;
6) жергілікті қоғамдастық - шекараларында жергілікті өзін-өзі басқару жүзеге
асырылатын, оның органдары құрылатын және жұмыс істейтін тиісті
әкімшілік-аумақтық бөлініс аумағында тұратын тұрғындардың (жергілікті қоғамдастық
мүшелерінің) жиынтығы;
6-1) жергілікті қоғамдастық жиналысы – жергілікті қоғамдастық жиыны жіберген
жергілікті қоғамдастық өкілдерінің осы Заңда айқындалған шекте және тәртіппен
жергілікті маңызы бар ағымдағы мәселелерді шешуге қатысуы;
6-2) жергілікті қоғамдастық жиыны – тұрғындардың (жергілікті қоғамдастық
мүшелерінің) осы Заңда айқындалған шекте және тәртіппен жергілікті мәні бар аса
маңызды мәселелерді шешуге тікелей қатысуы;
7) жергілікті маңызы бар мәселелер - реттелуі осы Заңға және Қазақстан
Республикасының өзге де заңнамалық актілеріне сәйкес тиісті әкімшілік-аумақтық
бөлініс тұрғындарының басым бөлігінің құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз
етуге байланысты облыс, аудан, қала, қаладағы аудан, ауылдық округ, ауылдық
округтің құрамына кірмейтін кент пен ауыл қызметінің мәселелері;
8) жергілікті мемлекеттік басқару - осы Заңда және Қазақстан Республикасының
өзге де заңнамалық актілерінде белгіленген құзыреті шегінде тиісті аумақта
мемлекеттік саясатты жүргізу, оны дамыту мақсатында жергілікті өкілді және
атқарушы органдар жүзеге асыратын, сондай-ақ олардың тиісті аумақтағы істің
жай-күйіне жауапты болып табылатын қызметі;
9) жергілікті өзін-өзі басқару - халық тікелей жүзеге асыратын, сондай-ақ
мәслихаттар және басқа да жергілікті өзін-өзі басқару органдары арқылы жүзеге
асырылатын осы Заңда, өзге де нормативтік құқықтық актілерде айқындалған тәртіппен
жергілікті маңызы бар мәселелерді өзінің жауапкершілігімен дербес шешуге
бағытталған қызмет;
9-1) жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту мәселелері жөніндегі уәкілетті орган –
жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту саласында басшылықты, сондай-ақ Қазақстан
Республикасының заңнамасында көзделген шектерде салааралық үйлестiрудi жүзеге
асыратын орталық атқарушы орган;
9-2) жергілікті өзін-өзі басқарудың аумақтық кеңесі – қалалық мәслихат
депутаттарын сайлау бойынша бір немесе бірнеше сайлау округінің шегінде құрылатын
, республикалық маңызы бар қаланың, астананың, облыстық маңызы бар қаланың
әкімдігі жанындағы қала әкімінің халықпен өзара іс-қимыл жасау мәселелері жөніндегі
консультациялық-кеңесші орган;
10) жергілікті өзін-өзі басқару органдары — осы Заңға сәйкес жергілікті маңызы
бар мәселелерді шешу жөніндегі функциялар жүктелген органдар;
11) жергілікті өкілді орган (мәслихат) - облыстың, республикалық маңызы бар
қаланың және астананың немесе ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) халқы
сайлайтын, халықтың еркін білдіретін және Қазақстан Республикасының заңнамасына
сәйкес оны іске асыру үшін қажетті шараларды айқындайтын және олардың жүзеге
асырылуын бақылайтын сайланбалы орган;
12) мәслихат аппараты - тиісті мәслихаттың, оның органдары мен депутаттарының
қызметін қамтамасыз ететін мемлекеттік мекеме;
13) мәслихат сессиясы - мәслихат қызметінің негізгі нысаны;
14) алып тасталды – ҚР 30.06.2021 № 60-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
15) орталық мемлекеттік органның аумақтық бөлімшесі - тиісті әкімшілік-аумақтық
бөлініс шегінде орталық атқарушы органның функцияларын жүзеге асыратын орталық
атқарушы органның құрылымдық бөлімшесі;
16) стационарлық емес объект – егер "Сауда қызметін реттеу туралы" Қазақстан
Республикасының Заңында өзгеше көзделмесе, қызметтер көрсету үшін және (немесе)
өзге де мақсаттар үшін пайдаланылатын, инженерлік-техникалық қамтамасыз ету
желілеріне қосылуының (технологиялық қосылуының) болуына немесе болмауына
қарамастан, жерге берік орнатылмаған уақытша құрылысжай немесе уақытша
конструкция, оның ішінде автоматтандырылған құрылғы немесе көлік құралы.
Ескерту. 1-бап жаңа редакцияда - ҚР 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңымен; өзгерістер енгізілді - ҚР 13.06.2013 № 101-V (
алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізiледi) Заңымен; 03.07.2013 № 121-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Конституциялық заңымен;
02.11.2015 № 387-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 90-VI (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.12.2019 № 284-VІ
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 30.06.2021 № 60-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік
он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 17.07.2025 № 213-VIII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңдарымен.
2-бап. Жергiлiктi мемлекеттiк басқару және өзін-өзі басқару туралы Қазақстан
Республикасының заңнамасы
Ескерту. Тақырыпқа өзгерту енгізілді - ҚР 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңымен.
1. Жергiлiктi мемлекеттiк басқару және өзін-өзі басқару туралы Қазақстан
Республикасының заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына
негiзделедi және осы Заң мен Қазақстан Республикасының өзге де нормативтiк
құқықтық актiлерiнен тұрады.
2. Осы Заң Алматы қаласының айрықша мәртебесi және астана мәртебесi туралы
заңдарға қайшы келмейтiн бөлiгiнде Алматы қаласы мен астананың аумағында
қолданылады.
Ескерту. 2-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңымен.
2-1-бап. Жергілікті өзін-өзі басқаруды ұйымдастыру негіздері
1. Жергілікті өзін-өзі басқару облыс, аудан, қала, қаладағы аудан, ауылдық округ,
ауылдық округтің құрамына кірмейтін кент пен ауыл шегінде жеке жүзеге асырылады.
2. Жергілікті өзін-өзі басқаруды жергілікті қоғамдастық мүшелері тікелей,
сондай-ақ мәслихаттар мен басқа да жергілікті өзін-өзі басқару органдары арқылы
жүзеге асырады.
Облыстың, ауданның, қаланың, қаладағы ауданның, ауылдық округтің, ауылдық
округтің құрамына кірмейтін кент пен ауылдың әкімі мемлекеттік басқару
функцияларымен қатар жергілікті өзін-өзі басқару органдарының функцияларын да
жүзеге асырады.
3. Жергілікті қоғамдастық жиыны және жергілікті қоғамдастық жиналысы
жергілікті қоғамдастық қызметінің нысаны болып табылады.
Ескерту. Заң 2-1-баппен толықтырылды - ҚР 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңымен; өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2013 № 101-V
(алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізiледi) Заңымен.
3-бап. Жергiлiктi мемлекеттiк басқару және өзін-өзі басқару қызметiнiң экономикалық және
қаржылық негiзi
1. Жергiлiктi мемлекеттiк басқару және өзін-өзі басқару қызметiнiң экономикалық
және қаржылық негiзiн:
1) жергiлiктi бюджет;
2) коммуналдық заңды тұлғаларға бекiтiліп берілген мүлiк;
3) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес коммуналдық меншiктегi өзге
де мүлiк құрайды.
2. Алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңымен (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз).
3. Алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңымен (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз).
Ескерту. 3-бап жаңа редакцияда - ҚР 13.06.2013 № 101-V (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізiледi) Заңымен;
өзгерістер енгізілді - ҚР 05.12.2013 № 152-V (01.01.2014 бастап қолданысқа енгізіледі);
05.07.2014 № 236-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа
енгiзiледi); 28.11.2014 № 257-V (01.04.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 02.11.2015
№ 387-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 29.03.2016 № 479-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 90-VI (
қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз); 08.01.2019 №
215-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін үш ай өткен соң қолданысқа
енгізіледі) Заңдарымен.
4-бап. Мәслихаттар, әкімдер мен әкiмдіктер үшiн белгiленетiн негiзгi талаптар мен
шектеулер
Ескерту. 4-баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді – ҚР 05.11.2022 № 157-VII (
01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
1. Мәслихаттар мен әкiмдіктер өз қызметiнде:
1) ішкі және сыртқы саясаттың негізгі бағыттарына сәйкес келмейтін шешiмдердiң
қабылдануына жол бермеуге;
2) ұлттық қауiпсiздiктi қамтамасыз етуде Қазақстан Республикасының мүдделерiн
сақтауға;
3) қызметтiң қоғамдық маңызы бар салаларында белгiленген жалпы мемлекеттiк
стандарттарды ұстануға;
4) азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерiнiң сақталуын қамтамасыз етуге
мiндеттi.
2. Мәслихаттар мен әкiмдіктерге Қазақстан Республикасының шегiнде бiрыңғай
еңбек рыногын, капиталды, қаржыны қалыптастыруға, тауарлар мен қызмет көрсетудi
еркiн алмасуға кедергi келтiретiн шешiмдер қабылдауға тыйым салынады.
3. Мәслихаттар мен әкiмдіктер қабылдайтын аумақты дамыту жоспарлары
Қазақстан Республикасының стратегиялық даму жоспарларына сәйкес келуге тиiс.
4. Әкімдер мен олардың орынбасарлары саяси партиялардың филиалдарында және
өкілдіктерінде лауазымдарды атқаруға құқылы емес.
Тағайындау немесе сайлау кезінде әкімдер мен олардың орынбасарлары саяси
партиялардың филиалдарында және өкілдіктерінде лауазымдарды атқарған жағдайда,
олар тағайындалған немесе сайланған күннен бастап он күн ішінде көрсетілген
лауазымдарды босатуға тиіс.
4-1. Осы баптың 4-тармағында көрсетілген талаптар облыстардың, республикалық
маңызы бар қалалардың және астананың әкімдері аппараттарының басшыларына да
қолданылады.
Егер тағайындау кезінде облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың
және астананың әкімдері аппараттарының басшылары саяси партиялардың филиалдары
мен өкілдіктерінде лауазымдарды атқарып жүрген болса, олар тағайындалған күннен
бастап он күн ішінде көрсетілген лауазымдарды босатуға тиіс.
Ескерту. 4-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2012.01.09 № 535-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 05.11.2022
№ 157-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңдарымен.
2-тарау. МӘСЛИХАТТАРДЫ ҚҰРУ, ОЛАРДЫҢ ҚҰЗЫРЕТI ЖӘНЕ ҚЫЗМЕТIН
ҰЙЫМДАСТЫРУ
5-бап. Мәслихаттарды құру тәртiбi
1. Мәслихаттарды тиiстi әкiмшілiк-аумақтық бөлiнiстiң халқы жалпыға бiрдей, тең,
төте сайлау құқығы негiзiнде жасырын дауыс беру арқылы бес жыл мерзiмге сайлайды.
2. Қазақстан Республикасының жиырма жасқа толған азаматы мәслихат депутаты
болып сайлана алады. Қазақстан Республикасының азаматы бiр мәслихаттың ғана
депутаты бола алады.
3. Мәслихат депутаттарының кезекті сайлауын өткізу үшін тиiстi мәслихат
депутаттарының санын Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы
мынадай шектерде: облыстық мәслихатта, республикалық маңызы бар қалалардың
және астананың мәслихаттарында - елуге дейiн; қалалық мәслихатта - отызға дейiн;
аудандық мәслихатта - жиырма беске дейiн белгiлейдi.
4. Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы белгiлеген оның
депутаттары жалпы санының кемiнде төрттен үшi сайланған жағдайда мәслихат заңды
болып есептеледi.
5. Мәслихаттар депутаттарын сайлау Қазақстан Республикасының сайлау туралы
заңдарымен регламенттеледi.
6. Мәслихаттың өкiлеттiгi бiрiншi сессия ашылған кезден басталады және жаңадан
сайланған мәслихаттың бiрiншi сессиясының жұмысы басталғанда аяқталады.
7. Әкімшілік-аумақтық бірліктің шекаралары өзгерген (қосылған, біріккен) және
қайта құрылған жағдайларда, мәслихат депутаттары жаңадан сайланған мәслихат
сессиясының жұмысы басталғанға дейін өз өкілеттіктерін сақтайды және қайта
ұйымдастырылған мәслихаттардың депутаттары болып табылады.
Әкімшілік-аумақтық бірліктің шекаралары бөлініп шығу немесе бөліну арқылы
өзгерген жағдайда:
1) аумақтық сайлау округтері бойынша сайланған мәслихат депутаттары олардың
сайлау округтеріне тиесілігіне қарай бөлінеді;
2) саяси партиялардан партиялық тізімдер бойынша сайланған мәслихат
депутаттары тиісті саяси партияның пікірі ескеріле отырып, мәслихаттың шешімі
бойынша жаңадан құрылған әкімшілік-аумақтық бірліктің халық санына
пропорционалды түрде бөлінеді.
Әкімшілік-аумақтық бірлік таратылған жағдайда тиісті мәслихат таратылады.
8. Мәслихаттың заңды тұлға құқығы болмайды.
Ескерту. 5-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз); 28.12.2018 № 210-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 05.11.2022 № 157-VII (
01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
6-бап. Мәслихаттардың құзыретi
1. Мәслихаттардың құзыретiне:
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
1) тармақшаның өзгеріс енгізілген осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына
сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық
саны екі мың адамнан көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық
округтер үшін – 01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және
одан аз аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін
01.01.2020 дейін ҚР 23.01.2001 "Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк
басқару және өзiн-өзi басқару туралы" Заңының 11.07.2017 датадағы архивтік нұсқасын
қараңыз).
1) тиісті аумақты дамыту жоспарларын, экономикалық және әлеуметтік
бағдарламаларын, жергілікті бюджетті және олардың атқарылуы туралы есептерді
бекіту, соның ішінде қаладағы аудан әкімдері (қаладағы әрбір аудан бойынша
жеке-жеке) іске асыратын бюджеттік бағдарламаларды бекіту;
2) алып тасталды - ҚР 03.07.2013 № 124-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
3) егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, Қазақстан
Республикасының Үкіметі бекітетін жергілікті мемлекеттік басқарудың базалық
құрылымдары негізінде қалыптастырылған әкімшілік-аумақтық бірлікті басқару
схемасын әкімнің ұсынуы бойынша бекіту;
4) өздерiнің қарауына жатқызылған әкімшілік-аумақтық құрылыс мәселелерін
шешу;
4-1) жылу маусымына дайындық және оны өткізу қағидаларын бекіту;
4-2) қалалар мен елді мекендер аумақтарын абаттандыру қағидаларын бекіту;
4-3) жасыл екпелердi жасау, күтiп-баптау және қорғау қағидаларын бекіту;
4-4) денсаулық сақтау ұйымдарын, оның ішінде қылмыстық-атқару (
пенитенциарлық) жүйесінің тергеу изоляторлары мен мекемелерінде ұсталатын
адамдарға медициналық көмек көрсететін ұйымдарды дамыту мен олардың жұмыс
істеуіне бағытталған іс-шараларды бекіту;
4-5) өңірлік нышанды бекіту;
4-6) жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерін пайдаланғаны үшін
жалдау ақысының мөлшерлемесін белгілеу;
5) әкімнің ұсынысы бойынша мәслихат сессиясының шешiмімен тиісті әкімдіктің
дербес құрамын келісу;
5-1) алып тасталды – ҚР 12.07.2018 № 180-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
6) атқарушы органдар басшыларының есептерін қарау және тиісті органдарға
мәслихат шешімдерін орындамағаны үшін мемлекеттік органдардың лауазымды
адамдарын, сондай-ақ ұйымдарды жауапқа тарту туралы ұсыныстар енгізу;
6-1) алып тасталды – ҚР 12.07.2018 № 180-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
7) алынып тасталды - ҚР 2011.07.05 № 452-IV (2011.10.13 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен;
7-1) Қазақстан Республикасының сайлау туралы заңнамалық актiсiне сәйкес
аумақтық және учаскелiк сайлау комиссияларының мүшелерiн жасырын немесе ашық
дауыс берудi өткiзу жолымен сайлау;
8) алынып тасталды - ҚР 2012.04.27 № 15-V (алғашқы ресми жарияланғанынан
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
9) жергілікті бюджеттің, аумақты дамыту бағдарламаларының атқарылуына
бақылау жасау;
9-1) облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың тексеру
комиссияларының бюджеттің атқарылуы туралы жылдық есебін қарау;
9-2) мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау объектілерін тексеру
комиссиялары жұмыстарының жоспарына енгізу үшін облыстардың, республикалық
маңызы бар қалалардың, астананың тексеру комиссияларына ұсыныстар енгізу;
10) мәслихаттың тұрақты комиссиялары мен өзге де органдарын құру, олардың
қызметі туралы есептерді тыңдау, мәслихаттың жұмысын ұйымдастыруға байланысты
өзге де мәселелерді шешу;
10-1) Қоғамдық кеңестің қызметін ұйымдастырушылық қамтамасыз етуді жүзеге
асыру;
11) алып тасталды - ҚР 03.07.2013 № 124-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
12) әкімнің ұсынуы бойынша ведомствоаралық сипаттағы мәселелер бойынша
әкімдік жанындағы консультациялық-кеңесші органдардың дербес құрамын бекіту;
12-1) әкімнің ұсынысы бойынша "Облыстың (қаланың, ауданның) құрметті азаматы
" атағын беру;
12-2) Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін пайдалану мәселелері
жөніндегі уәкілетті орган бекітетін үлгілік қағидалар негізінде әзірленген "Облыстың (
қаланың, ауданның) құрметті азаматы" атағын беру қағидаларын әзірлеу және бекіту;
12-3) облыстың (қаланың, ауданның) Құрмет грамотасымен наградтау туралы
ережені әзірлеу және бекіту;
13) Қазақстан Республикасының жер заңдарына сәйкес жер қатынастарын реттеуді
жүзеге асыру;
14) азаматтар мен ұйымдардың Қазақстан Республикасы Конституциясының,
заңдарының, Қазақстан Республикасы Президенті мен Үкіметі актілерінің, орталық
және жергілікті мемлекеттік органдардың нормативтік құқықтық актілерінің
нормаларын орындауына жәрдемдесу;
14-1) мемлекеттік органдардың құзыреті шегінде неке және отбасы институтын
нығайту, өмірде қиын жағдайға ұшыраған адамдарды (отбасыларды)
әлеуметтік-экономикалық қолдау, анықтау және оларға жан-жақты қолдау көрсетуді
ұйымдастыру жөніндегі негізгі нысаналы индикаторларды бекіту;
15) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес азаматтардың құқықтары мен
заңды мүдделерiн қамтамасыз ету жөнiндегi өзге де өкiлеттiктердi жүзеге асыру
жатады.
2. Облыстар, республикалық маңызы бар қалалар және астана мәслихаттарының
құзыретiне сонымен бiрге облыстың аудандық жоспарлану схемасын, облыс орталығын
, республикалық маңызы бар қаланы және астананы салудың бас жоспары жобасын
бекiту туралы Қазақстан Республикасының Үкiметiне ұсыныс енгiзу, әкiмшiлiк
аудандардың аудандық жоспарлануы жобаларын, облыстық (облыс орталықтарынан
басқа) және аудандық маңызы бар қалаларды салудың бас жоспарларын бекiту және
медицина қызметкерлерін қоса алғанда, ауылдық елді мекендерде жұмыс істейтін және
тұратын жекелеген азаматтар санаттарын Қазақстан Республикасының заңнамасында
көзделген әлеуметтік қолдау шараларының жүйесін айқындау жатады.
2-1. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана мәслихатының құзыретіне
Қазақстан Республикасының мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы
заңнамасына сәйкес облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың
тексеру комиссиясының төрағасы мен мүшелерін бес жылға лауазымға тағайындау,
сондай-ақ оларды лауазымнан босату жатады.
2-2. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың
мәслихаттарының құзыретiне жануарларды асырау қағидаларын, елді мекендерде ауыл
шаруашылығы жануарларын асырау қағидаларын, ауыл шаруашылығы жануарларын
жаю қағидаларын, үй жануарларын ұстау және серуендету қағидаларын, жануарларды
аулау, уақытша ұстау және жансыздандыру қағидаларын, сондай-ақ бұзылғаны үшiн
әкiмшiлiк жауаптылық белгiленген өзге де қағидаларды бекiту жатады.
2-3. Аудан (облыстық маңызы бар қала), республикалық маңызы бар қала, астана
мәслихаттарының құзыретіне әлеуметтік көмек көрсету, оның мөлшерлерін белгілеу
және мұқтаж азаматтардың жекелеген санаттарының тізбесін айқындау, денсаулық
сақтау саласындағы мамандарға әлеуметтік қолдау шараларының және жеңілдіктердің,
оның ішінде жергілікті бюджет қаражаты есебінен тұрғын үй сатып алуға немесе
салуға ең төмен кепілдік берілген көлемді айқындау қағидаларын бекіту жатады.
2-4. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың
мәслихаттарының құзыретіне жануарлар асыраудың санитариялық аймақтарының
шекараларын белгілеу жатады.
2-5. Республикалық маңызы бар қалалар, астана, облыстық маңызы бар қалалар
мәслихаттарының құзыретіне жергілікті өзін-өзі басқарудың аумақтық кеңестерін құру
туралы шешім қабылдау, олардың құрамын және жергілікті өзін-өзі басқарудың
аумақтық кеңестері туралы ережелерді бекіту жатады.
2-6. Облыстар, республикалық маңызы бар қалалар, астана мәслихаттарының
құзыретiне облыстардағы, республикалық маңызы бар қалалардағы және астанадағы
көші-қон процестерін реттеу қағидаларын бекіту жатады.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
2-7-тармақ ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
2-7. Аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихатының құзыретіне аудандық
маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ бюджетін және олардың атқарылуы
туралы есепті бекіту жатады.
2-8. Облыстар, республикалық маңызы бар қалалар, астана мәслихаттарының
құзыретіне жерлеу және қабірлерді қарап-күту жөніндегі істі ұйымдастыру
қағидаларын бекіту жатады.
2-9. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың,
аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) мәслихаттарының құзыретіне тұрғын
үй сертификаттарының мөлшері мен оларды алушылар санаттарының тізбесін
айқындау жатады.
2-10. Республикалық маңызы бар қалалар, астана, аудандар (облыстық маңызы бар
қалалар) мәслихаттарының құзыретіне шетелдіктер үшін туристік жарнаның
мөлшерлемелерін бекіту жатады.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
2-11-тармақтың бірінші бөлігі жаңа редакцияда көзделген – ҚР 19.05.2026 № 291-
VIII (01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
2-11. Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәслихаты мемлекеттік саяси
қызметші болып табылатын сайланған әкімнің отставкасын қабылдау немесе
отставкасын қабылдаудан уәжді бас тарту туралы шешім қабылдайды.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
2-11-тармақтың екінші бөлігі жаңа редакцияда көзделген – ҚР 19.05.2026 № 291-
VIII (01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
Отставканы қабылдау немесе отставканы қабылдаудан бас тарту туралы шешім
мемлекеттік саяси қызметші болып табылатын сайланған әкімнің жеке жазбаша өтініші
берілген күннен бастап бір ай мерзімде қабылданады.
Отставка қабылданған жағдайда аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихатының
тиісті шешімінің көшірмесі аумақтық сайлау комиссиясына жіберіледі.
2-12. Облыс мәслихатының құзыретіне аумағында жұмыс берушілер жалға
берілетін тұрғынжайлар салуды жоспарлайтын ауылдардың, кенттердің, ауылдық
округтердің тізімін бекіту жатады.
2-13. Республикалық маңызы бар қалалар, астана, аудандар (облыстық маңызы бар
қалалар) мәслихаттарының құзыретіне арнаулы әлеуметтік қызметтерді алушының
қаражаты есебінен ұсынылатын арнаулы әлеуметтік қызметтердің кепілді көлемінен
тыс ұсынудың тізбесі мен тәртібін бекіту жатады.
2-14. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана мәслихатының құзыретіне
тиісті аумақтың білім беруді дамыту жоспарын әкімнің ұсынуы бойынша бекіту
жатады.
2-15. Республикалық маңызы бар қалалар, астана мәслихаттарының құзыретіне:
1) қолжетімді ортаны қамтамасыз ету қағидаларын бекіту жатады.
2) алып тасталды – ҚР 09.01.2026 № 254-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік алпыс өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
2-16. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың
мәслихаттары тұрғынжайды реновациялау бағдарламасын бекітеді.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
2-17-тарақпен толықтыру көзделген – ҚР 19.05.2026 № 291-VIII (01.07.2026 бастап
қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
3. Аудандық мәслихаттардың құзыретіне сонымен бірге тиісті ауданның аумағында
орналасқан қалалар, кенттер мен ауылдар салудың бас жоспарларын бекіту, аудандық
маңызы бар қала, ауылдық округ, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кент пен ауыл
әкімінің атқарылған жұмысы туралы есебін қарау және аудан әкіміне тиісті
әкімшілік-аумақтық бөлініс әкімін тәртіптік жауапкершілікке тарту туралы ұсыныс
енгізу жатады.
3-1. Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәслихаты облыстың тексеру
комиссиясынан тиісті аудан (облыстық маңызы бар қала) бюджетінің атқарылуы
мәселелері бойынша жүргізілген бақылау іс-шаралары туралы ақпарат сұратуға құқылы
.
3-2. Коммуналдық мүлікті мүліктік жалдағаны (жалға алғаны) үшін жалға алу
төлемақысының мөлшерлемесін келісу аудандар (облыстық маңызы бар қалалар)
мәслихаттарының құзыретіне жатады.
4. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және Қазақстан
Республикасы астанасының мәслихаттары тиiстi әкiмдіктердің ұсыныстары бойынша
Қазақстан Республикасының заң актiлерiне сәйкес қарыз алу туралы шешiмдер
қабылдауға құқылы.
5. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың
мәслихаттары коммуналдық қалдықтарды (тұрмыстық қатты қалдықтарды, кәріздік
тазарту құрылысжайларының тұнбасын) көмгені, жер үсті су объектілерінің су
ресурстарын пайдаланғаны (жыл сайын), орман пайдаланғаны үшін Қазақстан
Республикасының заңнамасына сәйкес төлемақы мөлшерлемелерін бекітеді.
6. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың
мәслихаттары тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiкте ядролық қондырғылар мен
объектiлердi салуға келiсiм беру туралы мәселенi қарайды.
6-1. Алматы қаласын қоспағанда, облыстардың, республикалық маңызы бар
қалалардың мәслихаттары Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылық
туралы заңнамасында көзделген негізде, жергілікті атқарушы органдардың шешімі
бойынша құрылатын және коммуналдық меншіктегі арнаулы алаңдарда немесе
тұрақтарда ұсталған автомобиль көлік құралын, кемені, оның ішінде шағын көлемді
кемені жеткізу (эвакуациялау), есепке алуды және уақытша сақтауды ұйымдастыру
қағидаларын бекітеді.
7. Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және астананың барлық
мәслихаттары атынан өкілдік ететін депутаттар болып табылатын таңдаушылардың
бірлескен отырысында сайланған Парламент Сенаты депутаттарының өкілеттігі
таңдаушылардың шешімі бойынша мерзімінен бұрын тоқтатылуы мүмкін.
Ескерту. 6-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.05.11 № 552 (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз), 2004.07.09 № 583, 2006.01.10 № 116 (2006.01.01 бастап
қолданысқа енгiзiледi), 2006.07.07 № 171 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан
қараңыз), 2007.01.09 № 213, 2008.12.10 № 101-IV (2009.01.01 бастап қолданысқа
енгізіледі), 2008.12.24 № 111-IV (2009.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі), 2009.02.09
№ 126-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2010.04.02 № 263-IV (
2010.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі), 2011.07.21 № 465-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2011.07.22
№ 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі), 2011.07.05 № 452-IV (2011.10.13 бастап қолданысқа енгізіледі),
2012.04.27 № 15-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі), 2013.01.08 № 64-V (2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі
), 13.06.2013 № 101-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізiледi), 13.06.2013 № 102-V (алғашқы ресми жарияланғанынан
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.07.2013 № 124-V (
алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 17.01.2014 № 165-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік
он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);
28.10.2015 № 366-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.11.2015 № 387-V (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.11.2015 № 388-V
(01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 393-V (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
22.12.2016 № 28-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 90-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз); 29.06.2018 № 163-VІ (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
12.07.2018 № 180-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 28.12.2018 № 210-VІ (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 08.01.2019 № 215-VІ
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 03.04.2019 № 243-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 28.10.2019 № 268-VI (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
27.12.2019 № 291-VІ (қолданысқа енгізілу тәртібін 3-баптан қараңыз); 07.07.2020 №
361-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 02.01.2021 № 401-VI (01.07.2021 бастап қолданысқа енгізіледі);
03.01.2021 № 406-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.04.2021 № 34-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа
енгізіледі); 30.12.2021 № 95-VII (01.07.2022 бастап қолданысқа енгізіледі); 30.12.2021
№ 98-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 05.11.2022 № 157-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі);
02.01.2023 № 184-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс
күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
20.04.2023 № 226-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі); 23.02.2024 № 64-VIII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 15.04.2024 № 72-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 05.07.2024 № 115-VIII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 08.07.2024 № 118-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.03.2025 № 172-VIII (01.01.2025
бастап қолданысқа енгізіледі); 09.04.2025 № 179-VIII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 17.07.2025 №
213-VIII (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 09.01.2026 № 254-VIII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 07.04.2026 № 277-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
7-бап. Мәслихаттың актiлерi
1. Мәслихаттың өз құзыретiндегi мәселелер бойынша шығаратын шешiмдерi
мәслихаттың актiлерi болып табылады.
2. Мәслихаттардың жергiлiктi бюджет кiрiстерiн қысқартуды немесе жергiлiктi
бюджет шығыстарын ұлғайтуды көздейтiн шешiмдерiнiң жобалары әкiмнiң оң
қорытындысы болған жағдайда ғана қарауға енгiзiлуi мүмкiн.
3. Мәслихаттың өз құзыретi шегiнде және азаматтардың құқықтарына,
бостандықтары мен мiндеттерiне қатысты қабылдаған шешiмдерi Қазақстан
Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiпте ресми жариялануға тиiс және ол
тиiстi аумақта орындалуға мiндеттi.
4. Мәслихаттың азаматтардың құқықтарына, бостандықтары мен міндеттеріне
қатысты шешімдерді қабылдауы "Құқықтық актілер туралы" Қазақстан
Республикасының Заңында көзделген ерекшеліктер ескеріле отырып жүзеге асырылады
.
5. Мәслихаттардың Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарына
сәйкес келмейтiн шешiмдерiн мәслихаттың өзiнiң жоюы не сот тәртiбiмен жойылады.
Ескерту. 7-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз), 2011.01.10 № 383-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.11.2015 № 384-V (
01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 06.04.2016 № 481-V (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
12.03.2021 № 15-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
8-бап. Мәслихат жұмысын ұйымдастыру
1. Мәслихат өз өкiлеттiгiн сессияларда мәслихаттың тұрақты комиссиялары мен
өзге де органдары, депутаттары мен төрағасы арқылы Қазақстан Республикасының
заңнамасында белгiленген тәртiппен жүзеге асырады.
1-1. Мәслихаттар жылына кемінде бір рет халық алдында мәслихаттың атқарған
жұмысы, оның тұрақты комиссияларының қызметі туралы есеп береді. Мәслихат
депутаттары Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес халық алдында жауапты
болады.
2. Мәслихат қызметiнiң негiзгi нысаны сессия болып табылады, онда мәслихаттың
қарауына заңдармен жатқызылған мәселелер шешiледi.
Егер мәслихат депутаттары жалпы санының кемiнде үштен екiсi сессияға қатысса,
мәслихат сессиясы заңды болады.
3. Мәслихат:
1) мәслихат төрағасын сайлайды және лауазымынан босатады және оның есептерiн
тыңдайды;
2) мәслихаттың тұрақты комиссиялары мен өзге де органдарын құрады, олардың
төрағаларын сайлайды және қызметiнен босатады, олардың жұмысы туралы есептi
тыңдайды;
3) мәслихаттың қызметiн қамтамасыз етуге арналған шығыстарды айқындайды;
4) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген адам саны мен қаражат
лимитi шегiнде мәслихат аппаратының құрылымын бекiтедi және оны ұстауға әрi
материалдық-техникалық жағынан қамтамасыз етуге арналған шығыстарды
айқындайды. Мәслихат аппараты мемлекеттiк қызметшiлерiнiң штат саны лимитi тиiстi
мәслихат депутаттарының саны негiзге алынып, бес депутатқа бір қызметкер
қатынасында, бірақ бес адамнан кем емес болып белгiленедi;
5) мәслихаттың регламентiн бекiтедi;
6) депутаттардың сауалдарын қарайды және олар бойынша шешiмдер қабылдайды;
7) өз жұмысын ұйымдастыру жөнiнде өзге де шешiмдер қабылдайды.
Ескерту. 8-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.05.11 № 552 (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз), 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан
қараңыз), 2011.07.21 № 465-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он
күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 13.06.2013 № 101-V (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізiледi); 30.06.2021
№ 60-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 05.11.2022 № 157-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі)
Заңдарымен.
9-бап. Мәслихат регламенті
Мәслихат сессияларын, оның органдарының отырыстарын өткізу, оларға мәселелер
енгiзу және қарау, мәслихат органдарын құру және сайлау, олардың қызметi туралы
есептердi тыңдау, халық алдында мәслихаттың атқарған жұмысы және оның тұрақты
комиссияларының қызметі туралы есептер беру, депутаттардың сауалдарын қарау
тәртiбi, мәслихаттағы депутаттық бiрлестiктердiң өкiлеттiктерi, қызметiн ұйымдастыру,
сондай-ақ дауыс беру тәртiбi, аппарат жұмысын ұйымдастыру және басқа да рәсiмдiк
пен ұйымдастырушылық мәселелер мәслихаттың сессиясында бекiтiлетiн оның
регламентiнде айқындалады.
Мәслихаттардың үлгі регламентін Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.
Ескерту. 9-бап жаңа редакцияда - ҚР 13.06.2013 № 101-V (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізiледi) Заңымен.
10-бап. Мәслихат сессиясын шақыру тәртiбi
1. Жаңадан сайланған мәслихаттың бiрiншi сессиясын осы мәслихат үшiн
белгiленген депутаттар санының кемiнде төрттен үшi болған ретте, мәслихат
депутаттары тiркелген күннен бастап отыз күн мерзiмнен кешiктiрмей, тиiстi аумақтық
сайлау комиссиясының төрағасы шақырады.
2. Мәслихаттың кезектi сессиясы жылына төрт реттен сиретпей шақырылады және
оны мәслихат төрағасы жүргiзедi. Мәслихаттың кезектен тыс сессиясын осы
мәслихатқа сайланған депутаттар санының кемiнде үштен бiрiнiң, сондай-ақ әкiмнiң
ұсынысы бойынша мәслихат төрағасы шақырады және жүргiзедi. Кезектен тыс сессия
кезектен тыс сессияны өткiзу туралы шешiм қабылданған күннен бастап бес жұмыс
күнінен кешiктiрiлмей шақырылады. Кезектен тыс сессияда оны шақыруға негiз болған
мәселелер ғана қаралуы мүмкiн.
3. Мәслихат төрағасы мәслихат сессиясын шақыру уақыты мен өткiзiлетiн орны
туралы, сондай-ақ сессияның қарауына енгiзiлетiн мәселелер туралы депутаттарға,
халыққа және әкiмге - сессияға кемiнде он күн қалғанда, ал кезектен тыс сессия
шақырылған жағдайда кемiнде үш күн бұрын хабарлайды. Мәслихат төрағасы
сессияның қарауына енгiзiлетiн мәселелер бойынша қажеттi материалдарды
депутаттарға және әкiмге - сессияға кемiнде бес күн қалғанда, ал кезектен тыс сессия
шақырылған жағдайда кемiнде үш күн қалғанда табыс етедi.
Ескерту. 10-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 30.06.2021 № 60-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
05.11.2022 № 157-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
11-бап. Мәслихат сессиясын өткiзу тәртiбi
1. Мәслихат сессиясы жалпы отырыс нысанында өткiзiледi.
2. Мәслихаттың бiрiншi сессиясын тиiстi аумақтық сайлау комиссиясының
төрағасы ашады және мәслихат төрағасы сайланғанға дейін жүргiзедi. Одан әрi
мәслихат сессиясын мәслихат төрағасы жүргізеді.
3. Егер мәслихат депутаттары жалпы санының кемiнде үштен екiсi мәслихат
сессиясына қатысса, ол заңды болады.
Шешiмдер мәслихат депутаттары жалпы санының көпшiлiк даусымен қабылданады
.
4. Сессия жұмысында мәслихат шешiмi бойынша мәслихат белгiлеген он бес
күнтiзбелiк күннен аспайтын мерзiмге үзiлiс жасалуы мүмкiн.
5. Сессияның ұзақтығын мәслихат белгiлейдi.
6. Мәслихат сессиялары, әдетте, ашық сипатта болады. Жабық сессиялар өткiзуге,
егер қатысып отырған депутаттардың жалпы санының көпшiлiгi осы үшiн дауыс берсе,
мәслихат төрағасының немесе мәслихат сессиясына қатысып отырған депутаттар
санының үштен бiрiнiң ұсынысы бойынша қабылданатын мәслихат шешiмiмен жол
беріледi.
7. Мәслихат төрағасының шақыруы бойынша жергiлiктi атқарушы органдардың
басшылары, тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бірлік аумағында орналасқан ұйымдардың
басшылары мен өзге де лауазымды адамдары мәслихаттың қарауына жататын
мәселелер бойынша ақпарат беру үшiн мәслихат сессиясына келуге мiндеттi.
Ескерту. 11-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 30.06.2021 № 60-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
05.11.2022 № 157-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
12-бап. Мәслихаттың тұрақты комиссияларын ұйымдастыру және олардың қызметi
1. Мәслихат өз өкiлеттiгi мерзiмiне тұрақты комиссиялар құрады. Олардың саны
жетеуден аспауға тиiс. Қажет болған жағдайда, мәслихат тұрақты комиссияларды
жаңадан құрып, таратып және қайта ұйымдастыра алады.
2. Тұрақты комиссиялардың тiзбесi мен сан құрамын мәслихат белгiлейдi. Тұрақты
комиссиялардың төрағалары мен мүшелерiн өз депутаттары арасынан тиiстi мәслихат
сайлайды.
3. Тұрақты комиссиялар өздерiн сайлаған мәслихат алдында жауапты және жылына
кемiнде бiр рет өз қызметi туралы есеп бередi.
13-бап. Мәслихаттың тұрақты комиссияларындағы көпшiлiктiк тыңдаулар
1. Тұрақты комиссиялар өз бастамасы бойынша, мәслихат шешімі бойынша не "
Мемлекеттік мүлік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 17 және 18-баптарында
белгіленген жағдайларда көпшiлiктiк тыңдаулар өткiзеді.
2. Көпшiлiктiк тыңдаулар депутаттардың, атқарушы органдар, өзiн-өзi басқару
органдары, ұйымдар, бұқаралық ақпарат құралдары өкiлдерiнiң, азаматтардың
қатысуымен осы комиссиялардың кеңейтiлген отырыстары түрiнде тұрақты
комиссияның қарауына жататын мейлiнше маңызды және қоғамдық мәнi бар
мәселелердi талқылау мақсатында өткiзiледi.
3. Тұрақты комитеттерде көпшiлiктiк тыңдаулар өткізу тәртiбi мәслихат
регламентiнде белгiленедi.
Ескерту. 13-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2025 № 172-VIII (01.01.2025 бастап
қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
14-бап. Мәслихат тұрақты комиссияларының қызметi мен өкiлеттiгi
1. Тұрақты комиссиялар:
1) осы мәслихат сессиясының күн тәртiбi бойынша, сондай-ақ мәслихат
сессиясында қаралатын кез келген мәселе бойынша мәслихатқа, мәслихат төрағасына
ұсыныстар енгiзуге;
2) өздерiнiң құзырына жататын әрi мәслихат сессиясының қарауына енгiзiлген
мәселелер бойынша қорытындылар беруге;
3) өздерiнiң құзырына жататын мәселелер бойынша мәслихат сессияларында
баяндамалар мен қосымша баяндамалар ұсынуға;
4) өз құзыретi шегiнде сессияда жергiлiктi атқарушы органдар басшыларының
есептерiн тыңдау туралы мәслихатқа ұсыныс енгiзуге;
5) комиссияның жұмысына мәслихаттың басқа да депутаттарын, сондай-ақ
мемлекеттiк органдар, ұйымдар, өзге де жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдары өкiлдерiн
және азаматтарды тартуға құқылы.
2. Әкiмдік, орталық мемлекеттік органдардың жергілікті бюджеттен
қаржыландырылатын аумақтық бөлімшелерінің, атқарушы органдардың лауазымды
адамдары, ұйымдар белгiленген тәртiпте тұрақты комиссияларға олардың
құзыретiндегi мәселелер бойынша қажеттi ақпарат беруге мiндеттi.
3. Мәслихаттың тұрақты комиссиялары өз құзыретiндегi мәселелер бойынша
қаулылар қабылдайды.
Ескерту. 14-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2011.01.10 № 383-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.06.2021
№ 60-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 05.11.2022 № 157-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі)
Заңдарымен.
15-бап. Мәслихаттың тұрақты комиссиялары жұмысының және қаулылар қабылдауының
тәртiбi
1. Тұрақты комиссиялардың отырысы қажеттiлiгiне қарай шақырылады және
мүшелерінің жалпы санының жартысынан астамы болған кезде заңды болып есептеледi
.
2. Тұрақты комиссиялардың қаулысы комиссия мүшелерi жалпы санының көпшiлiк
даусымен қабылданады.
3. Тұрақты комиссияның қаулысы мен отырыстың хаттамасына оның төрағасы қол
қояды, ал бiрнеше тұрақты комиссияның бiрлескен отырысы өткiзiлген жағдайда, тиiстi
комиссиялардың төрағалары қол қояды.
Ескерту. 15-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 30.06.2021 № 60-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңымен.
16-бап. Мәслихаттың тексеру комиссиясы
Ескерту. 16-бап алып тасталды - ҚР 2011.07.21 № 465-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
17-бап. Мәслихаттың уақытша комиссиялары
1. Мәслихаттың құзырына жатқызылған мәселелердi сессияларда қарауға әзiрлеу
мақсатында мәслихат не мәслихат төрағасы уақытша комиссиялар құруға құқылы.
Уақытша комиссиялардың құрамын, мiндеттерiн, өкiлеттiк мерзiмдерiн және
құқықтарын мәслихат оларды құру кезiнде белгiлейдi.
2. Мәслихаттың уақытша комиссиялары өз құзыретiндегi мәселелер бойынша
қорытындылар қабылдайды.
3. Уақытша комиссия жұмысына қатысқаны үшiн ақы төленбейдi.
Ескерту. 17-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 05.11.2022 № 157-VII (01.01.2023 бастап
қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
18-бап. Мәслихат сессиясының төрағасы
Ескерту. 18-бап алып тасталды – ҚР 30.06.2021 № 60-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңымен.
19-бап. Мәслихаттың төрағасы
Ескерту. 19-баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді – ҚР 05.11.2022 № 157-VII (
01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
1. Мәслихаттың төрағасы тұрақты негiзде жұмыс iстейтiн лауазымды адам болып
табылады. Оны мәслихат сессиясында депутаттардың арасынан ашық немесе жасырын
дауыс беру арқылы депутаттар жалпы санының көпшiлiк даусымен мәслихат сайлайды
және қызметтен босатады. Мәслихаттың төрағасы мәслихат өкiлеттiгi мерзiмiне
сайланады.
2. Мәслихат төрағасы лауазымына кандидатураларды мәслихат депутаттары
мәслихат сессиясында ұсынады.
3. Мәслихат төрағасы:
1) мәслихат сессиясын және оның қарауына енгiзiлетiн мәселелердi дайындауды
ұйымдастырады, сессияның күн тәртiбiн қалыптастырады, хаттаманың жасалуын
қамтамасыз етедi, мәслихат сессиясында қабылданған немесе бекiтiлген шешiмдерге,
өзге де құжаттарға қол қояды;
1-1) мәслихат сессиясын шақыру туралы шешiм қабылдайды;
1-2) мәслихат сессиясының отырысын жүргiзедi, мәслихат регламентiнiң сақталуын
қамтамасыз етедi;
2) мәслихат депутаттарының өз өкiлеттiктерiн жүзеге асыруына жәрдемдеседi,
оларды қажеттi ақпаратпен қамтамасыз етедi, депутаттарды мәслихат сессияларына,
оның тұрақты комиссияларының және өзге де органдарының жұмысына және сайлау
округтерiндегі жұмысқа қатысуы үшiн қызметтiк мiндеттерiн орындаудан босатуға
байланысты мәселелердi қарайды;
3) депутаттар сауалдарының және депутаттық өтiнiштердiң қаралуын бақылайды;
4) мәслихат аппаратының қызметiне басшылық жасайды, оның қызметшiлерiн
қызметке тағайындайды және қызметтен босатады;
5) сайлаушылар өтiнiштерi туралы және олар бойынша қабылданған шаралар
туралы мәслихатқа ұдайы ақпарат берiп отырады;
6) мәслихаттың өзге де жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарымен өзара iс-қимылын
ұйымдастырады;
6-1) осы Заңның 24-бабының 1-тармағына сәйкес әкiмге сенiмсiздiк бiлдiру туралы
мәселеге бастамашылық еткен мәслихат депутаттарының жиналған қолдарының
төлнұсқалығын тексеруді ұйымдастырады;
7) өз құзыретiндегi мәселелер бойынша өкiмдер шығарады;
8) мәслихаттың тұрақты комиссиялары мен өзге де органдарының және депутаттық
топтардың қызметін үйлестiреді;
9) мемлекеттiк органдармен, ұйымдармен, жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарымен
және қоғамдық бiрлестiктермен қарым-қатынастарда мәслихат атынан өкiл болады;
10) мәслихат шешiмдерiнiң жариялануын қамтамасыз етедi, олардың орындалуына
бақылау жасау жөнiндегi iс-шараларды белгiлейдi;
11) осы Заңда, Қазақстан Республикасының заңнамасында, мәслихат регламенті мен
шешімінде көзделген өзге де өкілеттіктерді орындайды.
3-1. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана мәслихатының төрағасы тиісті
мәслихаттың қарауына облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың
тексеру комиссиясының төрағасы қызметіне тағайындауға кандидатураларды,
сондай-ақ оны қызметтен босату туралы ұсыныс енгізеді.
4. Мәслихат төрағасының мәслихаттың тұрақты комиссияларында болуға құқығы
жоқ.
5. Облыс, республикалық маңызы бар қала және астана мәслихатының төрағасы
болмаған кезде оның өкілеттігін мәслихаттың тұрақты комиссияларының бірінің
тұрақты негізде жұмыс істейтін төрағасы уақытша жүзеге асырады.
Аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихатының төрағасы болмаған кезде оның
өкілеттігін мәслихаттың тұрақты комиссияларының бірінің төрағасы немесе мәслихат
депутаты уақытша жүзеге асырады.
6. Егер мәслихат сессиясында дауыс беру кезiнде мәслихат депутаттарының дауысы
тең бөлiнген жағдайда, мәслихат төрағасы шешушi дауыс құқығын пайдаланады.
Ескерту. 19-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.05.11 № 552 (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз), 2011.01.10 № 383-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2011.07.21 № 465-IV (
алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі), 13.06.2013 № 101-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он
күн өткен соң қолданысқа енгізiледi); 24.05.2021 № 42-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
30.06.2021 № 60-VII (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-б. қараңыз); 05.11.2022 № 157-VII
(01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
19-1-бап. Мәслихаттың тұрақты комиссиясының төрағасы
1. Мәслихаттың тұрақты комиссиясының төрағасын мәслихат сессиясында
депутаттар арасынан ашық дауыс беру арқылы депутаттардың жалпы санының
көпшілік дауысымен мәслихат сайлайды және лауазымынан босатады.
Егер мәслихаттың тұрақты комиссиясының отырысында дауыс беру кезінде
депутаттардың дауысы тең бөлінген жағдайда, мәслихаттың тұрақты комиссиясының
төрағасы шешуші дауыс құқығын пайдаланады.
Мәслихаттың тұрақты комиссиясының төрағасы лауазымына кандидатураларды
мәслихат депутаттары мәслихат сессиясында ұсынады.
2. Мәслихаттың тұрақты комиссиясының төрағасы:
1) тұрақты комиссияның отырысын және оның қарауына енгізілетін мәселелерді
дайындауды ұйымдастырады, хаттаманың жасалуын қамтамасыз етеді және тұрақты
комиссия отырысында қабылданған қаулыларға, өзге де құжаттарға қол қояды;
2) мәслихат депутаттарына өз өкілеттіктерін жүзеге асыруына жәрдемдеседі,
оларды тұрақты комиссия қызметінің мәселелері жөніндегі қажетті ақпаратпен
қамтамасыз етеді;
3) тұрақты комиссия депутаттарының сауалдары мен тұрақты комиссияның атына
келіп түскен депутаттық жолданымдардың қаралуын бақылайды;
4) мәслихаттың тұрақты комиссиясының қаулыларын мәслихаттың
интернет-ресурсында жариялауды қамтамасыз етеді, олардың орындалуын бақылау
жөніндегі шараларды айқындайды;
5) осы Заңда, Қазақстан Республикасының заңнамасында, мәслихат регламенті мен
шешімінде көзделген өзге де өкілеттіктерді орындайды.
3. Егер осы баптың 5-тармағында өзгеше көзделмесе, мәслихаттың тұрақты
комиссияларының бірінің төрағасы болмаған кезде мәслихат төрағасының шешімі
бойынша оның өкілеттігін мәслихаттың басқа тұрақты комиссиясының төрағасы
немесе мәслихаттың осы тұрақты комиссиясының мүшесі болып табылатын депутат
уақытша жүзеге асырады.
4. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана мәслихатының тұрақты
комиссиясының төрағасы тұрақты негізде жұмыс істейтін лауазымды адам болуы
мүмкін.
Тұрақты комиссиялардың тұрақты негізде жұмыс істейтін төрағаларының санын
облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың мәслихаты айқындайды
және ол екіден аспауға тиіс.
Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана мәслихатының тұрақты
комиссиясының тұрақты негізде жұмыс істейтін төрағасы мәслихаттың өкілеттігі
мерзіміне сайланады және қатарынан екі реттен артық сайлана алмайды.
Бір саяси партияның мүшелері болып табылатын депутаттар облыс, республикалық
маңызы бар қала және астана мәслихатының тұрақты комиссияларының тұрақты
негізде жұмыс істейтін төрағалары бола алмайды.
5. Облыс, республикалық маңызы бар қала және астана мәслихатының тұрақты
комиссияларының бірінің тұрақты негізде жұмыс істейтін төрағасы болмаған кезде
оның өкілеттігін облыс, республикалық маңызы бар қала және астана мәслихатының
тұрақты комиссиясының тұрақты негізде жұмыс істейтін басқа төрағасы немесе
мәслихат төрағасының шешімі бойынша мәслихаттың осы тұрақты комиссиясының
мүшесі болып табылатын депутат уақытша жүзеге асырады.
Ескерту. 19-1-баппен толықтырылды – ҚР 30.06.2021 № 60-VII (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-б. қараңыз); өзгеріс енгізілді – ҚР 05.11.2022 № 157-VII (01.01.2023
бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
20-бап. Мәслихат депутаты
1. Мәслихат депутаты жалпы мемлекеттiк мүдделердi ескере отырып, тиiстi
әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiстегi халықтың еркiн бiлдiредi.
2. Мәслихат депутатының өкiлеттiгi тиiстi аумақтық сайлау комиссиясы оны
депутат ретiнде тiркеген кезден басталып, мәслихат өкiлеттiгi тоқтатылған кезден
бастап тоқтайды.
3. Мәслихат депутатының өкiлеттiгi мынадай жағдайларда:
1) депутат Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес депутаттық мiндеттердi
орындаумен сыйымсыз лауазымға сайланса немесе тағайындалса;
2) депутатты әрекетке қабiлетсiз немесе әрекет ету қабілеті шектеулі деп тану
туралы сот шешiмi заңды күшiне енсе;
3) мәслихаттық өкiлеттiгi тоқтатылса;
3-1) депутат "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы" Қазақстан
Республикасының Конституциялық заңына сәйкес өзі сайланған саяси партиядан
шықса немесе шығарылса;
3-2) "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы" Қазақстан Республикасының
Конституциялық заңына сәйкес депутат сайланған саяси партия қызметiн тоқтатса;
3-3) партиялық тізім бойынша сайланған мәслихат депутаты саяси партия
филиалының (өкілдігінің) жоғары басшы органының шешімі бойынша кері шақырып
алынса;
4) депутат қайтыс болған, депутатты хабар-ошарсыз кеткен деп тану туралы сот
шешімі не оны қайтыс болған деп жариялау туралы сот шешімі заңды күшіне енген;
5) ол Қазақстан Республикасының азаматтығынан тоқтатса;
6) қылмыс не қасақана қылмыстық теріс қылық жасағаны үшін депутатқа қатысты
соттың айыптау үкiмi заңды күшiне енсе;
7) тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiстен тысқары жерге тұрақты тұруға кетсе;
8) депутаттың орнынан түсу туралы жеке өтiнiшiне байланысты;
9) депутат өз мiндеттерiн жүйелi түрде орындамаса, оның iшiнде мәслихат
сессиясының немесе құрамына өзі сайланған мәслихат органдарының отырыстарына
дәлелдi себептерсiз қатарынан үш реттен артық қатыспаса;
10) облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тексеру
комиссиясының төрағасы немесе тексеру комиссиясының мүшесі қызметіне
тағайындалса, мерзімінен бұрын тоқтатылады.
4. Мәслихат депутатының өкілеттіктері осы баптың 3-тармағының 1), 2), 4), 5), 6), 7
), 8), 9) және 10) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша тоқтатылған кезде
тиісті аумақтық сайлау комиссиясы мәслихат депутатының өкілеттіктерін тоқтатуға
әкеп соғатын негіздердің басталу фактісі көрсетілетін шешім қабылдайды және тиісті
мәслихатқа мәслихат депутатының өкілеттіктерін мерзімінен бұрын тоқтату туралы
ұсыну енгізу туралы шешім қабылдайды.
Мәслихат аумақтық сайлау комиссиясының осы тармаққа сәйкес енгізілген ұсынуы
негізінде мәслихат сессиясына қатысып отырған депутаттардың жалпы санының
көпшілік даусымен мәслихаттың тиісті депутатының өкілеттіктерін тоқтатады.
4-1. Өкілеттіктер осы баптың 3-тармағының 3-1), 3-2) және 3-3) тармақшаларында
көзделген негіздер бойынша тоқтатылған кезде тиісті аумақтық сайлау комиссиясы
адамның мәслихат депутатының өкілеттіктерін жоғалту фактісін көрсететін шешім
қабылдайды және бұл туралы тиісті мәслихатқа хабарлайды.
5. Алынып тасталды.
6. Өз қызметін мемлекеттік бюджет есебінен ақы төленетін тұрақты немесе басқа
жұмыстан босатылған негізде жүзеге асыратын мәслихат депутаттарының кәсіпкерлік
қызметті жүзеге асыруға, шаруашылық субъектісін басқаруға дербес қатысуға,
педагогтік, ғылыми және өзге де шығармашылық қызметті қоспағанда, ақы төленетін
басқа қызметпен айналысуға құқығы жоқ.
Ескерту. 20-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2004.05.11 № 552 (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз), 2004.12.20 № 13 (2005 жылғы 1 қаңтардан бастап
қолданысқа енгiзiледi), 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан
қараңыз), 2011.01.10 № 383-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он
күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2011.07.21 № 465-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.07.2014
№ 227-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 29.06.2018 № 163-VІ (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
05.11.2022 № 157-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
21-бап. Мәслихат депутатының өз өкілеттіктерін жүзеге асыруы кезіндегі құқықтары,
міндеттері мен жауапкершілігі
Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР 13.06.2013 № 101-V (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізiледi) Заңымен.
1. Депутат:
1) сайлауға және мәслихат төрағасы, тұрақты комиссияның төрағасы немесе мүшесi
болып сайлануға, мәслихаттың өзге де органдарына сайлануға;
2) мәслихат сессиясы мен оның тұрақты комиссияларында және өзге де органдарда
қарау үшiн мәселелер ұсынуға, оларды қарауға және шешiмдер қабылдауға қатысуға;
3) Алынып тасталды.
4) өз округiнiң сайлаушыларымен, сондай-ақ өзге де жергiлiктi өзiн-өзi басқару
органдарымен және ұйымдармен кездесулер мен жиналыстар өткiзуге;
5) сессияда тиiстi мәслихат аумағында орналасқан жергiлiктi атқарушы орган мен
ұйымдардың лауазымды адамдарының мәслихаттың құзыретiне жатқызылған
мәселелер бойынша есептерiн тыңдау туралы ұсыныстар енгiзуге;
5-1) өзі мәслихатының депутаты болып табылатын тиісті әкімшілік-аумақтық
бірлікке қатысты мәселелер бойынша петициялар жазу жөнінде ұсынымдар мен
консультациялар беруге;
5-2) өзі мәслихатының депутаты болып табылатын тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік
шегінде мемлекеттік органдардың, жергiлiктi өкiлдi және атқарушы органдардың
петицияларды қарауы бойынша мониторинг жүргізуге;
5-3) петицияларды мәслихат сессиясының қарауына шығаруға;
6) тиiстi әкiмдік отырыстарының жұмысына қатысуға;
7) мәслихат пен оның органдары отырыстарының стенограммаларымен және
хаттамаларымен танысуға;
8) фракциялар мен депутаттық топтар түрінде депутаттық бірлестіктер құруға
құқылы;
9) жергілікті қоғамдастық жиындары мен жиналыстарына қатысуға;
10) мәслихат сессиясында азаматтардың қоғамдық маңызы бар өтініштерін жария
етуге;
11) мәслихаттардың құрылатын тұрақты комиссияларының және өзге де
органдарының құрамына кандидатураларды, оның ішінде өзінің жеке кандидатурасын
ұсынуға;
12) мәслихат сайлайтын немесе тағайындайтын лауазымды адамдардың
кандидатуралары бойынша өз пікірін білдіруге;
13) жарыссөздерге қатысуға, баяндамашыларға, сондай-ақ мәслихат сессиясы мен
отырысына төрағалық етушіге сұрақтар қоюға;
14) мәслихаттардың өзі құрамына сайланған тұрақты комиссиялары мен өзге де
органдары сессиясының және отырысының күн тәртібі бойынша, сондай-ақ олар
талқылайтын мәселелерді қарау және олардың мәні бойынша ұсыныстар мен
ескертулер енгізуге;
15) тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің аумағында орналасқан мемлекеттік
органдардың, қоғамдық бірлестіктердің және өзге де ұйымдардың Қазақстан
Республикасының заңдары мен Қазақстан Республикасының заңға тәуелді нормативтік
құқықтық актілерін орындауын тексеру қажеттілігі туралы мәслихатқа ұсыныстар
енгізуге;
16) мәслихат қабылдайтын актілердің жобаларына түзетулер енгізуге;
17) мәслихат құрған, сайлаған немесе бекіткен органдардың құрамына, сондай-ақ
мәслихат сайлаған немесе бекіткен лауазымды адамдарға сенім білдіру туралы мәселе
көтеруге;
18) осы Заңға, Қазақстан Республикасының заңнамасына және мәслихат
регламентіне сәйкес өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыруға құқылы.
2. Депутат:
1) мәслихаттың және өзi құрамына сайланған оның органының жұмысына қатысуға;
2) өз округінің сайлаушыларымен тұрақты байланыс жасауға, оларға мәслихаттың
жұмысы, оның тұрақты комиссиялары мен өзге де органдарының қызметі, мәслихат
шешімдерінің орындалуы, петициялардың қаралуы туралы, сондай-ақ өзінің
депутаттық қызметінің барысы туралы жылына кемінде бір рет хабарлап отыруға,
мәслихат шешімдерінің орындалуын ұйымдастыруға және бақылау жасауға қатысуға;
3) сайлаушылардың өзiне келiп түскен өтiнiштерiн қарауға, азаматтарды жеке
қабылдауды ұдайы жүргiзуге;
4) тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте тұруға;
5) қоғамдық пікірді, азаматтардың, қоғамдық және өзге де ұйымдардың
қажеттіліктері мен сұраныстарын зерделеуге, олар туралы мәслихат пен оның
органдарына хабарлауға, оларды қанағаттандыру үшін ұсыныстар енгізуге және өзге де
шаралар қабылдауға;
6) мәслихат төрағасына не өзі мүшесі болып табылатын тұрақты комиссияның
төрағасына отырысқа келе алмайтыны туралы алдын ала хабарлауға міндетті.
2-1. Алып тасталды – ҚР 05.11.2022 № 157-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен.
3. Мәслихаттың әрбір депутатына оның құқықтарының, ар-намысы мен
абыройының қорғалуына кепілдік беріледі.
Мәслихат депутаты, қызметі мемлекеттік құпиялармен байланысты ұйымдарды
қоспағанда, депутаттық қызмет мәселелері бойынша тиісті мәслихат аумағында
орналасқан мемлекеттік органдарға, қоғамдық бірлестіктер мен мемлекеттік ұйымдарға
кедергісіз кіруге құқылы.
Мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің және мемлекеттік
ұйымдардың басшылары мен басқа да лауазымды адамдары мәслихат депутаттарын
кідіріссіз қабылдауға және оларға жүктелген өкілеттіктерді жүзеге асыруда қажетті
жәрдем беруге міндетті.
Мәслихат депутаты азаматтардың құқықтарының бұзылуы немесе заңдылықты өзге
де бұзушылықтар анықталған кезде бұзушылықты тоқтатуды талап етуге, ал қажет
болған жағдайларда тиісті органдарға және лауазымды адамдарға бұзушылықтың
жолын кесу талабымен жүгінуге құқылы.
4. Мәслихат депутатына осы баптың 2-тармағында көзделген өз міндеттерін
орындамағаны және (немесе) тиісінше орындамағаны, сондай-ақ мәслихат
регламентінде белгіленген депутаттық әдеп қағидаларын бұзғаны үшін мынадай
жазалау шаралары қолданылуы мүмкін:
1) мінеу;
2) көпшiлiк алдында кешiрiм сұрауға мәжбүр ету.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
5-тармақтың бірінші бөлігі жаңа редакцияда көзделген – ҚР 19.05.2026 № 291-VIII (
01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
5. Жазалар тиісті аумақта таратылатын бұқаралық ақпарат құралдарында олардың
қолданылуы туралы ақпарат жариялана отырып, тиісті аумақтық сайлау
комиссиясының ұсынуы бойынша қатысып отырған депутаттардың жалпы санының
көпшілік дауысымен мәслихат сессиясында қолданылады.
Жазалардың нақ сол бір теріс қылық үшін қайтадан қолданылуы мүмкін емес.
Ескерту. 21-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2002.05.21 № 324, 2004.05.11 № 552 (
қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2006.11.04 № 186 (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз), 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан
қараңыз), 2011.01.10 № 383-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он
күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2011.07.21 № 465-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 13.06.2013
№ 101-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізiледi); 30.06.2021 № 60-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 05.11.2022 № 157-VII (
01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі); 02.10.2023 № 31-VIII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
21-1-бап. Депутаттық сауалдар
Мәслихат депутаты ресми жазбаша сауалмен әкімге, тиісті аумақтық сайлау
комиссиясының төрағасына және мүшесіне, прокурорға және орталық мемлекеттік
органдардың аумақтық бөлімшелерінің, жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын
атқарушы органдардың лауазымды адамдарына мәслихат құзыретіне жатқызылған
мәселелер бойынша жүгінуге құқылы.
Депутаттық сауалдың жауабы жазбаша түрде, бір айдан кешіктірілмейтін мерзімде
берілуге тиіс. Депутат сауалға берілген жауап бойынша өз пікірін білдіруге құқылы.
Депутаттық сауалға берілетін жауапқа осы баптың бірінші бөлігінде аталған
адамдар немесе атына сауал жіберілген мемлекеттік органның бірінші басшысы не
оның орынбасары қол қоюға тиіс.
Прокурордың атына берілген сауалдар қылмыстық қудалауды жүзеге асырумен
байланысты болмауға тиіс.
Ескерту. Заң 21-1-баппен толықтырылды - ҚР 2004.05.11 № 552 (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), өзгерту енгізілді - 2009.02.09 № 126-IV (
қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 30.06.2021 № 60-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңдарымен.
21-2-бап. Мәслихаттардағы депутаттық бірлестіктер
1. Мәслихат депутаттары саяси партиялардың фракциялары және өзге де қоғамдық
бірлестіктер, депутаттық топтар түрінде депутаттық бірлестіктер құруға құқылы.
Мәслихат төрағасы депутаттық бірлестіктерге кіре алмайды.
2. Фракция - заңда белгіленген тәртіппен тіркелген саяси партияның немесе өзге де
қоғамдық бірлестіктің атынан өкілдік ететін депутаттардың ұйымдасқан тобы, ол
мәслихатта тиісті саяси партияның немесе өзге де қоғамдық бірлестіктің мүдделерін
білдіру мақсатында құрылады. Фракция мәслихаттың кемінде үш депутатын біріктіруге
тиіс. Депутаттың тек бір ғана депутаттық фракцияда болуға құқығы бар.
3. Депутаттық топ - депутаттардың өз өкілеттіктерін, сайлау округтеріндегі
бірлескен жұмысын жүзеге асыруға арналған бірлестігі. Депутаттық топтың құрамында
мәслихаттың кемінде бес депутаты болуға тиіс.
4. Депутаттық фракциялар мен топтарды тіркеу мәслихат сессиясында жүзеге
асырылады, келіп тіркелу тәртібімен жүргізіледі және тек ақпараттық сипатта болады.
Ескерту. Заң 21-2-баппен толықтырылды - ҚР 2006.11.04 № 186 (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); өзгеріс енгізілді - ҚР 12.11.2015 № 393-V (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
30.06.2021 № 60-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 05.11.2022 № 157-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңдарымен.
21-3-бап. Мәслихат депутаттарының біліктілігін арттыру
1. Мәслихаттар депутаттарының тиісті жергілікті бюджет қаражаты есебінен
біліктілігін арттырудан өтуге құқығы бар.
2. Мәслихаттар депутаттарының біліктілігін арттырудан өту кезеңділігі сайланған
депутат өкілеттігінің алғашқы екі жылы ішінде бес жылда бір рет болады.
3. Мәслихаттар депутаттарының біліктілігін арттыру жөніндегі көрсетілетін
қызметтерді сатып алу Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы білім беру
ұйымдарында және олардың филиалдарында жүзеге асырылады.
4. Мәслихат аппараты Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасына сәйкес
мәслихат депутаттарының біліктілігін арттыруға арналған шығыстарды жоспарлайды.
Ескерту. 21-3-баппен толықтырылды – ҚР 30.06.2021 № 60-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңымен.
22-бап. Депутаттық қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстарды өтеу
Депутат тиісті мәслихаттың регламентінде айқындалған тәртіппен, депутаттық
өкілеттіктерді жүзеге асыруға байланысты мәслихат сессияларын, тұрақты
комиссияларының және өзге де органдарының отырыстарын өткізу кезеңінде,
депутаттық өкілеттіктерді жүзеге асыру уақытында және мәслихат депутаттарының
біліктілігін арттыру кезеңінде оған негізгі жұмыс орны бойынша жергілікті бюджет
қаражаты есебінен орташа жалақысы, бірақ осы қызметте бір жылға дейінгі жұмыс
өтілі бар тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік әкімі аппараты басшысының жалақысынан
аспайтын мөлшерде және жол жүру уақыты ескеріліп, мәслихат сессиялары, тұрақты
комиссиялары мен өзге де органдарының отырыстары өтетін, біліктілікті арттырудан
өтетін мерзімдегі іссапар шығыстары өтеле отырып, қызметтік міндеттерін орындаудан
босатылады.
Ескерту. 22-бап жаңа редакцияда – ҚР 30.06.2021 № 60-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңымен.
23-бап. Мәслихат өкілеттігін тоқтату негіздері
1. Мәслихат өкілеттігі Қазақстан Республикасының Конституциясында белгіленген
оның өкілеттік мерзімі аяқталғанда тоқтатылады.
2. Мәслихаттың өкілеттігін мерзімінен бұрын Қазақстан Республикасының
Президенті Қазақстан Республикасының Премьер-Министрімен және Қазақстан
Республикасы Парламенті Палаталарының төрағаларымен консультациялардан кейін
тоқтатады, сондай-ақ мәслихат өзін-өзі тарату туралы шешім қабылдаған ретте де оның
өкілеттігі мерзімінен бұрын тоқтатылады.
Ескерту. 23-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 11.07.2017 № 91-VI Заңымен (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
23-1-бап. Мәслихат депутаттарының әкімдер лауазымына тағайындауға келісім беру тәртібі
Ескерту. 23-1-баптың тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР 05.11.2022 № 157-VII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) Заңымен.
1. Әкімді тағайындайтын тұлға не оған уәкілеттік берілген тұлға әкім лауазымына
тағайындауға келісім беру туралы ұсынысты мәслихаттың қарауына енгізеді.
2. Әкім лауазымына тағайындауға келісім беру туралы ұсыныста өмірбаян
деректері, еңбек қызметі, мемлекеттік наградалары туралы ақпарат және әкім
лауазымына кандидат туралы өзге де ақпарат көрсетіледі.
3. Әкім лауазымына тағайындауға келісім беру туралы ұсынысты қарау
мәслихаттың кезекті немесе кезектен тыс сессиясында жүзеге асырылады.
Мәслихаттың әкім лауазымына тағайындауға келісім беру туралы ұсынысты қарау
жөніндегі кезектен тыс сессиясына әкім лауазымына кандидаттың қатысуы міндетті.
Мәслихаттың әкім лауазымына тағайындауға келісім беру туралы ұсынысты қарау
жөніндегі сессиясының барысында мәслихат депутаттары әкім лауазымына кандидатқа
сұрақтар қоюға, тағайындалатын кандидатура бойынша талқылау жүргізуге құқылы.
Талқылау аяқталғаннан кейін дауысқа салу өткізіледі.
Егер әкім лауазымына кандидат мәслихат депутаттарының жалпы санының
көпшілік дауысын ала алмаған жағдайда, әкімді тағайындайтын тұлға не оған
уәкілеттік берілген тұлға мәслихат сессиясының шешiмін алған күннен бастап екі
жұмыс күні ішінде әкім лауазымына басқа кандидатураны тағайындауға келісім беру
туралы ұсынысты мәслихаттың қарауына қайтадан жібереді.
4. Алып тасталды – ҚР 05.11.2022 № 157-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
Ескерту. Заң 23-1-баппен толықтырылды - ҚР 13.06.2013 № 101-V (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізiледi); өзгеріс
енгізілді - ҚР 11.07.2017 № 91-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 05.11.2022 № 157-VII (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңдарымен.
24-бап. Мәслихаттың әкімге сенімсіздік білдіру өкілеттігі
1. Мәслихат депутаттарының жалпы санының кемiнде бестен бiрiнiң бастамасы
бойынша әкiмге сенiмсiздiк бiлдiру туралы мәселе қойылуы мүмкiн. Бұл жағдайда
мәслихат өз депутаттарының жалпы санының көпшiлiк дауысымен әкiмге сенiмсiздiк
бiлдiруге және облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың
әкімдеріне қатысты, тиісінше, Қазақстан Республикасы Президентінің не өзге де
әкімшілік-аумақтық бірліктердің әкімдеріне қатысты жоғары тұрған әкімнің алдына
оны қызметiнен босату жөнiнде мәселе қоюға құқылы.
2. Мыналар:
1) аумақты дамыту жоспарларының, экономикалық және әлеуметтік
бағдарламаларының орындалуы, жергілікті бюджеттің атқарылуы туралы әкім ұсынған
есептерді мәслихаттың екі рет бекітпеуі;
2) жергілікті қоғамдастық жиналысының аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент,
ауылдық округ әкімін лауазымынан босату туралы мәселеге бастамашылық жасауы
мәслихаттың әкімге сенімсіздік білдіру туралы мәселені қарауына негіз болып
табылады.
3. Әкімге сенімсіздік білдіру туралы мәселеге бастамашылық ету мәслихат
депутаттарының қолдарын жинау арқылы жүзеге асырылады. Қолдарды жинауды
мәслихаттың бастамашы депутаттары ұйымдастырады және ол қол қою парақтарымен
ресімделеді.
4. Қол қою парақтарын жинау мәслихаттың бастамашы депутаттары жазбаша
өтініш берген күннен бастап он жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады. Толтырылған
қол қою парақтары мәслихат төрағасына тапсырылады, ол бес жұмыс күні ішінде
жиналған қолдардың төлнұсқалығын тексеруді ұйымдастырады. Тексеру нәтижелері
бойынша мәслихаттың бастамашы депутаттары қолдарының төлнұсқалығы туралы
хаттама жасалады.
5. Мәслихаттың әкімге сенімсіздік білдіру жөніндегі сессиясы мәслихаттың
бастамашы депутаттары қолдарының төлнұсқалығы туралы хаттама ресімделген
күннен бастап бір ай ішінде өткізіледі.
Мәслихаттың әкімге сенімсіздік білдіру жөніндегі сессиясы барысында әкімге
сенімсіздік білдіру туралы мәселеге бастамашы болған себептер талқыланады, дауыс
беру өткізіледі.
Әкімге сенімсіздік білдіру, егер бұл шешімге мәслихат депутаттарының жалпы
санының көпшілігі дауыс берсе, жүзеге асты деп есептеледі. Мәслихаттың әкімге
сенімсіздік білдіру жөніндегі сессиясы мәслихат сессиясының шешімімен ресімделеді.
6. Әкімге сенімсіздік білдірілген жағдайда, мәслихат сессиясының шешімі
Қазақстан Республикасының Президентіне не жоғары тұрған әкімге дереу жолданады.
7. Қазақстан Республикасының Президентi не жоғары тұрған әкiм сенімсіздік
білдіру туралы мәслихат сессиясының шешiмін алған күннен бастап он жұмыс күні
ішінде әкімнің өкілеттігін тоқтату туралы мәселенi қарайды не оған өз мiндеттерiн одан
әрi жүзеге асыруды тапсырады.
8. Егер Қазақстан Республикасының Президенті не жоғары тұрған әкім әкімге
сенімсіздік білдіруді қабылдамаған жағдайда, бірінші рет сенімсіздік білдірілген
күннен бастап алты ай өткеннен кейін мәслихат депутаттары депутаттардың жалпы
санының көпшілік дауысымен Қазақстан Республикасының Президенті не жоғары
тұрған әкім алдында қайтадан сенімсіздік білдіруге құқылы. Бұл жағдайда әкімді
Қазақстан Республикасының Президенті не жоғары тұрған әкім қызметінен босатады.
Ескерту. 24-бап жаңа редакцияда - ҚР 13.06.2013 № 101-V (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізiледi); өзгеріс
енгізілді – ҚР 24.05.2021 № 42-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 05.11.2022 № 157-VII (қолданысқа
енгізілу тәртібін 3-баптан қараңыз) Заңдарымен.
24-1-бап. Таңдаушылардың шешімі бойынша Парламент Сенаты депутатының өкілеттігін
тоқтату
1. Парламент Сенаты депутатының өкілеттігін тоқтатуға бастамашылық жасау
туралы шешімді облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және астананың
мәслихаты қабылдайды, бұл туралы облыстық, республикалық маңызы бар қаланың
және астананың сайлау комиссиясына және Парламент Сенатының депутатына үш күн
мерзімде хабарланады.
2. Таңдаушылардың шешімі бойынша Парламент Сенаты депутатының өкілеттігін
тоқтатуға бастамашылық жасауды облыстың, республикалық маңызы бар қаланың
және астананың барлық мәслихаттарының атынан өкілдік ететін таңдаушылардың
жалпы саны даусының кемінде жиырма бес пайызы, бірақ бір мәслихаттан
таңдаушылар даусының кемінде жиырма бес пайызы қолдауға тиіс.
Таңдаушыларды қолдау олардың қолдар жинауымен куәландырылады. Қолдар
жинаудың басталуы туралы шешімді облыстың, республикалық маңызы бар қаланың
және астананың мәслихаты қабылдайды. Қолдардың жиналуын Парламент Сенаты
депутатының өкілеттігін тоқтатуға бастамашылық жасаған таңдаушылар
ұйымдастырады.
3. Облыстық, республикалық маңызы бар қаланың және астананың сайлау
комиссиясы Парламент Сенаты депутатының өкілеттігін тоқтатуға бастамашылық
жасау туралы мәслихаттың хабарламасын алған күннен бастап он жұмыс күнінен
кешіктірмей бастамашыларға шығарылған шешімді қолдауға қолдарды жинау үшін қол
қою парақтарын береді.
Әрбір қол қою парағының реттік нөмірі болуға, онда өкілеттігін тоқтатуға
бастамашылық жасалған Парламент Сенаты депутатының тегі, аты, әкесінің аты,
сондай-ақ өз қолдарын қоятын таңдаушылар туралы мынадай мәліметтер:
1) тегі, аты, әкесінің аты;
2) өзі депутаты болып табылатын мәслихат;
3) туған күні, айы және жылы;
4) тұрғылықты мекенжайы;
5) жеке қолы қамтылған бағандар болуға тиіс.
Қол қою парағының үлгісін Орталық сайлау комиссиясы бекітеді.
4. Қолдарды жинау облыстық, республикалық маңызы бар қаланың және астананың
сайлау комиссиясынан таңдаушылар қол қою парақтарын алған күннен бастап отыз
күннің ішінде жүзеге асырылады. Көрсетілген мерзім аяқталған соң қол қою парақтары
облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың сайлау
комиссиясының қабылдауына жатпайды.
Толтырылған қол қою парақтары облыстық, республикалық маңызы бар қаланың
және астананың сайлау комиссиясына тапсырылады, ол паспорт қызметтерінің
қызметкерлерін тарта отырып, бес күн мерзімде жиналған қолдардың дұрыстығына
тексеруді жүзеге асырады және тиісті хаттаманы ресімдейді.
5. Облыстық, республикалық маңызы бар қаланың және астананың сайлау
комиссиясы қойылған қолдардың дұрыстығын тексергеннен кейін Парламент Сенаты
депутатының өкілеттігін тоқтату туралы мәселені дауыс беруге шығару туралы шешім
қабылдайды.
6. Егер қойылған қолдардың дұрыстығын тексеру нәтижесінде жиналған қолдардың
бір пайыздан астамының дұрыс еместігі не жиналған қолдардың саны осы баптың 2-
тармағының талаптарына сәйкес келмейтіндігі анықталса, тиісті сайлау комиссиясы
Парламент Сенаты депутатының өкілеттігін тоқтату туралы мәселені дауыс беруге
шығарудан бас тартады.
Мәселені дауыс беруге шығарудан бас тартылған күннен бастап бір жылдың ішінде
сол негіздер бойынша Парламент Сенаты депутатының өкілеттігін тоқтату туралы
мәселені қайтадан қозғауға жол берілмейді.
7. Облыстық, республикалық маңызы бар қала және астана мәслихатының төрағасы
облыстық, республикалық маңызы бар қаланың және астананың сайлау комиссиясы
өкілеттігін тоқтату туралы мәселе қозғалған депутатқа мәселені дауыс беруге шығару
туралы шешім қабылдаған күннен бастап бес күннен кешіктірмей жазбаша хабарлауға
тиіс.
Парламент Сенаты депутатының өкілеттігін тоқтату туралы дауыс беру бойынша
таңдаушылардың бірлескен отырысы, дауыстарды есептеу және қорытындыларын
белгілеу облыстық, республикалық маңызы бар қаланың және астананың сайлау
комиссиясы Парламент Сенаты депутатының өкілеттігін тоқтату туралы мәселе қою
жөнінде шешім қабылдаған күннен бастап бір ай мерзімнен кешіктірмей жүргізіледі.
Дауыс беруге арналған бюллетеньнің мәтінін Республиканың Орталық сайлау
комиссиясы бекітеді.
8. Егер бірлескен отырысқа облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және
астананың барлық мәслихаттарының атынан өкілдік ететін сайланған депутаттар
санының кемінде үштен екісі қатысса, бірлескен отырыс заңды деп есептеледі.
Бірлескен отырыста Парламент Сенаты депутатының өкілеттігін тоқтату бойынша
дауыс беру, егер оған қатысып отырған таңдаушылардың жалпы санының кемінде
үштен екісі қатысса, өтті деп есептеледі.
Бірлескен отырыста төрағалық етуші облыстық, республикалық маңызы бар қала
және астана мәслихатының төрағасы болып табылады.
Таңдаушылардың бірлескен отырысына облыстық, республикалық маңызы бар
қаланың және астананың сайлау комиссиясының төрағасы мен мүшелері қатысады.
Таңдаушылардың бірлескен отырысы өтетін үй-жайда облыстық, республикалық
маңызы бар қаланың және астананың сайлау комиссиясы дауыс беруге арналған пункт
ұйымдастырады.
Тиісті мәслихаттың төрағасы облыстық, республикалық маңызы бар қаланың және
астананың сайлау комиссиясына ұсынатын бірлескен отырыстың хаттамасы Парламент
Сенаты депутатының өкілеттігін тоқтату бойынша таңдаушылардың бірлескен отырыс
өткізуін куәландыратын құжат болып табылады.
Бірлескен отырыс облыстық, республикалық маңызы бар қаланың және астананың
сайлау комиссиясының төрағасы Парламент Сенаты депутатының өкілеттігін тоқтату
бойынша дауыс беру нәтижелерін жария еткеннен кейін жабылады.
9. Парламент Сенаты депутатының өкілеттігін тоқтату жөніндегі дауыстарды санау
нәтижелері дауыс беруге арналған пунктте өтетін облыстық, республикалық маңызы
бар қаланың және астананың сайлау комиссиясының отырысында белгіленеді.
Облыстық, республикалық маңызы бар қаланың және астананың сайлау
комиссиясы дауыс беру нәтижелері бойынша:
1) сайлау комиссиясының төрағасы мен мүшелері қол қоятын;
2) таңдаушылардың бірлескен отырысында жария етілетін;
3) Орталық сайлау комиссиясына дауыс беру күнінен бастап екі күн мерзімнен
асырмай жіберілетін Парламент Сенаты депутатының өкілеттігін тоқтату жөніндегі
дауыстарды санау хаттамасы жасалады.
10. Орталық сайлау комиссиясы дауыс беру қорытындысын Парламент Сенаты
депутатының өкілеттігін тоқтату жөніндегі дауыс беру өткізілген күннен бастап жеті
күн мерзімнен кешіктірмей белгілейді.
Егер осы шешімге дауыс беруге қатысқан таңдаушылар даусының елу пайыздан
астамы дауыс берсе, Парламент Сенаты депутатының өкілеттігі тоқтатылды деп
есептеледі.
Дауыстарды санауға, дауыс беру қорытындыларын белгілеуге және жариялауға
байланысты өзге де мәселелер "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы"
Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында белгіленген ережелерге сәйкес
шешіледі.
11. Сайлау комиссиясының шешіміне немесе іс-әрекетіне (әрекетсіздігіне) шешім
қабылданған немесе іс-әрекет (әрекетсіздік) жасалған күннен бастап он күн ішінде
жоғары тұрған сайлау комиссиясына және (немесе) сотқа шағым жасалуы мүмкін.
Көрсетілген мерзімдер аяқталған соң сайлау комиссиясының шешіміне және (немесе)
іс-әрекетіне (әрекетсіздігіне) берілген өтініш қарауға жатпайды.
Сайлау комиссиясының шешіміне немесе әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағым жасау
туралы өтінішті қарау Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік
кодексіне сәйкес жүргізіледі.
Ескерту. Заң 24-1-баппен толықтырылды - ҚР 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); өзгерістер енгізілді - ҚР 28.12.2018 № 210-VІ (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 29.06.2020 № 351-VI (01.07.2021 бастап қолданысқа енгізіледі); 05.11.2022
№ 157-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
25-бап. Мәслихат аппараты
1. Мәслихат аппараты мәслихат пен оның органдарын ұйымдастырушылық,
құқықтық, материалдық-техникалық және өзге де қамтамасыз етудi жүзеге асырады,
депутаттарға өздерiнiң өкiлеттiгiн жүзеге асыруға көмек көрсетедi.
2. Мәслихат аппараты мемлекеттiк қызметшiлерiнiң қызметi Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес жүзеге асырылады.
3. Мәслихаттың өкiлеттiк мерзiмiнiң аяқталуымен, мәслихат өкiлеттiгi мерзiмiнен
бұрын тоқтатылған және оның депутаттарының жаңа құрамы сайланған жағдайларда,
мәслихат аппараты мемлекеттiк қызметшiлерiнiң қызметi тоқтатылмайды.
4. Мәслихат аппараты жергiлiктi бюджет есебiнен ұсталатын мемлекеттiк мекеме
болып табылады.
2-1-тарау. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың тексеру
комиссияларын құру және олардың қызметін ұйымдастыру
Ескерту. Заң 2-1-тараумен толықтырылды - ҚР 2011.07.21 № 465-IV (алғашқы
ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңымен; алып тасталды - ҚР 12.11.2015 № 393-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
3-тарау. ӘКIМДЕР ЖӘНЕ ӘКIМДІКТЕР. ҚҰРЫЛУЫ, ҚҰЗЫРЕТI ЖӘНЕ ҚЫЗМЕТIНIҢ
ҰЙЫМДАСТЫРЫЛУЫ
26-бап. Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың әкiмдіктері. Құрылуы
және құрамы
1. Облыстық, республикалық маңызы бар қалалық, астаналық әкiмдік Қазақстан
Республикасы атқарушы органдарының бiртұтас жүйесiне кiредi, атқарушы билiктiң
жалпы мемлекеттiк саясатын тиiстi аумақты дамыту мүдделерiмен және қажеттілiгімен
үйлестiре жүргізудi қамтамасыз етедi.
2. Облыстық, республикалық маңызы бар қалалық, астаналық әкiмдікті облыстың,
республикалық маңызы бар қаланың, астананың әкiмi басқарады.
3. Әкiм облыстық, республикалық маңызы бар қалалық, астаналық әкiмдікті әкiм
орынбасарларынан, әкiм аппаратының басшысынан, жергiлiктi бюджеттен
қаржыландырылатын атқарушы органдардың бiрiншi басшыларынан құрады.
4. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана әкiмдігінің отырыстарын
дайындау және өткiзу, сондай-ақ оның шешiмдер қабылдау тәртiбi әкiмдіктің
регламентiнде айқындалады. Yлгiлік регламенттi мемлекеттік жоспарлау жөніндегі
орталық уәкілетті орган бекiтедi.
5. Әкiмдіктің дербес құрамы облыстық, республикалық маңызы бар қалалық,
астаналық мәслихат сессиясының шешiмiмен келiсiледi.
6. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана әкiмдігінің жұмысына орталық
мемлекеттік органдардың аумақтық бөлімшелерінің басшылары кеңесшi дауыс
құқығымен қатыса алады.
7. Облыстық, республикалық маңызы бар қалалық, астаналық әкiмдік - алқалы
орган, ол заңды тұлға болып табылмайды.
Ескерту. 26-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңымен.
27-бап. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана әкімдігінің құзыретi
1. Облыс, республикалық маңызы бар қаланың, астананың әкімдігі Қазақстан
Республикасының заңнамасына сәйкес:
1) тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік шегінде жергілікті маңызы бар міндеттерді
шешуді қамтамасыз ететін реттеу, іске асыру және (немесе) бақылау функцияларын
жүзеге асырады;
1-1) алынып тасталды - ҚР 2008.12.04 № 97-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптан қараңыз) Заңымен;
1-2) Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасына сәйкес облыстық бюджеттің,
республикалық маңызы бар қала, астана бюджетінің жобасын тиісті мәслихатқа табыс
етеді;
1-3) тиiстi мәслихатқа және облыстың, республикалық маңызы бар қаланың,
астананың тексеру комиссиясына облыстық бюджеттiң, республикалық маңызы бар
қала, астана бюджеттерiнiң атқарылуы туралы жылдық есептi табыс етедi;
1-4) облыстық мәслихаттың және республикалық маңызы бар қала, астана
мәслихаттарының тиiстi қаржы жылына арналған тиiстi бюджеттер туралы шешiмдерiн
iске асыру туралы қаулы қабылдайды;
1-5) алып тасталды - ҚР 03.12.2013 № 150-V Заңымен (01.01.2014 бастап
қолданысқа енгізіледі);
1-6) алынып тасталды - ҚР 2008.12.04 № 97-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптан қараңыз) Заңымен;
1-7) облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың бюджеттік
комиссиясын құрады, ол туралы ережені бекітеді және оның құрамын айқындайды.
Жеке кәсіпкерлік субъектілерінің мүдделерін қозғайтын мәселелер қаралған
жағдайда, бюджеттік комиссиялардың жұмысына Қазақстан Республикасының
заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасының
өкілдері тартылады;
1-8) Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасында көзделген жағдайларда
тиiстi қаржы жылының бiрiншi тоқсанына арналған облыстық қаржы жоспары мен
республикалық маңызы бар қаланың, астананың қаржы жоспарын бекiтедi;
1-9) энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру бойынша іс-шараларды
тиісті аумақтың даму бағдарламасына енгізуді қамтамасыз етеді, энергия үнемдеу және
энергия тиімділігін арттыру саласында келісім жасасады, сондай-ақ энергия үнемдеу
және энергия тиімділігін арттыру саласында ақпараттық қызметті жүзеге асырады;
1-10) энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру саласында мемлекеттік
саясатты жүргізуді қамтамасыз етеді;
1-11) атқарушы билiктің мемлекеттiк саясатын тиістi аумақты дамыту мүдделері
және қажеттіліктерімен үйлесімдікте жүргізуді қамтамасыз етеді;
1-12) әлеуметтік-экономикалық даму болжамын әзiрлейдi және мақұлдайды,
облысты, республикалық маңызы бар қаланы, астананы дамыту бағдарламасын
мәслихаттың бекiтуiне ұсынады және оның орындалуын қамтамасыз етедi;
1-13) жергілікті маңызы бар міндеттерді шешуді және тиісті аумақтағы мемлекеттік
саясаттың іске асырылуын қамтамасыз ететін нормативтік құқықтық актілерді
қабылдайды;
1-14) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жағдайларда тиісті
аумақтың шегінде жеке және заңды тұлғалардың қызметін бақылау мен қадағалауды
жүзеге асырады;
1-15) халықтың көші-қоны мәселелері жөніндегі уәкілетті орган бекітетін
облыстардағы, республикалық маңызы бар қалалардағы және астанадағы көші-қон
процестерін реттеудің үлгілік қағидаларына сәйкес облыстардағы, республикалық
маңызы бар қалалардағы және астанадағы көші-қон процестерін реттеу қағидаларын
әзірлейді;
1-16) мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган бекітетін жерлеудің
және қабірлерді қарап-күту жөніндегі істі ұйымдастырудың үлгілік қағидаларына
сәйкес жерлеу және қабірлерді қарап-күту жөніндегі істі ұйымдастыру қағидаларын
әзірлейді;
1-17) Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін пайдалану мәселелері
жөніндегі уәкілетті орган бекіткен қағидалар негізінде өңірлік нышан жобасын
әзірлейді;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
1-тармақты 1-18) тармақшамен толықтыру көзделген – ҚР 19.05.2026 № 292-VIII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) Заңымен.
2) облыстық, республикалық маңызы бар қалалық, астаналық коммуналдық
меншiктi басқарады, оны қорғау жөнiндегi шараларды жүзеге асырады;
3) азаматтар мен ұйымдардың Қазақстан Республикасы Конституциясының,
заңдарының, Қазақстан Республикасының Президентi мен Үкiметi актiлерiнiң, орталық
және жергiлiктi мемлекеттiк органдардың нормативтiк құқықтық актiлерiнiң
нормаларын орындауына жәрдемдеседi;
3-1) құзыреті шегінде ғылым мен ғылыми-техникалық қызмет саласындағы
мемлекеттік саясатты іске асыруға қатысады;
4) облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың аумағында
кәсiпкерлiк қызмет пен инвестициялық ахуалды дамыту үшiн жағдай жасайды;
4-1) сауда саясатын жүргізуді қамтамасыз етеді;
4-2) аумақтарды дамыту бағдарламалары шеңберінде стационарлық сауда
объектілерін дамыту үшін іс-шаралар кешенін әзірлейді және іске асырады;
4-3) көрмелік-жәрмеңкелік қызметті ұйымдастыруды жүзеге асырады;
4-4) стационарлық емес сауда объектілерін орналастыру орындарын және (немесе)
маршруттарын айқындайды және бекітеді;
4-5) Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес әлеуметтік
кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау шараларын көрсетеді;
4-6) құзыреті шегінде ғылым мен ғылыми-техникалық қызметті дамыту үшін
жағдайлар жасайды;
4-7) электрқуаттау станцияларын орналастыру туралы шешім қабылдайды;
5) аграрлық сектордың ұтымды және тиiмдi жұмыс iстеуiн қамтамасыз етедi;
6) Қазақстан Республикасының өндіргіш күштерiн орналастыру схемасына сәйкес
облыстың аудандық жоспарлану схемасын, облыс орталығын, республикалық маңызы
бар қаланы және астананы салудың бас жоспарларын әзiрлейдi, оларды облыстық,
республикалық маңызы бар қалалық, астаналық мәслихаттың қарауына енгiзедi;
облыстық, республикалық маңызы бар қалалық, астаналық коммуналдық меншiк
объектiлерi мен облыстық маңызы бар, республикалық маңызы бар қалалық, астаналық
әлеуметтiк-мәдени мақсаттағы объектілерді салу, реконструкциялау және жөндеу
бойынша тапсырысшы болады, коммуналдық желiлер мен құрылысжайларды, оның
ішінде байланыс құрылысжайларын салуға рұқсат бередi; әкiмшiлiк аудандардың
аудандық жоспарлану схемаларын, аудан орталықтарын, облыстық маңызы бар
қалаларды салудың бас жоспарларын әзiрлейдi және оларды облыстық мәслихатқа
бекiту үшiн ұсынады;
6-1) объектілер мен кешендердің ведомстволық бағыныстағы аумағында салынуы (
реконструкциялануы, кеңейтілуі, жаңғыртылу, күрделi жөнделуі) белгіленген
объектілерге мониторингті жүзеге асырады;
7) коммуналдық меншiктегi су құбырларын, тазарту құрылыстарын, жылу және
электр желiлерiн және басқа да көлiк және инженерлiк инфрақұрылымдар объектiлерiн,
байланыс желілерін салу мен пайдалануды ұйымдастырады;
7-1) алып тасталды - ҚР 09.04.2025 № 179-VIII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
7-2) коммуналдық меншіктегі әуеайлақтарды (әуежайларды) пайдалануды және
күтіп-ұстауды қамтамасыз етеді;
7-3) ұялы немесе спутниктік байланыс операторларының ұялы немесе спутниктік
байланыс жабдығына арналған антенна-діңгекті құрылысжайларды және (немесе)
тіреуіштерді салуы үшін олардың өтініші бойынша электрмен жабдықтау жүргізілген
орындарды береді;
7-4) шұғыл қызметтер жүйелерінің үздіксіз жұмысын ұйымдастыруды және
бақылауды қамтамасыз етеді;
7-5) сумен жабдықтау және (немесе) су бұру жөніндегі ұйымдардың елді
мекендерде қолданыстағы активтерді кеңейту, жаңғырту, реконструкциялау, жаңарту,
қолдау және жаңа активтер құру жөніндегі жобаларды іске асыру үшін тартылған
халықаралық қаржы ұйымдарының қарыздарын өтеуге және оларға қызмет көрсетуге
арналған шығындарын тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық
шаруашылық саласындағы уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен субсидиялайды;
7-6) сумен жабдықтау және (немесе) су бұру ұйымдарының сарқынды суларды
тазарту құрылысжайлары кешендерін салу және реконструкциялау жобаларын іске
асыру үшін тартылған облигациялық қарыздарды өтеуге және оларға қызмет көрсетуге
арналған шығындарын субсидиялайды;
7-7) жер пайдалану құқығын не жеке меншік құқығын бермей, жануарлардың өріс
аудару жолдары ескеріле отырып, республикалық және жергілікті маңызы бар ерекше
қорғалатын табиғи аумақтардағы туризм объектілеріне, сондай-ақ елді мекендерден
тыс жердегі туризм объектілеріне және туристерді орналастыру орындарына дейін
инженерлік инфрақұрылымды (жолдарды, көпірлерді, электр беру желілерін және
басқа да коммуникацияларды) жобалауды, салуды және оларға қызмет көрсетуді
ұйымдастырады;
8) Қазақстан Республикасының жер заңдарына сәйкес жер қатынастарын реттеудi
жүзеге асырады;
8-1) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес су қатынастарын реттеуді
жүзеге асырады;
8-2) коммуналдық қалдықтарды бөлек жинауды жүзеге асыруды, қайта өңдеудi
және кәдеге жаратуды ұйымдастырады;
8-3) республикалық немесе өңірлік маңызы бар индустриялық аймақтарды құру
туралы шешім қабылдайды;
9) өз құзыреті шегінде тиісті мемлекеттік экологиялық сараптаманы
ұйымдастырады, II санаттағы объектілер үшін экологиялық рұқсаттар береді, табиғат
қорғау іс-шараларын жүргізеді, табиғат пайдалануды реттейді;
10) облыстық маңызы бар жолдарды салуды, ұтымды пайдалануды және күтiп
ұстауды қамтамасыз етедi;
11) ұлттық стандарттардың сақталуын қамтамасыз етедi;
11-1) алып тасталды - ҚР 2011.07.21 № 468-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
12) облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың аумағында
қоғамдық тәртiп пен қауiпсiздiктiң сақталуын қамтамасыз етуді ұйымдастырады;
13) Қазақстан Республикасының көлік саласындағы заңнамасына сәйкес
жолаушылар тасымалын ұйымдастырады;
14) Қазақстан Республикасы азаматтарының, қандастардың, сондай-ақ Қазақстан
Республикасының аумағында тұрақты тұратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ
адамдардың тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлеміне және міндетті
әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіндегі медициналық көмекке құқықтарының
іске асырылуын қамтамасыз етеді;
14-1) республикалық бюджеттен қаржыландырылатын іс-шараларды қоспағанда,
денсаулық сақтау саласындағы іс-шараларды, оның ішінде өңірді медицина
қызметкерлерімен қамтамасыз ету нормативтерінің орындалуын бақылауды
қамтамасыз етеді;
14-2) мемлекеттік денсаулық сақтау ұйымдарының кадрмен қамтамасыз етілуін,
медицина қызметкерлері біліктілігінің уақтылы арттырылуын бақылауды жүзеге
асырады, жас мамандарды бөлуге қатысады;
14-3) аттракциондардың, балалардың ойын алаңдарына арналған жабдықтың
қауіпсіз пайдаланылуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады;
14-4) бұқаралық спортпен айналысуға арналған спорттық жабдықтың қауіпсіз
пайдаланылуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады;
14-5) қылмыстық-атқару (пенитенциарлық) жүйесінде сотталғандарға медициналық
көмек көрсету үшін медициналық ұйымдарды (соматикалық, психиатриялық және
туберкулезге қарсы ауруханалар (бөлімшелер), амбулаториялық-емханалық көмек
көрсететін ұйымдар) ұйымдастырады;
14-6) қылмыстық-атқару (пенитенциарлық) жүйесінің тергеу изоляторлары мен
мекемелерінде ұсталатын адамдарға медициналық көмектің қосымша көлемі
шеңберінде дәрілік қамтамасыз етуді қоса алғанда, медициналық көмек көрсетуді,
оның ішінде әлеуметтік маңызы бар аурулардың және айналадағыларға қауіп
төндіретін аурулардың профилактикасын және оларды емдеуді ұйымдастырады;
14-7) Қазақстан Республикасының аумағында адам саудасының құрбаны ретінде
анықталған және сәйкестендірілген шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдардың
денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган айқындайтын тізбе бойынша және
көлемде тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлеміне құқығын іске асыруын
қамтамасыз етеді;
14-8) ауылдық елді мекендердегі аса тапшы медициналық мамандықтарды
айқындайды;
14-9) кемінде бес жыл мерзімге ауылдық жерге жұмыс істеуге келген аса тапшы
мамандықтардың медицина қызметкерлеріне республикалық бюджет туралы заңда
белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын ең төмен
жалақының бір жүз еселенген мөлшерінде біржолғы ақшалай төлем төлеуді
қамтамасыз етеді;
14-10) Қазақстан Республикасының міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру
туралы заңнамасына сәйкес адамдардың жекелеген санаттары үшін мемлекеттің
жарналарын төлеуді жүзеге асырады;
15) азаматтардың тегiн білiм алу, оның ішінде бастауыш, негізгі орта және жалпы
орта білім алу құқықтарын iске асыруын қамтамасыз етедi;
15-1) сайлау процесіне қатысушыларды оқытуды қамтамасыз етеді;
15-2) мемлекеттік мектепке дейінгі ұйымдарда, бастауыш, негізгі орта және кешкі (
ауысымды) оқу нысанын қоса алғанда, жалпы орта білім беру және интернат
үлгісіндегі ұйымдар арқылы ұсынылатын жалпы орта білім беру, техникалық және
кәсіптік, орта білімнен кейінгі және қосымша білім беру ұйымдарында (
қылмыстық-атқару (пенитенциарлық) жүйесінің түзеу мекемелеріндегі білім беру
ұйымдарын қоспағанда) білім берудің сапасын қамтамасыз етеді;
16) алып тасталды - ҚР 03.07.2013 № 124-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
16-1) алып тасталды - ҚР 03.07.2013 № 124-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
16-2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес қылмыстық-атқару
жүйесінің мекемелерінен босатылған, сондай-ақ пробация қызметінің есебінде тұрған
адамдарға әлеуметтік және өзге де көмек көрсету саласындағы өзге де өкілеттіктерді
орындайды;
17) халықтың әлеуметтiк жағынан дәрменсiз топтарына әлеуметтiк көмек көрсетудi
үйлестiредi;
17-1) қылмыстық жазаларды және қылмыстық-құқықтық ықпал етудің өзге де
шараларын орындайтын мекемелер мен органдардың қызметіне жәрдемдесу, сондай-ақ
қылмыстық жазаларын өтеген адамдарға әлеуметтік және өзге де көмекті ұйымдастыру
жөніндегі консультативтік-кеңесші органдар құрады;
17-2) өз құзыреті шегінде халықты жұмыспен қамтуға жәрдемдесуді қамтамасыз
ететін іс-шараларды өткізу арқылы халықты жұмыспен қамту саласындағы мемлекеттік
саясаттың іске асырылуын, сондай-ақ бюджет есебінен қаржыландырылатын жұмыспен
қамтуға жәрдемдесудің басқа да шараларының жүзеге асырылуын қамтамасыз етеді;
17-3) пробация қызметінің есебінде тұрған адамдар, сондай-ақ қылмыстық-атқару
жүйесінің мекемелерінен босатылған адамдар үшін жұмыс орындарының квоталарын
белгілейді;
17-4) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес пробация қызметінің
есебінде тұрған адамдарға әлеуметтік-құқықтық және өзге де көмек көрсетуді
үйлестіреді;
17-5) Қазақстан Республикасының арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету туралы
заңнамасына сәйкес қылмыстық-атқару жүйесінің мекемелерінен босатылған, пробация
қызметінің есебінде тұрған адамдарға, өмірлік қиын жағдайда деп танылған адамдарға
арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсетуді қамтамасыз етеді;
17-6) қылмыстық-атқару жүйесінің мекемелерінде жазасын өтеп жатқан
сотталғандардың жұмыспен қамтылуына, оның ішінде:
қылмыстық-атқару жүйесінің кәсіпорындары мен мекемелері өндіретін тауарларға,
орындайтын жұмыстарға және көрсетілетін қызметтерге тапсырыстарды орналастыру;
қылмыстық-атқару жүйесі мекемелерінің аумағында сотталғандардың еңбегін
пайдаланатын өндірістер ашу, оларды кеңейту және жаңғырту үшін кәсіпкерлік
субъектілерін тарту арқылы жәрдемдеседі;
17-7) пробация қызметінің есебінде тұрған мүмкіндігі шектеулі кәмелетке
толмағандарды ата-аналарының немесе өзге де заңды өкілдерінің келісімімен
психологиялық-медициналық-педагогикалық консультацияларға жіберуді қамтамасыз
етеді;
17-8) бюджет қаражаты есебінен тұрғын үй сертификаттарын береді;
18) тарихи-мәдени мұраны қорғау және пайдалану жөніндегі жұмысты
ұйымдастырады, халықтың тарихи, ұлттық және мәдени салт-дәстүрлерін өркендетуге,
дене шынықтыру мен спортты дамытуға жәрдемдеседі;
18-1) жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің пайдаланылуын
және оларды күтіп-ұстау тәртібін, сондай-ақ республикалық және халықаралық маңызы
бар тарих және мәдениет ескерткіштеріндегі жұмыстарды қоспағанда, жергілікті
маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштеріндегі ғылыми-реставрациялық
жұмыстардың және археологиялық жұмыстардың жүргізілуін, облыстың,
республикалық маңызы бар қаланың және астананың шекараларында орналасқан
жасыл екпелердің жасалуын, күтіп-бапталуын және қорғалуын мемлекеттік бақылауды
жүзеге асырады;
19) өздерінің құзыретіне кіретін мәселелер бойынша, оның ішінде жергілікті
өзін-өзі басқаруды қалыптастыру және дамыту үшін құқықтық, ұйымдастырушылық
жағдайлар жасау бойынша аудандық (облыстық маңызы бар қалалар) әкімдіктерінің,
қаладағы аудандар әкімдерінің жұмысын үйлестіреді;
19-1) аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) бюджеттен қаржыландырылатын
атқарушы органдардың штат санының лимитiн Қазақстан Республикасының Үкiметi
бекiткен жергiлiктi атқарушы органдардың штат санының жалпы лимитi және
нормативтері шегiнде белгiлейдi және оны аудандық (облыстық маңызы бар қалалық)
әкiмдiкке жеткiзедi;
19-2) Қазақстан Республикасының Үкiметi бекiтетін ауыл, кент, ауылдық округ
әкімдері аппараттарының штат санының ең төменгі нормативтерінен тыс жергiлiктi
атқарушы органдардың штат санының жалпы лимитi шегінде қосымша штат санын
жылына бір реттен артық емес бөлуге құқығы бар;
19-3) орман ресурстары сауықтыру, рекреациялық, тарихи-мәдени, туристік және
спорттық мақсаттар, аңшылық шаруашылығының мұқтаждары, жанама орман
пайдалану үшін ұзақ мерзімді орман пайдалануға берілген өздерінің функционалдық
қарамағындағы мемлекеттік орман қоры жерлерінде объектілер құрылысының эскиздік
жобасын келіседі;
20) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес тиiстi мәслихат қарауына қарыз
алу жөнiнде шешiмдер қабылдау туралы ұсыныстар енгiзедi;
21) жеке кәсіпкерлік субъектілерінің мүдделерін қозғайтын мәселелер бойынша
Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасының Ұлттық
кәсіпкерлер палатасының өкілдерін тарта отырып, ведомствоаралық сипаттағы
мәселелер бойынша консультациялық-кеңесшi органдар құрады;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
21-1) тармақша жаңа редакцияда көзделген – ҚР 09.01.2026 № 256-VIII (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
21-1) Қазақстан Республикасының ақпараттандыру туралы заңнамасына сәйкес өз
құзыретi шегiнде ақпараттық жүйелердi пайдалана отырып, электрондық қызметтер
көрсетедi;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
21-2) тармақша жаңа редакцияда көзделген – ҚР 09.01.2026 № 256-VIII (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
21-2) "Мекенжай тiркелiмi" ақпараттық жүйесiн жүргiзудi және толықтыруды
қамтамасыз етедi;
21-3) алып тасталды - ҚР 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
21-4) тармақша жаңа редакцияда көзделген – ҚР 09.01.2026 № 256-VIII (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
21-4) ақпараттандыру саласындағы уәкiлеттi органмен келiсiм бойынша "Мекенжай
тiркелiмi" ақпараттық жүйесiне тiркеу тәртiбi және мекенжайдың құрылымы туралы
ереженi әзiрлейдi және бекiтедi;
21-5) жергілікті өзін-өзі басқарудың аумақтық кеңестерін құру бойынша
ұйымдастыру жұмысын жүргізеді және жергілікті өзін-өзі басқарудың аумақтық
кеңестері туралы ережелерді әзірлейді;
22) мемлекеттiк мекемелер мен кәсiпорындар құрады, облыстық, республикалық
маңызы бар қалалық, астаналық бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы
органдардың штат санының лимитiн, Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін
штат санының лимиті және нормативтері шегінде белгiлейдi. Жергiлiктi бюджеттерден
қаржыландырылатын iшкi iстер органдарының штат саны Қазақстан Республикасының
заңдарына сәйкес белгiленедi.
22-1) алып тасталды
22-2) алып тасталды - ҚР 2012.12.26 № 61-V (2013.01.01 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен;
22-3) Қазақстан Республикасының рұқсаттар және хабарламалар туралы
заңнамасына сәйкес лицензиялауды, рұқсат беру рәсімдерін, хабарламалар қабылдауды
жүзеге асырады;
22-4) салық төлеушіні тіркеу есебіне алу орны бойынша мемлекеттік кіріс
органының облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың бюджетіне
толық көлемде түсетін салықтарды төлеу жөніндегі салықтық міндеттемелерді орындау
мерзімдерін өзгерту туралы шешімдерін келіседі;
22-5) алып тасталды
22-6) алып тасталды
22-7) Алып тасталды - ҚР 2011.07.05 № 452-IV (2011.10.13 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен.
23) Алып тасталды – ҚР 07.04.2026 № 277-VIII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
24) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген нысан бойынша және
мерзімдерде, Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен тізбеге сәйкес ұйымдардың
сатып алуындағы елішілік құндылық бойынша ақпаратты жинауды, талдауды жүзеге
асырады және оны өнеркәсіпті мемлекеттік ынталандыру саласындағы уәкілетті
органға береді;
25) облыс, республикалық маңызы бар қала, астана аумағында өндірілетін
тауарлардың, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің және оларды өндірушілердің
тізбесін түзеді;
26) терроризмге қарсы комиссиялар арқылы облыстың, республикалық маңызы бар
қаланың, астананың аумағында терроризм мен экстремизм профилактикасы, сондай-ақ
терроризм салдарларын барынша азайту және (немесе) жою жөніндегі қызметті
ұйымдастырады;
26-1) әлеуметтік сипаттағы төтенше жағдайлардың профилактикасына, сондай-ақ
облыс, республикалық маңызы бар қала, астана аумағында олардың зардаптарын
барынша азайтуға және (немесе) жоюға қатысады;
26-2) Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің әскери бөлімдері мен
мекемелерін, Қазақстан Республикасы арнаулы мемлекеттік органдарының
объектілерін, сондай-ақ "Қазақстан Республикасының Мемлекеттік күзет қызметі
туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 1-3-бабында көрсетілген күзетілетін
объектілерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік
органдарымен және Қазақстан Республикасының ішкі істер органдарымен келісу
бойынша облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тиісті аумағында
орналасқан, террористік тұрғыдан осал объектілердің тізбесін әзірлейді және бекітеді
және объектілердің меншік иелерін, иеленушілерін, басшыларын немесе өзге де
лауазымды адамдарын осы объектілердің тізбеге енгізілгені туралы хабардар етуді
қамтамасыз етеді;
27) Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде көзделген шарттармен
және Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен тұрғын үйлерді
коммуналдық тұрғын үй қорынан азаматтардың меншігіне беруді жүзеге асырады;
27-1) су басқан аймақтарда тұрғын үйді пайдалану орнықтылығы мен қауіпсіздігін
арттыру, төтенше жағдайлардың ықтималдығы кезінде халықтың тіршілігін
қамтамасыз ету, су басқан аймақтардан халықты уақытша қоныс аударту үшін тұрғын
үй салу жөніндегі іс-шараларды қаржыландырады және іске асырады;
27-2) "Тұрғын үй қатынастары туралы" және "Жылжымайтын мүлікке құқықтарды
мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасы заңдарының талаптарына сәйкес
жергілікті бюджет қаражаты есебінен кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін түгендеу
тізбесін жасай отырып, пайдаланудағы көппәтерлі тұрғын үйлерге мемлекеттік
техникалық
зерттеп-қарау жүргізуді қамтамасыз етеді, сондай-ақ көппәтерлі тұрғын үйге және үй
жанындағы жер учаскесіне жылжымайтын мүлік объектісінің кадастрлық паспортын
дайындауды (қалпына келтіруді), оның ішінде көппәтерлі тұрғын үй пәтерлері, тұрғын
емес үй-жайлары меншік иелерінің жиналысы шешімінің негізінде пәтерлердің, тұрғын
емес үй-жайлардың меншік иелерінен, көппәтерлі тұрғын үй мүлкінің меншік иелері
бірлестігінің төрағасынан немесе кондоминиум объектісін басқару субьектісінен тиісті
өтініш келіп түскен кезде қамтамасыз етеді;
27-3) жергілікті бюджет қаражаты болған кезде елді мекенге бірыңғай сәулеттік
келбет беруге бағытталған, көппәтерлі тұрғын үйлердің сыртқы қабырғаларын,
шатырларын реконструкциялау, ағымдағы немесе күрделі жөндеу жөніндегі
іс-шараларды ұйымдастыруды және қаржыландыруды жүзеге асыруға құқылы;
27-4) көппәтерлі тұрғын үйлердің пәтерлері, тұрғын емес үй-жайлары, орынтұрақ
орындары, қоймалары меншік иелерінің қаражатты қайтаруын қамтамасыз ету
шартымен, жергілікті бюджет қаражаты болған кезде кондоминиум объектісінің ортақ
мүлкін күрделі жөндеуді ұйымдастыру мен қаржыландыруды жүзеге асыруға құқылы;
27-5) жергілікті бюджет қаражаты болған кезде көппәтерлі тұрғын үй пәтерлері,
тұрғын емес үй-жайлары меншік иелерінің қаражатты қайтаруын қамтамасыз ету
шартымен, көппәтерлі тұрғын үйлердегі лифтілерді жөндеу мен ауыстыруды
ұйымдастыруды және қаржыландыруды жүзеге асыруға құқылы;
27-6) елді мекенге бірыңғай сәулеттік келбет беруге бағытталған, көппәтерлі тұрғын
үйлердің қасбеттерін, шатырларын ағымдағы немесе күрделі жөндеу жөніндегі
іс-шараларды ұйымдастыру және жүргізу қағидаларын, сондай-ақ көппәтерлі тұрғын
үй пәтерлері, тұрғын емес үй-жайлары, орынтұрақ орындары, қоймалары меншік
иелерінің лифтілерді жөндеуге және ауыстыруға, кондоминиум объектісінің ортақ
мүлкін күрделі жөндеуге байланысты шығындардың орнын толтыруы қағидаларын
әзірлейді және бекітеді;
28) жылу маусымына дайындық және оны өткізу қағидаларын әзірлейді және
мәслихатқа бекітуге ұсынады;
29) "Құқық бұзушылық профилактикасы туралы" Қазақстан Республикасының
Заңына сәйкес көмек көрсету жөніндегі ұйымдарды құрады және олардың жұмыс
істеуін қамтамасыз етеді;
30) әлеуметтік шиеленіске және еңбек жанжалдарының туындау тәуекелдеріне
мониторингті жүзеге асырады;
30-1) жеке тұлғалардың спортпен айналысуы үшін, оның ішінде халықтың
жүріп-тұруы шектеулі топтарына қолжетімді болуы ескеріле отырып, тұрғылықты жері
бойынша және көпшілік демалатын орындарда инфрақұрылым жасайды;
31) "Дене шынықтыру және спорт туралы" Қазақстан Республикасының Заңына
сәйкес Олимпиада, Паралимпиада және Сурдлимпиада ойындарының чемпиондары
мен жүлдегерлерін тұрғын үймен қамтамасыз етеді;
31-1) мүгедектігі бар адамдарға ойын-сауық мәдени-бұқаралық іс-шараларға,
сондай-ақ дене шынықтыру және спортпен шұғылдану үшін дене
шынықтыру-сауықтыру және спорт ғимараттарына қол жеткізу үшін жағдайлар
жасауды, арнаулы спорттық мүкәммал беруді қамтамасыз етеді.
Бірінші және екінші топтағы мүгедектігі бар адамдар мен он сегіз жасқа дейінгі
мүгедектігі бар балалар санамалап көрсетілген қызметтерді бюджет қаражаты есебінен,
ал үшінші топтағы мүгедектігі бар адамдар көрсетілген қызметтер құнының елу
пайызын төлей отырып пайдаланады;
32) алып тасталды - ҚР 03.04.2019 № 243-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
32-1) Табиғи монополиялар субъектілерінің мемлекеттік тіркелімінің жергілікті
бөліміне енгізілген табиғи монополия субъектісінің инвестициялық бағдарламасының (
жобасының) орындалуы туралы ақпаратқа талдау жүргізеді;
33) сәулет, қала құрылысы және құрылыс iстерi жөнiндегі уәкiлеттi орган бекiтетiн
қалалар мен елді мекендер аумақтарын абаттандырудың үлгілік қағидалары негізінде
әзірленген қалалар мен елді мекендер аумақтарын абаттандыру қағидаларын әзiрлейдi
және мәслихатқа бекiтуге ұсынады;
33-1) жасыл екпелердi жасау, күтiп-баптау мен қорғау қағидаларын әзiрлейдi және
мәслихатқа бекiтуге ұсынады.
Облыстардың, астананың, Шымкент қаласының әкімдіктері өсімдіктер дүниесін
күзету, қорғау, қалпына келтіру және пайдалану саласындағы уәкілетті орган бекітетін
жасыл екпелерді жасау, күтiп-баптау мен қорғаудың үлгілік қағидалары негізінде
әзірленген жасыл екпелерді жасау, күтiп-баптау және қорғау қағидаларын әзiрлейдi
және мәслихатқа бекiтуге ұсынады;
34) есептеу аспаптары жоқ тұтынушылар үшін газбен жабдықтау, электрмен
жабдықтау, сумен жабдықтау, су бұру және жылумен жабдықтау жөніндегі
коммуналдық көрсетілетін қызметтерді тұтыну нормаларын бекітеді;
34-1) бюджет қаражаты есебінен салынған телекоммуникациялар және кәбілдік
кәріз желілеріне түгендеу жүргізеді, сондай-ақ оларды Қазақстан Республикасының
заңнамасына сәйкес мүліктік жалдауға (жалға) береді;
35) ұлттық және аумақтық кластерлерді дамытуды жүзеге асырады;
36) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жабайы өсетін өсімдіктерді
пайдалану құқығына шектеу (тоқтата тұру) белгілеу туралы шешімдер қабылдайды;
37) жерді дамыту және пайдалану мәселелері жөніндегі іс-шараларды тиісті
аумақты дамыту бағдарламасына енгізуді қамтамасыз етеді.
38) "Тауар белгілері, қызмет көрсету белгілері, географиялық нұсқамалар және
тауарлар шығарылған жерлердің атаулары туралы" Қазақстан Республикасы Заңының
29-бабының 3, 5 және 6-тармақтарында көзделген жағдайларда қорытынды береді.
39) өмірде қиын жағдайға ұшыраған адамдарды (отбасыларды)
әлеуметтік-экономикалық қолдау бойынша үкіметтік емес ұйымдармен, жеке және
заңды тұлғалармен ынтымақтастықты қамтамасыз етеді;
40) бұқаралық ақпарат құралдарында мемлекеттік отбасы саясатын іске асыру
бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмысын жүргізеді;
41) өмірде қиын жағдайға ұшыраған адамдарды (отбасыларды) анықтау және оларға
қолдау көрсетуді ұйымдастыру, халықты жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету бойынша
шараларды ұйымдастырады;
42) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, өмірде қиын жағдайға
ұшыраған адамдарды (отбасыларды) әлеуметтік-экономикалық қолдау және өзге де
көмек жөніндегі аумақтық бағдарламалар мен іс-шаралар жоспарларын әзірлейді және
бекітеді;
43) өмірде қиын жағдайға ұшыраған адамдарды (отбасыларды) ерте анықтау және
оларға қолдау көрсетуді ұйымдастыру тиімділігінің индикаторларын әзірлейді және
бекітеді;
44) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, өмірде қиын жағдайға
ұшыраған адамдарға (отбасыларға) жан-жақты қолдау көрсетудің негізгі бағыттарын
әзірлеу мен іске асыруға қатысады;
45) аудандарда және қалалардағы аудандарда халықты әлеуметтік қорғау және
жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі жергілікті атқарушы органдардың жанынан
отбасын қолдау орталықтарын құрады және (немесе) олардың қызметін
ұйымдастырады;
46) халықты әлеуметтік қорғау және жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі
жергілікті атқарушы органның үйлестіруімен, өмірде қиын жағдайға ұшыраған
адамдарды (отбасыларды) ерте анықтау және оларға қолдау көрсетуді ұйымдастыру
жөніндегі субъектілер (білім беру, денсаулық сақтау, ішкі істер органдары) қатысқан
кезде оларды ерте анықтау мен қолдау көрсетуді ұйымдастыру жөніндегі мобильді
топтарды құрады және (немесе) ұйымдастырады;
47) аудандық халықты әлеуметтік қорғау бөлімдерінің өмірде қиын жағдайға
ұшыраған адамдарды (отбасыларды) ерте анықтау және оларға қолдау көрсетуді
ұйымдастыру жөніндегі субъектілердің (білім беру, денсаулық сақтау, ішкі істер
органдарының) әлеуметтік-экономикалық қолдау бойынша өзара іс-қимылын
қамтамасыз ету жөніндегі қызметін үйлестіреді;
48) өмірде қиын жағдайға ұшыраған адамдарды (отбасыларды) ерте анықтау және
оларға қолдау көрсетуді ұйымдастыру жөніндегі субъектілер (білім беру, денсаулық
сақтау, ішкі істер органдары) қызметінің тиімділігін бағалауды жүргізеді;
49) өмірде қиын жағдайға ұшыраған адамдарды (отбасыларды) анықтайды және
есепке алуды жүргізеді, олардың статистикалық деректерін жинауды жүзеге асырады,
себептерін талдауды, жүйелі мониторингтеуді жүргізеді;
50) білім беру саласындағы жергілікті атқарушы органдардың жанынан
психологиялық қолдау орталықтарын құрады және (немесе) олардың қызметін
ұйымдастырады;
51) тұрғынжайды реновациялау бағдарламасын әзірлейді.
1-2. Республикалық маңызы бар қала, астана әкімдігі Қазақстан Республикасының
Үкiметі бекiтетін үлгілік қағидалар негiзiнде әлеуметтік көмек көрсету, оның
мөлшерлерін белгілеу және мұқтаж азаматтардың жекелеген санаттарының тізбесін
айқындау қағидаларын әзірлейді.
1-3. Алып тасталды - ҚР 28.10.2015 № 366-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
1-4. Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың әкімдігі "Қоғамдық
кеңестер туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес құрылатын қоғамдық
кеңестің отырысында облыстық бюджеттің, республикалық маңызы бар қала, астана
бюджетінің жобасын талқылауды жүргізеді.
Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың әкімдігі "Қоғамдық
кеңестер туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес құрылатын қоғамдық
кеңестің отырысында облыстық бюджеттің, республикалық маңызы бар қала, астана
бюджетінің атқарылуы туралы жылдық есепті талқылауды жүргізеді.
1-5. Республикалық маңызы бар қаланың, астананың әкімдігі жерлеу және
қабірлерді қарап-күту жөніндегі істі ұйымдастыру қағидаларына сәйкес, жерлеу
жөніндегі істі ұйымдастыру туралы шарт талаптарының сақталуын бақылауды жүзеге
асырады, сондай-ақ қабірге арналған жер учаскелерін есепке алу мен тіркеу деректерін
(мәліметтерін) жинақтауды ұйымдастырады.
1-6. Республикалық маңызы бар қаланың, астананың әкімдігі шетелдіктер үшін
туристік жарнаның мөлшерлемелерін әзірлейді және тиісті мәслихатқа бекітуге
ұсынады. Шетелдіктер үшін туристік жарнаның мөлшерлемелері туристік қызмет
саласындағы мемлекеттік басқару функцияларын жүзеге асыратын орталық атқарушы
орган бекітетін, шетелдіктер үшін туристік жарна төлеу қағидаларының негізінде
әзірленеді.
1-7. Облыс әкімдігі ауылда, кентте, ауылдық округте жалға берілетін тұрғынжайлар
салынған кезде жұмыс берушілердің шығындарын субсидиялайды, сондай-ақ
аумағында жұмыс берушілер жалға берілетін тұрғынжайлар салуды жоспарлайтын
ауылдардың, кенттердің, ауылдық округтердің тізімін облыс мәслихатының бекітуіне
ұсынады.
1-8. Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың әкімдігі:
1) тиісті облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың аумағында
стационарлық емес объектілер мен стационарлық емес сауда объектілерін орналастыру
орындарын айқындау қағидаларын, олардың орнатылу, жұмыс істеу және бөлшектелу
тәртібін әзірлейді және бекітеді;
2) тиісті облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың аумағында
халықтың экологиялық қауіпсіздігін және табиғи экологиялық жүйелердің
элементтерін қалпына келтіруді қамтамасыз етеді;
3) "жасыл экономика" саласында жаңа технологияларды ынталандыру шараларын
айқындайды.
1-9. Республикалық маңызы бар қаланың, астананың әкімдігі:
1) Астана және Алматы қалаларын қоспағанда, тұрғын секторда қорғаныш
конструкциялары мен реттеуші элементтерді (шлагбаумдар және басқа да қоршаулар)
орнату қағидаларын әзірлейді және бекітеді;
2) қолжетімді ортаны қамтамасыз ету қағидаларын әзірлейді;
3) жалпымемлекеттік және халықаралық іс-шараларды өткізу үшін қажетті
жағдайлар жасайды;
4) республикалық маңызы бар қалаларды, астананы дамыту мәселелері бойынша
халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асырады;
5) алып тасталды – ҚР 09.01.2026 № 254-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік алпыс өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
6) республикалық маңызы бар қаланың, астананың ерекшеліктері ескерілетін
қосымша талаптарды ескере отырып, сәулет, қала құрылысы және құрылыс істері
жөніндегі уәкілетті орган бекітетін қалалар мен елді мекендерді абаттандырудың
үлгілік қағидалары негізінде әзірленген республикалық маңызы бар қаланың,
астананың аумағын абаттандыру қағидаларын әзірлейді және республикалық маңызы
бар қаланың, астананың өкілді органына бекітуге ұсынады;
7) жылумен, энергиямен, сумен және газбен жабдықтау, кәріз және су бұру
жүйелерінің, жол қызметінің, қалалық көлік пен байланыстың барлық түрлерінің тиімді
жұмыс істеуі, қаланы абаттандыру, көгалдандыру, санитариялық тазарту, сондай-ақ
тұрғын үй қорын инженерлік қамтамасыз ету, пайдалану және жөндеу саласындағы
қызметті үйлестіреді;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
1-9-тармақты 7-1), 7-2), 7-3) тармақшалармен толықтыру көзделген – ҚР 19.05.2026
№ 292-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
8) мүдделі орталық уәкілетті мемлекеттік органдармен келісу бойынша жеке және
заңды тұлғалардың республикалық маңызы бар қаланың, астананың аумағында сауда,
ойын-сауық, қонақүй, медициналық және өзге де қызметтер көрсету қағидаларын
әзірлейді және бекітеді;
9) дизайн-кодты әзірлейді және бекітеді.
2. Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың әкiмдiгi жергілікті
мемлекеттік басқару мүддесінде өзіне Қазақстан Республикасының заңнамасымен
жүктелетін өзге де өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
3. Облыс, республикалық маңызы бар қаланың, астананың әкімдігі облыстық,
республикалық маңызы бар қалалық, астаналық мәслихаттың алдында өзiне жүктелген
мiндеттердi iске асыру үшiн жауап бередi.
Ескерту. 27-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2001.04.25 № 179, 2001.12.24 № 276,
2004.05.11 № 552 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2004.12.21 № 15 (
2005.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі), 2004.12.20 № 13 (01.01.2005 бастап
қолданысқа енгiзiледi), 2005.04.15 № 45, 2006.01.10 № 116 (01.01.2006 бастап
қолданысқа енгiзiледi), 2006.07.05 № 166, 2006.07.05 № 165 (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз), 2006.07.07 № 171 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан
қараңыз), 2006.07.07 № 174 (ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн
өткеннен кейін қолданысқа енгізіледі), 2006.07.07 № 178, 2006.12.11 № 201 (01.01.2007
бастап қолданысқа енгiзiледi), 2007.01.11 № 218, 2007.06.19 № 264, 2007.07.21 № 307,
2008.12.04 № 97-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2009.02.09 № 126-
IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2009.12.29 № 233-IV (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-б. қараңыз), 2010.01.20 № 239-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-б.
қараңыз), 2010.04.02 № 263-IV (01.01.2010 бастап қолданысқа енгізіледі), 2010.04.08 №
266-IV, 2010.12.28 № 369-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он
күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2011.01.10 № 383-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2011.07.21
№ 465-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі), 2011.07.21 № 468-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы
ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі),
2011.07.05 № 452-IV (2011.10.13 бастап қолданысқа енгізіледі), 2012.01.13 № 542-IV (
алғашқы ресми жарияланғанынан кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгiзiледі),
2012.02.15 № 556-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі), 2012.07.10 № 31-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.12.26 № 61-V (2013.01.01
бастап қолданысқа енгізіледі), 2013.01.08 № 63-V (алғашқы ресми жариялағанынан
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2013.01.08 № 64-V (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі), 13.06.2013 № 102-V (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңдарымен; 03.07.2013 № 121-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік
он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Конституциялық заңымен; өзгеріс енгізілді -
ҚР 03.07.2013 № 124-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 04.07.2013 № 130-V (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.12.2013
№ 150-V (01.01.2014 бастап қолданысқа енгізіледі); 18.02.2014 № 175-V (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
27.06.2014 № 212-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн
өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 03.07.2014 № 229-V (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 29.09.2014 № 239-V
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа
енгiзiледi); 03.11.2014 № 244-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк
он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 07.11.2014 № 248-V (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);
16.05.2014 № 203-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 05.05.2015 № 312-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.10.2015 № 364-V (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
28.10.2015 № 366-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.11.2015 № 387-V (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 419-V
(01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 06.04.2016 № 483-V (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
28.04.2016 № 506-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 22.12.2016 № 28-VI (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 18.04.2017 № 58-VI
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 30.06.2017 № 80-VI (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі); 29.06.2018 №
163-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 08.01.2019 № 215-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.04.2019 № 241-VI (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 03.04.2019 № 243-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 28.10.2019 № 268-VI (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.12.2019 № 289-VІ (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.12.2019 № 291-VІ
(қолданысқа енгізілу тәртібін 3-баптан қараңыз); 07.07.2020 № 361-VI (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
13.05.2020 № 325-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 13.05.2020 № 327-VI ("Салық және бюджетке төленетін басқа
да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексіне (Салық кодексі) тиісті өзгерістер мен
толықтырулар қолданысқа енгізілген күннен кейін қолданысқа енгізіледі); 30.12.2020
№ 395-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 30.12.2020 № 397-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.01.2021 № 401-VI (01.07.2021 бастап
қолданысқа енгізіледі); 30.04.2021 № 34-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа енгізіледі;
24.06.2021 № 52-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа енгізіледі); 30.06.2021 № 60-VII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 27.12.2021 № 87-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік
он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.12.2021 № 95-VII (01.07.2022 бастап
қолданысқа енгізіледі); 27.06.2022 № 129-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 14.07.2022 № 141-VII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 20.06.2022 № 128-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.12.2022 № 174-VII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 02.01.2023 № 184-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.03.2023 № 207-VII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 05.04.2023 № 221-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі); 20.04.2023
№ 226-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі); 23.12.2023 № 51-VIII (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
23.02.2024 № 64-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.04.2024 № 72-VIII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2024 № 74-
VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 06.05.2024 № 79-VIII (01.01.2025 бастап қолданысқа енгізіледі);
21.05.2024 № 86-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 05.07.2024 № 115-VIII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 18.07.2024 № 126-
VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 09.04.2025 № 179-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.06.2025 № 198-VIII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 14.07.2025 № 206-VIII (01.01.2026 бастап қолданысқа енгізіледі); 15.07.2025
№ 207-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі); 17.07.2025 № 213-VIII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.12.2025 № 246-
VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 09.01.2026 № 254-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік алпыс өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.04.2026 № 277-VIII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) Заңдарымен.
28-бап. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана әкiмiн қызметке тағайындау және
қызметiнен босату тәртiбi
1. Қазақстан Республикасының Президенті облыс, республикалық маңызы бар қала
және астана әкімін, тиісінше, облыс аумағында орналасқан мәслихаттар
депутаттарының немесе республикалық маңызы бар қалалар және астана мәслихаттары
депутаттарының келісімімен Қазақстан Республикасының Президенті айқындайтын
тәртіппен лауазымға тағайындайды.
2. Облыс, республикалық маңызы бар қаланың, астананың әкiмiн Қазақстан
Республикасының Президентi қызметiнен босатады.
3. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана әкiмiнiң өкiлеттiгi Қазақстан
Республикасының жаңадан сайланған Президентi қызметiне кiрiскен кезде
тоқтатылады. Бұл ретте әкiм Қазақстан Республикасының Президентi тиiстi әкiмдi
тағайындағанға дейiн өз мiндетiн атқаруды жалғастыра бередi.
Ескерту. 28-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз), 13.06.2013 № 101-V (алғашқы ресми жарияланғанынан
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізiледi); 05.11.2022 № 157-VII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 22.11.2024 № 138-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
29-бап. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана әкiмiнiң құзыретi
1. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана әкiмi Қазақстан
Республикасының заңнамасына сәйкес:
1) мемлекеттiк органдармен, ұйымдармен және азаматтармен өзара
қарым-қатынастарда облыс, республикалық маңызы бар қала, астана мүддесiн білдiредi
;
1-1) тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік шегінде жергілікті маңызы бар міндеттерді
шешуді қамтамасыз ететін реттеу, іске асыру және (немесе) бақылау функцияларын
жүзеге асырады;
1-2) атқарушылық биліктің мемлекеттік саясатын тиісті аумақты дамыту
мүдделерімен және қажеттіліктерімен үйлесімдікте жүргізуді қамтамасыз етеді;
2) орталық атқарушы органдар басшыларына орталық мемлекеттік органның
аумақтық бөлімшесінің заңдарды, Қазақстан Республикасының Президентi мен
Yкiметiнiң актiлерiн, облыс әкiмi мен әкiмдігінің актiлерiн олардың орындауға қатысты
бөлiгiндегi қызметi туралы ұсыныс енгiзуге құқылы. Орталық мемлекеттік органның
аумақтық бөлімшесі заңдарды, Қазақстан Республикасының Президентi мен Yкiметi
актiлерiн орындауға қатысты бөлiгiнде жұмыстағы кемшiлiктерiн жоймаған ретте
облыс әкiмi Қазақстан Республикасының Президентi мен Үкiметiне тиiстi қорытынды
енгiзуге құқылы;
2-1) алып тасталды – ҚР 30.12.2022 № 177-VII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
3) тиiстi адамдарды мемлекеттiк наградалармен марапаттау, оларға құрметтi және
өзге де атақтар беру туралы Қазақстан Республикасының Президентiне ұсыныс енгiзедi
;
3-1) тиісті мәслихатқа "Облыстың (қаланың) құрметті азаматы" атағын беруге
ұсыныс енгізеді;
4) мына лауазымды адамдарды:
жоғары тұрған уәкiлеттi мемлекеттiк органдармен келiсiм бойынша, шектi санын
Қазақстан Республикасының Yкiметi белгiлейтiн облыс, республикалық маңызы бар
қала, астана әкiмiнiң орынбасарларын;
Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен нысанды киiм
киіп жүру құқығы берілген және әскери немесе өзге арнаулы атақ берiлетiн
басшыларды қоспағанда, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың
бюджетінен қаржыландырылатын атқарушы органдар басшыларын;
4-1) алып тасталды – ҚР 11.07.2022 № 136-VII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
4-2) Қазақстан Республикасындағы Бала құқықтары жөніндегі уәкілмен келісу
бойынша облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың бала құқықтары
жөніндегі өңірлік уәкілін тағайындайды және қызметтен босатады;
4-3) Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі өңірлік
уәкілетті органын, сондай-ақ Қазақстан Республикасының жергілікті мемлекеттік
басқару құрылымында оған есеп беретін және оның бақылауында болатын, аудандарда,
облыстық маңызы бар қалаларда, республикалық маңызы бар қалаларда, астанада
орналасатын балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі бөлімдерді құрады және
олардың қызметін ұйымдастырады;
5) облыстық, республикалық маңызы бар қалалық, астаналық бюджеттен
қаржыландырылатын атқарушы органдар басшыларына, сондай-ақ аудандар (облыстық
маңызы бар қалалар, республикалық маңызы бар қаладағы аудан, астанадағы аудан)
әкiмдерiне Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес тәртiптiк жауапкершiлiк
шараларын қолдану мәселелерiн шешедi. Жергiлiктi бюджеттерден
қаржыландырылатын iшкi iстер органдары қызметкерлерiне тәртiптiк жаза қолдану
тәртiбi Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жүзеге асырылады;
6) аудандық (облыстық маңызы бар қалалық, республикалық маңызы бар қаладағы
аудандық, астанадағы аудандық) әкiмдіктер мен әкiмдер жұмысын үйлестiредi;
7) аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың, республикалық маңызы бар
қаладағы ауданның, астанадағы ауданның) әкiмдерi арқылы жергiлiктi өзiн-өзi басқару
органдарымен өзара iс-қимыл жасайды;
8) егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, Қазақстан
Республикасының Үкіметі бекітетін жергілікті мемлекеттік басқарудың базалық
құрылымдары негізінде қалыптастырылған әкiмшiлiк-аумақтық бірлікті басқару
схемасын тиістi мәслихаттардың бекiтуiне енгiзедi;
9) ведомствоаралық сипаттағы мәселелер бойынша консультациялық-кеңесшi
органдардың дербес құрамын мәслихатқа бекiтуге ұсынады;
10) Алынып тасталды.
11) өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасының қорғаныс және Қарулы
Күштер туралы, Қазақстан Республикасының аумақтық қорғанысы, Қазақстан
Республикасы азаматтарының әскери қызмет өткеруі салаларындағы, жұмылдыру
дайындығы мен жұмылдыру саласындағы, сондай-ақ азаматтық қорғау туралы
заңнамасының орындалуын ұйымдастырады және қамтамасыз етеді;
12) кәсiпорындарды, кен орындарын және мемлекеттiк меншiктiң басқа да
объектiлерiн жекешелендiру, жалға беру, сату мәселелерi бойынша Қазақстан
Республикасының уәкiлеттi мемлекеттiк органымен тең дәрежеде келiсiм-шарттарға
қол қоюға, сондай-ақ олардың орындалуын бақылауға қатысады;
13) төмен тұрған әкімдердің қызметін бақылауды жүзеге асырады;
14) спорттық-бұқаралық, ойын-сауық, мәдени-бұқаралық iс-шаралар өткiзiлетiн
орындарда шыны ыдыстағы өнiмдердi сату тәртібін айқындайды;
15) алып тасталды – ҚР 23.02.2024 № 64-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
16) мемлекеттік мектепке дейінгі ұйымдарды, бастауыш, негізгі орта және кешкі (
ауысымды) оқу нысанын қоса алғанда, жалпы орта білім беру ұйымдарын, интернат
үлгісіндегі ұйымдар арқылы ұсынылатын орта білім беру, техникалық және кәсіптік,
орта білімнен кейінгі және қосымша білім беру ұйымдарын (қылмыстық-атқару (
пенитенциарлық) жүйесінің түзеу мекемелеріндегі білім беру ұйымдарын қоспағанда)
материалдық-техникалық қамтамасыз ету жөніндегі шараларды қабылдайды, сондай-ақ
авариялық жағдайға жол бермеу және (немесе) сейсмикалық беріктігін арттыру
мақсатында олардың жай-күйін бақылауды жүзеге асырады;
17) тиісті аумақтың білім беруді дамыту жоспарының жобасын әзірлейді және
мәслихаттың бекітуіне ұсынады.
1-1. Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың әкімі тиісті
әкімшілік-аумақтық бірліктің аумағында полиция органдарының жедел-іздестіру және
процестік қызметіне араласпай, олардың алдына құқық бұзушылықтар профилактикасы
, қоғамдық тәртіпті сақтау және жол жүрісі қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөнінде
міндеттер қояды, жылына кемінде бір рет полиция департаменті басшысының тиісті
есептерін тыңдайды.
2. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана әкiмi Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес өзге де өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
3. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана әкiмi өзiнiң жекелеген өкiлеттiгiн
жүзеге асыруды төменгi тұрған әкiмдерге беруге құқылы.
4. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана әкiмi өз құзыретiндегi мәселелер
бойынша және облыстық, республикалық маңызы бар қалалық, астаналық әкiмдік
құзыретiне жатқызылған мәселелер бойынша Қазақстан Республикасының Президентi
мен Үкiметi алдында жауап бередi.
Ескерту. 29-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.05.11 № 552 (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз), 2007.05.22 № 255, 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2011.01.06 № 379-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 13.06.2013
№ 101-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізiледi), 13.06.2013 № 102-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 11.04.2014 № 189-V (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
23.04.2014 № 200-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 02.11.2015 № 388-V
(01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 395-V (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
23.11.2015 № 417-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.07.2018 № 180-VІ (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.11.2019 № 273-VI
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 27.12.2019 № 291-VІ (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі); 11.07.2022
№ 136-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 30.12.2022 № 177-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 23.02.2024 № 64-VIII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 15.04.2024 № 72-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 05.07.2024 № 115-VIII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 30.06.2025 № 202-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.12.2025 № 246-VIII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) Заңдарымен.
29-1-бап. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана әкімі аппараты басшысының
құзыреті
Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана әкімі аппаратының басшысы:
1) аппаратқа жүктелген мақсаттарды іске асыруды ұйымдастырады;
2) өз құзыреті шегінде аппараттың құрылымдық бөлімшелерінің жұмысын
ұйымдастырады, үйлестіреді және бақылайды;
3) аппараттың құрылымы мен штат кестесін, оның құрылымдық бөлімшелері
туралы ережені бекітеді;
4) аппараттағы "Б" корпусының мемлекеттік әкімшілік қызметшілерін мемлекеттік
лауазымдарға тағайындайды және мемлекеттік лауазымдардан босатады;
5) аппараттың тәртіптік және конкурстық комиссияларының қызметіне жалпы
басшылықты жүзеге асырады;
6) қызметтік тәртіптің сақталуын бақылауды жүзеге асырады;
7) еңбек қатынастары мәселелері жоғары тұрған лауазымды адамдардың құзыретіне
жатқызылған жұмыскерлерді қоспағанда, аппараттың мемлекеттік қызметшілерін
іссапарға жіберу, оларға демалыстар беру, материалдық көмек көрсету, оларды даярлау
, қайта даярлау, біліктілігін арттыру, көтермелеу, үстемеақылар белгілеу мәселелерін
шешеді;
8) еңбек қатынастары мәселелері жоғары тұрған лауазымды адамдардың құзыретіне
жатқызылған жұмыскерлерді қоспағанда, аппараттың мемлекеттік қызметшілерінің
тәртіптік жауаптылығы мәселелерін шешеді;
9) өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы
іс-қимыл туралы заңнамасы талаптарының орындалуын қамтамасыз етеді;
10) облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы
және өкілді органдары қабылдаған шешімдердің орындалу барысын бақылайды;
10-1) мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасайды;
11) аппарат басшысына жүктелген өзге де өкілеттіктерді, оның ішінде жергілікті
бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдарға жетекшілік етуді жүзеге
асырады.
Ескерту. 3-тарау 29-1-баппен толықтырылды - ҚР 23.11.2015 № 417-V (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
өзгеріс енгізілді – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
30-бап. Аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) әкiмдіктер. Құрылуы және құрамы
1. Аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) әкiмдік Қазақстан Республикасы
атқарушы органдарының бiртұтас жүйесiне кiредi, атқарушы билiктің
жалпымемлекеттiк саясатын тиістi аумақты дамыту мүдделерімен және қажеттілігімен
үйлестіре жүргізуді қамтамасыз етеді.
2. Аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) әкімдікті ауданның (облыстық
маңызы бар қаланың) әкімi басқарады.
3. Әкім аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) әкімдікті аудан (облыстық
маңызы бар қала) әкімiнің орынбасарларынан, әкім аппаратының басшысынан, тиісті
атқарушы органдардың бірінші басшыларынан құрады.
4. Аудандық (облыстық маңызы бар қала) әкімдіктің отырыстарын дайындау және
өткізу, сондай-ақ оның шешімдер қабылдау тәртібі әкімдіктің регламентінде
айқындалады. Үлгілік регламентті мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті
орган бекітеді.
5. Әкімдіктің дербес құрамы аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) мәслихат
сессиясының шешімімен келісіледі.
6. Аудан әкімдігінің жұмысына орталық мемлекеттік органдардың аумақтық
бөлімшелерінің басшылары кеңесші дауыс құқығымен қатыса алады.
7. Аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) әкімдік - алқалы орган, ол заңды
тұлға болып табылмайды.
Ескерту. 30-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.01.10 № 116 (01.01.2006 бастап
қолданысқа енгiзiледi); 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
31-бап. Аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) әкімдіктің құзыреті
1. Аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) әкімдік Қазақстан Республикасының
заңнамасына сәйкес:
1) алынып тасталды - ҚР 2008.12.04 № 97-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан
қараңыз) Заңымен;
1-1) аудан (облыстық маңызы бар қала) бюджетінің атқарылуын қамтамасыз етеді;
1-2) аудан (облыстық маңызы бар қала) бюджетiнiң атқарылуы туралы жылдық
есептi тиiстi мәслихатқа және облыстың тексеру комиссиясына табыс етедi;
1-3) ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тиiстi қаржы жылына арналған
бюджетi туралы аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихатының шешiмiн iске асыру
туралы қаулы қабылдайды;
1-4) алып тасталды - ҚР 02.07.2014 № 225-V (01.01.2015 бастап қолданысқа
енгізіледі);
1-5) алынып тасталды - ҚР 2008.12.04 № 97-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптан қараңыз) Заңымен;
1-6) ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) бюджеттік комиссиясын құрады, ол
туралы ережені бекітеді және оның құрамын айқындайды.
Жеке кәсіпкерлік субъектілерінің мүдделерін қозғайтын мәселелер қаралған
жағдайда, бюджеттік комиссиялардың жұмысына Қазақстан Республикасының
заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасының
өкілдері тартылады;
1-7) Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасында көзделген жағдайларда
ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тиiстi қаржы жылының бiрiншi тоқсанына
арналған облыстық қаржы жоспарын бекiтедi;
1-8) ауданды (облыстық маңызы бар қаланы) дамыту бағдарламасын әзірлейді және
мәслихаттың бекiтуiне ұсынады, оның орындалуын қамтамасыз етедi;
1-9) энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру саласындағы іс-шараларды
тиісті ауданның, облыстық маңызы қаланың даму бағдарламасына енгізуді қамтамасыз
етеді, сондай-ақ энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру саласында
ақпараттық қызметті жүзеге асырады;
1-10) энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру саласында мемлекеттік
саясатты жүргізуді қамтамасыз етеді;
1-11) жерді дамыту және пайдалану мәселелері жөніндегі іс-шараларды тиісті
аумақты дамыту бағдарламасына енгізуді қамтамасыз етеді;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
1-тармақты 1-12), 1-13), 1-14) тармақшалармен толықтыру көзделген – ҚР
19.05.2026 № 292-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс
күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
2) заң актілеріне сәйкес аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) коммуналдық
меншікті басқарады, оны қорғау жөніндегі шараларды жүзеге асырады;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
2-1) тармақшаның осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (
қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі
мың адамнан көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер
үшін – 01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз
аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020
дейін ҚР 23.01.2001 "Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк басқару
және өзiн-өзi басқару туралы" Заңының 11.07.2017 датадағы архивтік нұсқасын
қараңыз).
2-1) аудандық маңызы бар қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық округтің
коммуналдық мүлкінің құрамына берілетін аудандық (облыстық маңызы бар қала)
коммуналдық меншіктің тізбесін айқындайды;
2-2) алып тасталды – ҚР 14.07.2022 № 141-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен;
3) азаматтар мен ұйымдардың Қазақстан Республикасы Конституциясының,
заңдарының, Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкімет актілерінің, орталық
және жергілікті мемлекеттік органдардың нормативтік құқықтық актілерінің
нормаларын орындауына жәрдемдеседі;
4) ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) аумағында кәсiпкерлiк қызмет пен
инвестициялық ахуалды дамыту үшiн жағдай жасайды;
4-1) көрмелік-жәрмеңкелік қызметті ұйымдастыруды жүзеге асырады;
4-2) стационарлық емес сауда объектілерін орналастыру орындарын және (немесе)
маршруттарын айқындайды және бекітеді;
4-3) Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес әлеуметтік
кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау шараларын көрсетеді;
4-4) электрқуаттау станцияларын орналастыру туралы шешім қабылдайды;
5) аграрлық сектордың ұтымды және тиiмдi жұмыс iстеуiн қамтамасыз етедi;
6) осы ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) аумағындағы кенттер мен
ауылдар құрылысын салудың бас жоспарларын әзірлейді және оларды аудандық (
облыстық маңызы бар қалалық) мәслихаттың бекітуіне ұсынады, аудандық (облыстық
маңызы бар қалалық) коммуналдық меншік объектілері мен әлеуметтік-мәдени
мақсаттағы объектілер салу, реконструкциялау және жөндеу бойынша тапсырысшы
болады, кентішілік (қалаішілік) және ауданішілік коммуналдық желілер мен
құрылысжайларды, оның ішінде байланыс құрылысжайларын салуға рұқсат береді;
7) ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) су құбырларын, тазарту
құрылыстарын, жылу мен электр желiлерiн және басқа да көлiктiк және инженерлiк
инфрақұрылымдар объектiлерiн, байланыс желілерін салуды және пайдалануды
ұйымдастырады;
7-1) ұялы немесе спутниктік байланыс операторларының ұялы немесе спутниктік
байланыс жабдығына арналған антенна-діңгекті құрылысжайларды және (немесе)
тіреуіштерді салуы үшін олардың өтініші бойынша электрмен жабдықтау жүргізілген
орындар береді;
7-2) шұғыл қызметтер жүйелерінің үздіксіз жұмысын ұйымдастыруды және
бақылауды қамтамасыз етеді;
8) әскери тiркелу мен әскери қызметке шақыру жөнiндегi, сондай-ақ азаматтық
қорғаныс мәселелерi жөнiндегi iс-шаралардың ұйымдастырылуын қамтамасыз етедi;
9) Қазақстан Республикасының көлік саласындағы заңнамасына сәйкес
жолаушылар тасымалын ұйымдастырады;
10) Қазақстан Республикасының жер заңнамасына сәйкес жер қатынастарын
реттеуді жүзеге асырады;
11) аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) маңызы бар жолдарды салуды,
пайдалануды және күтiп ұстауды ұйымдастырады;
11-1) мүгедектігі бар адамдарға қызмет көрсетуге бағдарланған елді мекендерде,
мекемелер орналасқан жерлерде, сондай-ақ адамдар көп жүретін жерлерде ілеспе
дыбыс және жарық сигналдары бар арнаулы бағдаршамдарды, жол белгілерін және
нұсқағыштарды, дыбыс және жарық құрылғыларымен жабдықталған жаяу жүргіншілер
өткелдерін орнатуды қамтамасыз етеді;
12) коммуналдық тұрғын үй қорының тұрғынжайларын салуды және олардың
берілуін ұйымдастырады;
12-1) коммуналдық тұрғын үй қорының сақталуын ұйымдастырады;
12-2) тұрғын үй қорына түгендеу жүргізеді;
12-3) мемлекет қажеттіліктері үшін жер учаскелерін алып қоюды, оның ішінде
сатып алу арқылы алып қоюды жүзеге асырады;
12-4) республиканың сейсмикалық қауіпті аймақтарында орналасқан тұрғын
үй-жайлардың сейсмикалық беріктігін орнықтыруға бағытталған іс-шараларды өткізеді
;
12-5) авариялық үй-жайларды бұзуды ұйымдастырады;
12-6) алып тасталды - ҚР 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
12-7) Қазақстан Республикасының заң актілеріне сәйкес азаматтардың жекелеген
санаттарын тұрғын үймен қамтамасыз етеді;
12-8) Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде көзделген шарттармен
және Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен тұрғын үйлерді
коммуналдық тұрғын үй қорынан азаматтардың меншігіне беруді жүзеге асырады;
12-9) су басқан аймақтарда тұрғын үйді пайдалану орнықтылығы мен қауіпсіздігін
арттыру, төтенше жағдайлардың ықтималдығы кезінде халықтың тіршілігін
қамтамасыз ету, су басқан аймақтардан халықты уақытша қоныс аударту үшін тұрғын
үй салу жөніндегі іс-шараларды қаржыландырады және іске асырады;
13) алып тасталды - ҚР 03.07.2013 № 124-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
14) халықты әлеуметтiк қорғау, ана мен баланы қорғау мәселелерiн шешедi,
халықтың әлеуметтiк жағынан дәрменсiз топтарына атаулы көмек көрсетедi, оларға
қайырымдылық көмек көрсетудi үйлестiредi және ауылдық денсаулық сақтау
ұйымдарын кадрлармен қамтамасыз етуге жәрдемдеседi;
14-1) Қазақстан Республикасының Қылмыстық-атқару кодексіне сәйкес
қылмыстық-атқару саласындағы қызметті ұйымдастыруды және жүзеге асыруды
қамтамасыз етеді;
14-2) алып тасталды - ҚР 03.07.2013 № 124-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
14-3) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес қылмыстық-атқару
жүйесінің мекемелерінен босатылған, сондай-ақ пробация қызметінің есебінде тұрған
адамдарға әлеуметтік және өзге де көмек көрсету саласындағы өзге де өкілеттіктерді
орындайды;
14-4) бюджет қаражаты есебінен тұрғын үй сертификаттарын береді;
15) аудан (облыстық маңызы бар қала) аумағындағы экологиялық, тарихи, мәдени
немесе ғылыми құндылығы бар табиғат объектiлерiн және өзге де объектiлердi
табиғаттың, тарих пен мәдениеттiң қорғалатын ескерткiштерi деп жариялау туралы
ұсыныс енгiзедi;
16) қоғамдық орындарды абаттандыру және сыртқы безендiру мәселелерiн шешедi;
16-1) "Тұрғын үй қатынастары туралы" және "Жылжымайтын мүлікке құқықтарды
мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасы заңдарының талаптарына сәйкес
жергілікті бюджет қаражаты есебінен кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін түгендеу
тізбесін жасай отырып, пайдаланудағы көппәтерлі тұрғын үйлерге мемлекеттік
техникалық
зерттеп-қарау жүргізуді қамтамасыз етеді, сондай-ақ көппәтерлі тұрғын үйге және үй
жанындағы жер учаскесіне жылжымайтын мүлік объектісінің кадастрлық паспортын
дайындауды (қалпына келтіруді), оның ішінде көппәтерлі тұрғын үй пәтерлері, тұрғын
емес үй-жайлары меншік иелерінің жиналысы шешімінің негізінде пәтерлердің, тұрғын
емес үй-жайлардың меншік иелерінен, көппәтерлі тұрғын үй мүлкінің меншік иелері
бірлестігінің төрағасынан немесе кондоминиум объектісін басқару субьектісінен тиісті
өтініш келіп түскен кезде қамтамасыз етеді;
16-2) жергілікті бюджет қаражаты болған кезде елді мекенге бірыңғай сәулеттік
келбет беруге бағытталған, көппәтерлі тұрғын үйлердің сыртқы қабырғаларын,
шатырларын реконструкциялау, ағымдағы немесе күрделі жөндеу жөніндегі
іс-шараларды ұйымдастыруды және қаржыландыруды жүзеге асыруға құқылы;
16-3) көппәтерлі тұрғын үйлердің пәтерлері, тұрғын емес үй-жайлары, орынтұрақ
орындары, қоймалары меншік иелерінің қаражатты қайтаруын қамтамасыз ету
шартымен, жергілікті бюджет қаражаты болған кезде кондоминиум объектісінің ортақ
мүлкін күрделі жөндеуді ұйымдастыру мен қаржыландыруды жүзеге асыруға құқылы;
16-4) жергілікті бюджет қаражаты болған кезде көппәтерлі тұрғын үй пәтерлері,
тұрғын емес үй-жайлары меншік иелерінің қаражатты қайтаруын қамтамасыз ету
шартымен, көппәтерлі тұрғын үйлердегі лифтілерді жөндеу мен ауыстыруды
ұйымдастыруды және қаржыландыруды жүзеге асыруға құқылы;
16-5) елді мекенге бірыңғай сәулеттік келбет беруге бағытталған, көппәтерлі тұрғын
үйлердің сыртқы қабырғаларын, шатырларын реконструкциялау, ағымдағы немесе
күрделі жөндеу жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру және жүргізу қағидаларын,
сондай-ақ пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар, орынтұрақ орындары, қоймалар меншік
иелерінің лифтілерді жөндеуге және ауыстыруға, кондоминиум объектісінің ортақ
мүлкін күрделі жөндеуге байланысты ақшаны қайтаруын қамтамасыз ету қағидаларын
әзірлейді және бекітеді;
17) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жеке кәсіпкерлік
субъектілерінің мүдделерін қозғайтын мәселелер бойынша Қазақстан
Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасының өкілдерін тарта отырып,
ведомствоаралық сипаттағы мәселелер бойынша консультациялық-кеңесшi органдар
құрады;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
17-1) тармақша жаңа редакцияда көзделген – ҚР 09.01.2026 № 256-VIII (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
17-1) Қазақстан Республикасының ақпараттандыру туралы заңнамасына сәйкес өз
құзыретi шегiнде ақпараттық жүйелердi пайдалана отырып, электрондық қызметтер
көрсетедi;
17-2) жергілікті өзін-өзі басқарудың аумақтық кеңестерін құру бойынша
ұйымдастыру жұмысын жүргізеді және жергілікті өзін-өзі басқарудың аумақтық
кеңестері туралы ережелерді әзірлейді;
18) тиiстi аумақта ветеринариялық iс-шаралар жүргiзудi, мал шаруашылығында
пайдаланылатын арнаулы көмбелер (көмiндiлер) салуды және ұстауды ұйымдастырады
, сондай-ақ ауру малдарды санитарлық союды ұйымдастыруды жүзеге асырады;
19) алып тасталды – ҚР 27.12.2019 № 291-VІ (01.01.2021 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен.
19-1) сайлау процесіне қатысушыларды оқытуды қамтамасыз етеді;
20) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен мемлекеттік
мекемелерді және мемлекеттік кәсіпорындарды құрады, облыстық атқарушы орган
белгілеген штат санының лимиті және Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген
нормативтер шегінде аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) бюджеттен
қаржыландырылатын атқарушы органдардың штат санының лимитін белгілейді;
21) салық төлеушіні тіркеу есебіне алу орны бойынша мемлекеттік кіріс органының
аудандық (облыстық маңызы бар қаланың) бюджетке толық көлемде түсетін
салықтарды төлеу жөніндегі салықтық міндеттемелерді орындау мерзімдерін өзгерту
туралы шешімдерін келіседі;
22) Қазақстан Республикасының рұқсаттар және хабарламалар туралы
заңнамасында белгіленген жағдайларда және тәртіппен лицензиялауды жүзеге асырады
;
23) терроризмге қарсы комиссиялар арқылы ауданның, облыстық маңызы бар
қаланың аумағында терроризм мен экстремизм профилактикасы, сондай-ақ терроризм
салдарларын барынша азайту және (немесе) жою жөніндегі қызметті ұйымдастырады;
23-1) әлеуметтік сипаттағы төтенше жағдайлардың профилактикасына, сондай-ақ
аудан, облыстық маңызы бар қала аумағында олардың зардаптарын барынша азайтуға
және (немесе) жоюға қатысады;
24) Қазақстан Республикасының Үкiметі бекiтетін үлгілік қағидалар негізінде
әлеуметтік көмек көрсету, оның мөлшерлерін белгілеу және мұқтаж азаматтардың
жекелеген санаттарының тізбесін айқындау қағидаларын әзірлейді;
25) дене шынықтыруды және спортты дамыту жөніндегі жұмыстарды
ұйымдастырады;
26) "Құқық бұзушылық профилактикасы туралы" Қазақстан Республикасының
сәйкес көмек көрсету жөніндегі ұйымдарды құрады Заңына және олардың жұмыс
істеуін қамтамасыз етеді;
27) әлеуметтік шиеленіске және еңбек жанжалдарының туындау тәуекелдеріне
мониторингті жүзеге асырады;
27-1) жеке тұлғалардың спортпен айналысуы үшін, оның ішінде халықтың
жүріп-тұруы шектеулі топтарына қолжетімді болуы ескеріле отырып, тұрғылықты жері
бойынша және көпшілік демалатын орындарда инфрақұрылым жасайды;
27-2) аттракциондардың, балалардың ойын алаңдарына арналған жабдықтың
қауіпсіз пайдаланылуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады;
27-3) бұқаралық спортпен айналысуға арналған спорттық жабдықтың қауіпсіз
пайдаланылуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады;
28) "Дене шынықтыру және спорт туралы" Қазақстан Республикасының Заңына
сәйкес Олимпиада, Паралимпиада және Сурдлимпиада ойындарының чемпиондары
мен жүлдегерлерін тұрғын үймен қамтамасыз етеді.
29) коммуналдық қалдықтарды бөлек жинауды жүзеге асыруды ұйымдастырады;
30) елді мекендер шекараларының шегінде тұрғын үй қорын басқару, газ және
газбен жабдықтау салаларындағы әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінде бақылау
субъектілеріне қатысты мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру бойынша тұрғын үй
инспекциясының жұмысын ұйымдастырады;
30-1) елді мекендер шекараларының шегінде қауіпті техникалық құрылғыларды
қауіпсіз пайдалану талаптарының сақталуына өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы
әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінде бақылау мен қадағалау субъектілеріне
қатысты мемлекеттік бақылауды және қадағалауды жүзеге асыру бойынша тұрғын үй
инспекциясының жұмысын ұйымдастырады.
30-2) "Тауар белгілері, қызмет көрсету белгілері, географиялық нұсқамалар және
тауарлар шығарылған жерлердің атаулары туралы" Қазақстан Республикасы Заңының
29-бабының 3, 5 және 6-тармақтарында көзделген жағдайларда қорытынды береді;
31) шетелдіктер үшін туристік жарнаның мөлшерлемелерін әзірлейді және тиісті
мәслихатқа бекітуге ұсынады. Шетелдіктер үшін туристік жарнаның мөлшерлемелері
туристік қызмет саласындағы мемлекеттік басқару функцияларын жүзеге асыратын
орталық атқарушы орган бекітетін, шетелдіктер үшін туристік жарнаны төлеу
қағидаларының негізінде әзірленеді.
32) жерлеу және қабірлерді қарап-күту жөніндегі істі ұйымдастыру қағидаларына
сәйкес, қабірге арналған жер учаскелерін есепке алу мен тіркеу деректерін (
мәліметтерін) жинақтауды ұйымдастырады;
33) жерлеу және қабірлерді қарап-күту жөніндегі істі ұйымдастыру қағидаларына
сәйкес, жерлеу жөніндегі істі ұйымдастыру туралы шарт талаптарының сақталуын
бақылауды жүзеге асырады.
34) өмірде қиын жағдайға ұшыраған адамдарды (отбасыларды)
әлеуметтік-экономикалық қолдау бойынша үкіметтік емес ұйымдармен, жеке және
заңды тұлғалармен ынтымақтастықты қамтамасыз етеді;
35) өмірде қиын жағдайға ұшыраған адамдарды (отбасыларды) анықтау және оларға
қолдау көрсетуді ұйымдастыру, халықты жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету бойынша
шараларды ұйымдастырады;
36) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, өмірде қиын жағдайға
ұшыраған адамдарды (отбасыларды) әлеуметтік-экономикалық қолдау және өзге де
көмек жөніндегі аумақтық бағдарламалар мен іс-шаралар жоспарларын әзірлейді;
37) өмірде қиын жағдайға ұшыраған адамдарды (отбасыларды) ерте анықтау және
оларға қолдау көрсетуді ұйымдастыру тиімділігінің индикаторларын әзірлейді;
38) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, өмірде қиын жағдайға
ұшыраған адамдарға (отбасыларға) жан-жақты қолдау көрсетудің негізгі бағыттарын
әзірлеу мен іске асыруға қатысады;
39) аудандарда және қалалардағы аудандарда халықты әлеуметтік қорғау және
жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі жергілікті атқарушы органдардың жанынан
отбасын қолдау орталықтарын құрады және (немесе) олардың қызметін
ұйымдастырады;
40) халықты әлеуметтік қорғау және жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі
жергілікті атқарушы органның үйлестіруімен, өмірде қиын жағдайға ұшыраған
адамдарды (отбасыларды) ерте анықтау және оларға қолдау көрсетуді ұйымдастыру
жөніндегі субъектілер (білім беру, денсаулық сақтау, ішкі істер органдары) қатысқан
кезде оларды ерте анықтау мен қолдау көрсетуді ұйымдастыру жөніндегі мобильді
топтарды құрады және (немесе) ұйымдастырады;
41) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, өмірде қиын жағдайға
ұшыраған адамдарды (отбасыларды) ерте анықтау және оларға қолдау мен өзге де
көмек көрсетуді ұйымдастыру жөніндегі субъектілер (білім беру, денсаулық сақтау,
ішкі істер органдары) қызметінің тиімділігін бағалауды жүргізеді;
42) өмірде қиын жағдайға ұшыраған адамдарды (отбасыларды) анықтайды және
есепке алуды жүргізеді, олардың статистикалық деректерін жинауды жүзеге асырады,
себептерін талдауды, жүйелі мониторингтеуді жүргізеді;
43) дизайн-кодты әзірлейді және бекітеді.
1-1. Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) әкімдігі "Қоғамдық кеңестер
туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес құрылатын қоғамдық кеңестің
отырысында аудан (облыстық маңызы бар қала) бюджетінің жобасын талқылауды
жүргізеді.
Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) әкімдігі "Қоғамдық кеңестер туралы"
Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес құрылатын қоғамдық кеңестің отырысында
аудан (облыстық маңызы бар қала) бюджетінің атқарылуы туралы жылдық есепті
талқылауды жүргізеді.
1-2. Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімдігі аумағында жұмыс берушілер жалға
берілетін тұрғынжайлар салуды жоспарлайтын ауылдардың, кенттердің, ауылдық
округтердің тізімін дайындайды және облыс әкімдігіне ұсынады, сондай-ақ ауылда,
кентте, ауылдық округте жалға берілетін тұрғынжайлар салынған кезде жұмыс
берушілердің шығындарын субсидиялауды жүзеге асырады.
2. Ауданның, облыстық маңызы бар қаланың әкiмдiгі жергілікті мемлекеттік
басқару мүддесінде өзіне Қазақстан Республикасының заңнамасымен жүктелетін өзге
де өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
3. Аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) әкiмдік өзiне жүктелген мiндеттердi
iске асыруда аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) мәслихат алдында жауап
бередi.
4. Осы бапта аудандық (облыстық маңызы бар қалалық), республикалық маңызы
бар қаладағы (астанадағы) әкімдіктерге жүктелген өкілеттіктерді қалалық әкімдіктер
жүзеге асырады.
Ескерту. 31-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.05.11 № 552 (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз), 2004.12.21 № 15 (қолданысқа 2005.01.01 енгізіледі),
2004.12.20 № 13 (2005.01.01 бастап қолданысқа енгiзiледi), 2005.04.15 № 45, 2006.01.10
№ 116 (2006.01.01 бастап қолданысқа енгiзiледi), 2006.07.05 № 165 (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2006.07.07 № 171 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптан қараңыз), 2007.01.11 № 218, 2007.07.27 № 320 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптан қараңыз), 2008.12.04 № 97-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз),
2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2010.04.02 № 263
-IV (2010.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі), 2010.04.08 № 266-IV, 2010.12.28 № 369-
IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі), 2011.01.10 № 383-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он
күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2011.07.21 № 465-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2011.07.22
№ 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі), 2011.07.05 № 452-IV (2011.10.13 бастап қолданысқа енгізіледі),
2012.01.13 № 542-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін алты ай өткен соң
қолданысқа енгiзiледі), 2012.02.15 № 556-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2013.01.08 № 63-V (алғашқы
ресми жариялағанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі),
2013.01.08 № 64-V (2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі), 13.06.2013 № 101-V (
алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізiледi), 13.06.2013 № 101-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он
күн өткен соң қолданысқа енгізiледi), 13.06.2013 № 102-V (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңдарымен; 03.07.2013 № 121-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік
он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Конституциялық заңымен; 03.07.2013 № 124-V
(алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 04.07.2013 № 130-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он
күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 18.02.2014 № 175-V (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.06.2014 № 212-V
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа
енгiзiледi); 02.07.2014 № 225-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 03.07.2014
№ 229-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң
қолданысқа енгiзiледi); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн
күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 07.11.2014 № 248-V (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);
16.05.2014 № 203-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 27.10.2015 № 364-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.11.2015 № 387-V (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
28.04.2016 № 506-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 18.04.2017 № 58-VI (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 90-VI
(қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз); 29.06.2018 №
163-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 02.04.2019 № 241-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.04.2019 № 243-VI (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 28.10.2019 № 268-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
27.12.2019 № 291-VІ (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі); 30.12.2020 № 395-VI (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 30.12.2020 № 397-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.04.2021 № 34-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа
енгізіледі); 24.06.2021 № 52-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа енгізіледі); 30.06.2021
№ 60-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 14.07.2022 № 141-VII (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан
қараңыз); 20.06.2022 № 128-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік
алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
05.04.2023 № 221-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі); 20.04.2023 № 226-VII (
01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі); 23.12.2023 № 51-VIII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.04.2024 № 72-VIII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 21.05.2024 № 86-
VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 18.07.2024 № 126-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 22.11.2024 № 138-VIII (
қолданысқа енгізілу тәртібін 2-б. қараңыз); 24.06.2025 № 196-VIII (01.01.2026 бастап
қолданысқа енгізіледі); 15.07.2025 № 207-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 17.07.2025 № 213-VIII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 30.12.2025 № 246-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 09.01.2026 № 254-VIII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс өткен соң қолданысқа
енгізіледі) Заңдарымен.
32-бап. Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімін лауазымға сайлау, қызметінен
босату және оның өкілеттігін тоқтату тәртібі
1. Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімі "Қазақстан Республикасындағы сайлау
туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына сәйкес лауазымға
сайланады.
Бір адам аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімі болып қатарынан екі реттен
артық сайлана алмайды.
Сайланған аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің өкілеттігі оны тиісті
аумақтық сайлау комиссиясы тіркеген кезден басталады.
2. Сайланған аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің өкілеттігі өкілеттік
мерзімі өткен соң, сондай-ақ:
1) әкім қайтыс болған, әкімді әрекетке қабілетсіз, әрекет қабілеті шектеулі,
хабарсыз кетті деп тану туралы сот шешімі не оны қайтыс болды деп жариялау туралы
сот шешімі заңды күшіне енген;
2) өзін ұсынған саяси партия қайта ұйымдастырылған және таратылған
жағдайларды қоспағанда, саяси партияға мүшелігі тоқтатылған;
3) жоғары тұрған әкім аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихаты
депутаттарының әкімге қатысты білдірген сенімсіздік вотумын қабылдаған;
4) Қазақстан Республикасының азаматтығы тоқтатылған;
5) тиісті аумақтық сайлау комиссиясы жаңадан сайланған әкімді тіркеген
жағдайларда;
6) осы Заңда және Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де
жағдайларда мерзімінен бұрын тоқтатылады.
Сайланған аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің өз өкілеттігі кезеңінде
зейнеткерлік жасқа толуы оның өкілеттігін тоқтатуға негіз болып табылмайды.
3. Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің өкілеттігі осы баптың 2-тармағында
көзделген негіздер бойынша тоқтатылған кезде тиісті аумақтық сайлау комиссиясы
шешім қабылдайды, онда әкімнің өкілеттігін тоқтатуға алып келетін негіздердің
басталу фактісі көрсетіледі және облыс әкіміне аудан (облыстық маңызы бар қала)
әкімінің өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату туралы ұсынуды енгізу туралы шешім
қабылданады.
Тиісті аумақтық сайлау комиссиясының ұсынуы негізінде облыс әкімі тиісті аудан (
облыстық маңызы бар қала) әкімінің өкілеттігін тоқтатады.
Ескерту. 32-бап жаңа редакцияда – ҚР 05.11.2022 № 157-VII (01.01.2023 бастап
қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
32-1-бап. Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімін лауазымға тағайындау,
лауазымнан босату және оның өкілеттігін тоқтату тәртібі
Ескерту. 32-1-бап 01.01.2025 дейін қолданыста болды – ҚР 05.11.2022 № 157-VII
Заңымен.
32-2 бап. Облыстық маңызы бар қаладағы аудан, республикалық маңызы бар қаладағы
және астанадағы аудан әкімін лауазымға тағайындау, лауазымынан босату және оның
өкілеттігін тоқтату тәртібі
1. Облыстық маңызы бар қаладағы аудан әкімін:
1) осы Заңда белгіленген тәртіппен облыстық маңызы бар қала мәслихатының
келісімімен облыстық маңызы бар қала әкімі лауазымға тағайындайды;
2) облыстық маңызы бар қала әкімі оның өкілеттігін тоқтатады және лауазымынан
босатады.
2. Республикалық маңызы бар қаладағы және астанадағы аудан әкімін:
1) осы Заңда белгіленген тәртіппен республикалық маңызы бар қала және астана
мәслихатының келісімімен республикалық маңызы бар қала және астана әкімі
лауазымға тағайындайды;
2) республикалық маңызы бар қала және астана әкімі оның өкілеттігін тоқтатады
және лауазымынан босатады.
Ескерту. Заң 32-2-баппен толықтырылды – ҚР 05.11.2022 № 157-VII (01.01.2023
бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
33-бап. Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкiмiнiң құзыретi
1. Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкiмi Қазақстан Республикасының
заңнамасына сәйкес:
1) мемлекеттiк органдармен, ұйымдармен және азаматтармен өзара
қарым-қатынастарда тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiстiң мүдделерiн бiлдiредi;
2) облыс әкiмiне орталық мемлекеттік органның аумақтық бөлімшесінің Қазақстан
Республикасының Конституциясын, заңдарын, Президентi мен Yкiметi актiлерiн
олардың орындауға қатысты бөлiгiндегi қызметi туралы ұсыныс енгiзуге құқылы;
3) тиiстi адамдарды мемлекеттiк наградалармен марапаттау, оларға құрметтi және
өзге де атақтар беру туралы облыс әкiмiне ұсыныс енгiзедi;
3-1) аудандық мәслихатқа "Ауданның құрметті азаматы" атағын беруге ұсыныс
енгізеді;
4) мыналарды:
шектi санын Қазақстан Республикасының Үкiметi айқындайтын аудан (облыстық
маңызы бар қала) әкiмiнiң орынбасарларын;
аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) білім беруді басқару
органдарының бірінші басшыларын қоспағанда, әкiм аппаратының қызметкерлерiн,
сондай-ақ аудандық (облыстық маңызы бар қала) бюджеттен қаржыландырылатын
атқарушы органдардың басшыларын қызметке тағайындайды және қызметiнен
босатады;
4-1) алып тасталды - ҚР 26.11.2019 № 273-VI Заңымен (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
5) азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау жөнiнде шаралар
қабылдайды;
6) жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарымен өзара iс-қимыл жасайды;
6-1) қоғамдық медиаторлар тізілімін жүргізу үшін тиісті жергілікті бюджеттен
қаржыландырылатын атқарушы органды айқындайды;
7) Алынып тасталды.
8) әлеуметтік-мәдени сала мекемелерін материалдық-техникалық қамтамасыз етуге
қолдау көрсетеді және жәрдемдеседі;
9) Алынып тасталды.
10) салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдердi жинауға
жәрдемдеседi;
11) Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін жергілікті мемлекеттік
басқарудың базалық құрылымдары негізінде қалыптастырылған әкiмшілiк-аумақтық
бірлікті басқару схемаларын тиiстi мәслихаттардың бекiтуiне енгiзедi;
12) ведомствоаралық сипаттағы мәселелер жөнiндегi консультациялық-кеңесшi
органдардың дербес құрамын мәслихаттың бекiтуiне ұсынады;
13) өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасының әскери міндеттілік және
әскери қызмет, жұмылдыру дайындығы және жұмылдыру мәселелері жөніндегі,
азаматтық қорғау саласындағы заңнамасының орындалуын ұйымдастырады және
қамтамасыз етеді;
14) өздерінің құзыретіне кіретін мәселелер бойынша, оның ішінде жергілікті
өзін-өзі басқарудың қалыптасуы мен дамуы үшін құқықтық, ұйымдастырушылық
жағдайлар жасау жөнінде төмен тұрған әкімдердің жұмысын үйлестіреді;
14-1) облыстардың жергілікті атқарушы органдары құрған мемлекеттік
ветеринариялық ұйымдарға олар тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте ветеринария
саласындағы функцияларды орындаған кезде жәрдем көрсетеді;
15) төмен тұрған әкімдердің қызметіне бақылауды жүзеге асырады;
16) алдыңғы әкімнің өкілеттіктері тоқтатылған жағдайда, аудандық маңызы бар
қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің міндетін басқа мемлекеттік әкімшілік
қызметшіге атқаратын мемлекеттік лауазымынан босатпай уақытша жүктейді.
1-1. Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) әкімі тиісті әкімшілік-аумақтық
бірліктің аумағында аумақтық полиция органының жедел-іздестіру және процестік
қызметіне араласпай, олардың алдына құқық бұзушылықтар профилактикасы,
қоғамдық тәртіпті сақтау және жол жүрісі қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөнінде
міндеттер қояды, жылына кемінде бір рет аумақтық полиция органы басшысының
тиісті есептерін тыңдайды.
1-2. Облыстық маңызы бар қала әкімі жерлеу және қабірлерді қарап-күту жөніндегі
істі ұйымдастыру қағидаларына сәйкес, қабірге арналған жер учаскелерін есепке алу
мен тіркеуді жүргізеді.
2. Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкiмiнiң құзырына Қазақстан
Республикасының заңдарымен өзге де мәселелердi шешу жатқызылуы мүмкін.
3. Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкiмi өзiнiң жекелеген өкiлеттiктерiн жүзеге
асыруды төменгi тұрған әкiмдерге беруге құқылы.
4. Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкiмi өз құзыретiндегi мәселелер бойынша
және аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) әкiмдіктің құзыретiне жатқызылған
мәселелер бойынша Қазақстан Республикасының Президентi, Үкiметi және облыс әкiмi
алдында жауап бередi.
Ескерту. 33-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.05.11 № 552 (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз), 2006.01.10 № 116 (2006 жылғы 1 қаңтардан бастап
қолданысқа енгiзiледi), 2007.05.22 № 255, 2007.07.27 № 320 (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз), 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан
қараңыз), 13.06.2013 № 101-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он
күн өткен соң қолданысқа енгізiледi), 13.06.2013 № 102-V (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңдарымен; 03.07.2013 № 121-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік
он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Конституциялық заңымен; 11.04.2014 № 189-V
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк
он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 02.11.2015 № 388-V (01.01.2016 бастап
қолданысқа енгізіледі); 12.07.2018 № 180-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 28.10.2019 № 268-VI (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 26.11.2019 № 273-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.12.2019 № 291-VІ (01.01.2021
бастап қолданысқа енгізіледі); 24.05.2021 № 42-VII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.06.2021 № 60-VII
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 20.12.2021 № 84-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік
он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 14.07.2022 № 141-VII (01.07.2023 бастап
қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
34-бап. Республикалық маңызы бар қаладағы (астанадағы) аудандық, аудандық маңызы бар
қалалық, кенттiк, ауылдық, ауылдық округтiк әкiмдіктер
Республикалық маңызы бар қаладағы (астанадағы) аудандық, аудандық маңызы бар
қалалық, кенттiк, ауылдық, ауылдық округтiк әкiмдіктер құрылмайды.
35-бап. Қаладағы аудан, аудандық маңызы бар қала, кент, ауыл, ауылдық округ әкімінің
құзыреті
1. Қаладағы аудан, аудандық маңызы бар қала, кент, ауыл, ауылдық округ әкiмi
Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес:
1) тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiс аумағында тиiстi аудандық (қалалық)
әкiмдіктің лауазымды адамы болып табылады және мемлекеттiк органдармен,
ұйымдармен және азаматтармен өзара қарым-қатынастарда оның атынан сенiмхатсыз
өкiлдiк етедi;
2) азаматтардың өтiнiштерiн, арыздарын, шағымдарын қарайды, азаматтардың
құқықтары мен бостандықтарын қорғау жөнiнде шаралар қолданады;
3) салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдердi жинауға
жәрдемдеседi;
4) алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңымен (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз).
4-1) алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңымен (қолданысқа енгізілу тәртібін
2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз).
5) азаматтар мен заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасы Конституциясының,
заңдарының, Қазақстан Республикасының Президентi мен Yкiметi актiлерiнiң, орталық
және жергiлiктi мемлекеттiк органдар нормативтiк құқықтық актілерiнiң нормаларын
орындауына жәрдемдеседi;
6) өз құзыретi шегiнде жер қатынастарын реттеудi жүзеге асырады;
7) аудандық маңызы бар қаланың, кенттiң, ауылдың, ауылдық округтiң
коммуналдық тұрғын үй қорының сақталуын, сондай-ақ аудандық маңызы бар
қалаларда, кенттерде, ауылдарда, ауылдық округтерде автомобиль жолдарының
салынуын, қайта жаңартылуын, жөнделуiн және күтiп ұсталуын қамтамасыз етедi;
8) шаруа немесе фермер қожалықтарын ұйымдастыруға, кәсiпкерлiк қызметтi
дамытуға жәрдемдеседi;
8-1) Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес әлеуметтік
кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау шараларын көрсетеді;
9) өз құзыретi шегiнде әскери мiндеттiлiк және әскери қызмет, жұмылдыру
дайындығы мен жұмылдыру мәселелері жөніндегі, сондай-ақ азаматтық қорғау
саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамасының орындалуын ұйымдастырады
және қамтамасыз етедi;
10) алып тасталды – ҚР 14.07.2022 № 141-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен;
10-1) азаматтық хал актілерін тіркеуді жүзеге асыратын органдар жоқ кенттерде,
ауылдарда, ауылдық округтерде кент, ауыл, ауылдық округ әкімі нотариаттық
әрекеттер жасауды ұйымдастырады, өз аумағында тұратын азаматтардың азаматтық
хал актілерін тіркеуге құжаттар қабылдауды және оларды азаматтық хал актілерін
мемлекеттік тіркеу және жеке тұлғалар туралы мемлекеттік дерекқорға мәліметтер
енгізу үшін ауданның немесе облыстық маңызы бар қаланың азаматтық хал актілерін
тіркеу органына беруді, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында
белгіленген тәртіппен куәліктерді және қажет болған кезде анықтамаларды беруді және
табыс етуді жүргізеді;
10-2) жұмыспен қамту органдары жоқ жерлердегі кенттің, ауылдың, ауылдық
округтің әкімі Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен
жұмыссыздарды белгілеп отырады;
11) тарихи және мәдени мұраны сақтау жөнiндегi жұмысты ұйымдастырады;
12) табысы аз адамдарды анықтайды, жоғары тұрған органдарға еңбекпен қамтуды
қамтамасыз ету, атаулы әлеуметтік көмек көрсету жөнінде ұсыныс енгізеді,
жалғызілікті қарттарға және еңбекке жарамсыз азаматтарға үйінде қызмет көрсетуді
ұйымдастырады, оларға қайырымдылық көмек көрсетуді үйлестіреді;
12-1) қылмыстық-атқару жүйесі мекемелерінен босатылған, пробация қызметінің
есебінде тұрған адамдардың жұмысқа орналасуына жәрдемдеседі, сондай-ақ Қазақстан
Республикасының заңнамасына сәйкес оларға әлеуметтік-құқықтық және өзге де көмек
көрсетеді;
12-2) мүгедектігі бар адамдарға көмек көрсетуді ұйымдастырады;
12-3) қоғамдық жұмыстарды, жастар практикасын және әлеуметтік жұмыс
орындарын ұйымдастырады;
12-4) дене шынықтыру және спорт саласындағы уәкілетті органмен және
мүгедектігі бар адамдардың қоғамдық бірлестіктерімен бірлесе отырып, мүгедектігі бар
адамдар арасында сауықтыру және спорттық іс-шаралар өткізуді ұйымдастырады;
12-5) мүгедектігі бар адамдардың қоғамдық бірлестіктерімен бірлесе отырып,
мәдени-бұқаралық және ағарту іс-шараларын ұйымдастырады;
12-6) мүгедектігі бар адамдарға қайырымдылық және әлеуметтік көмек көрсетуді
үйлестіреді;
12-7) халықтың әлеуметтiк жағынан әлсіз топтарына қайырымдылық көмек
көрсетуді үйлестіреді;
12-8) ауылдық денсаулық сақтау ұйымдарын кадрлармен қамтамасыз етуге
жәрдемдеседі;
12-9) "Алтын алқа" алқасымен наградталған аналарға үй бөлуге жәрдемдеседі;
12-10) жазалаудың осы түріне сотталған адамдардың қылмыстық-атқару қызметі
саласындағы уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен қоғамдық жұмыстарды
орындауын ұйымдастырады;
12-11) Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылық туралы
заңнамасында айқындалған тәртіппен әкімшілік жазаға тартылған адамдардың
қоғамдық жұмыстарды орындауын ұйымдастырады;
13) жергiлiктi әлеуметтiк инфрақұрылымның дамуына жәрдемдеседi;
14) қоғамдық көлiк қозғалысын ұйымдастырады;
14-1) шұғыл медициналық көмек көрсету қажет болған жағдайда ауруларды
дәрігерлік көмек көрсететін таяу жердегі денсаулық сақтау ұйымына дейін жеткізіп
салуды ұйымдастырады;
14-2) облыстардың жергілікті атқарушы органдары құрған мемлекеттік
ветеринариялық ұйымдарға олар тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте ветеринария
саласындағы функцияларды орындаған кезде жәрдем көрсетеді;
14-3) қажет болған жағдайда жатқан науқасты денсаулық сақтау ұйымының
стационарынан тұрғылықты жеріне дейін тасымалдауды ұйымдастырады;
15) жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарымен өзара iс-қимыл жасайды;
16) алып тасталды - ҚР 05.11.2018 № 192-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
17) жергілікті бюджетті бекіту (нақтылау) кезінде қала, аудан (облыстық маңызы
бар қала) мәслихаты сессияларының жұмысына қатысады;
18) республикалық маңызы бар қалаларда, астанада, облыстық маңызы бар
қалаларда орналасқан мәдениет мекемелерін қоспағанда, мәдениет мекемелерінің
қызметін қамтамасыз етеді;
19) өз құзыретi шегiнде елдi мекендердi сумен жабдықтауды ұйымдастырады және
су пайдалану мәселелерiн реттейдi;
20) елді мекендерді абаттандыру, жарықтандыру, көгалдандыру және санитарлық
тазарту жөніндегі жұмыстарды ұйымдастырады;
21) туысы жоқ адамдарды жерлеуді және зираттар мен өзге де жерлеу орындарын
тиісті қалпында күтіп-ұстау жөніндегі қоғамдық жұмыстарды ұйымдастырады;
21-1) жерлеу және қабірлерді қарап-күту жөніндегі істі ұйымдастыру қағидаларына
сәйкес, қабірге арналған жер учаскелерін есепке алу мен тіркеуді жүргізеді;
22) қоғамдық медиаторлардың тізілімін жүргізеді;
23) жеке адамдардың тұрғылықты жері бойынша және олардың көпшілік демалатын
орындарда спортпен шұғылдануы үшін инфрақұрылым жасайды;
24) қылмыстық-атқару жүйесінің мекемелерінде жазасын өтеп жатқан
сотталғандардың жұмыспен қамтылуына, оның ішінде:
қылмыстық-атқару жүйесінің кәсіпорындары мен мекемелері өндіретін тауарларға,
орындайтын жұмыстарға және көрсетілетін қызметтерге тапсырыстарды орналастыру;
қылмыстық-атқару жүйесі мекемелерінің аумағында сотталғандардың еңбегін
пайдаланатын өндірістер ашу, оларды кеңейту және жаңғырту үшін кәсіпкерлік
субъектілерін тарту арқылы жәрдемдеседі.
1-1. Кент, ауыл, ауылдық округ әкімінің құзыретіне аудан орталығымен көлік
қатынасын ұйымдастыру жөніндегі ұсыныстарды аудандық атқарушы органға енгізу
жатады.
1-2. Облыстық маңызы бар қалада аудандар болмаған жағдайда, осы баптың 1-
тармағында көзделген функцияларды облыстық маңызы бар қаланың әкімдігі жүзеге
асырады.
1-3. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкiмдерi Қазақстан
Республикасының заңнамасына сәйкес:
1) басқаруына берілген аудандық коммуналдық мүлікті жеке тұлғаларға және
мемлекеттік емес заңды тұлғаларға кейіннен сатып алу құқығынсыз мүліктік жалға (
жалдауға) береді;
2) берілген коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындар қызметінің басым бағыттарын
және бюджеттен қаржыландырылатын жұмыстарының (көрсетілетін қызметтерінің)
міндетті көлемдерін айқындайды;
3) берілген коммуналдық мүліктің сақталуын қамтамасыз етеді;
4) берілген аудандық коммуналдық заңды тұлғаларды басқаруды жүзеге асырады;
5) жергілікті атқарушы органның шешімімен бекітілетін, басқаруына берілген
аудандық коммуналдық мемлекеттік кәсіпорынның жылдық қаржылық есептілігін
келіседі;
6) басқаруына берілген коммуналдық қазыналық кәсіпорындар өндіретін және
өткізетін тауарлардың (жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің) бағаларын белгілейді
;
7) берілген аудандық коммуналдық мемлекеттік мекемелердің жергілікті
бюджеттен қаржыландырылуының жеке жоспарларын бекітеді;
8) алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңымен (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз).
9) алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңымен (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз).
10) бюджет қаражаттарын үнемдеудің және (немесе) Қазақстан Республикасының
жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы заңнамасында көзделген
түсімдердің есебінен еңбек шарты бойынша қызметкерлер қабылдайды;
11) алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңымен (қолданысқа енгізілу тәртібін 2
-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз).
12) мемлекеттік мекемелердің өздерінің иелігінде қалатын тауарларды (
жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) өткізуінен түсетін ақша түсімдері мен
шығыстарының жиынтық жоспарын Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасына
сәйкес жасайды және бекітеді;
13) аудандық маңызы бар қаланың, кенттiң, ауылдың, ауылдық округтiң тұрғын үй
қорын түгендеуді жүргізеді;
14) аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімімен және жергілікті қоғамдастық
жиналысымен келісу бойынша аудандық маңызы бар қаланың, кенттiң, ауылдың,
ауылдық округтiң авариялық жағдайдағы үйлерін бұзуды ұйымдастырады;
15) мемлекеттік жоспарлау жүйесінің бағдарламалық құжаттары аясында ауыл
халқына микрокредит беруге жәрдем көрсетеді.
1-4. Кент, ауыл, ауылдық округ әкімдері Қазақстан Республикасының мемлекеттік
статистика саласындағы заңнамасына сәйкес:
1) мемлекеттік статистика саласындағы уәкілетті орган бекіткен статистикалық
әдіснамаға сәйкес шаруашылық бойынша есепке алуды жүргізеді;
2) мемлекеттік статистика саласындағы уәкілетті орган бекіткен нысан бойынша
тіркеу жазбаларын жүргізуді ұйымдастырады;
3) шаруашылық бойынша есепке алу деректерінің анықтығын қамтамасыз етеді.
2. Қаладағы аудан, аудандық маңызы бар қала, кент, ауыл, ауылдық округ әкімінің
құзырына Қазақстан Республикасының заңдарымен өзге де мәселелерді шешу
жатқызылуы мүмкін.
3. Қаладағы аудан, аудандық маңызы бар қала, кент, ауыл, ауылдық округ әкiмi
өзiнiң құзыретiне жатқызылған мәселелер бойынша өзiне жүктелген мiндеттердiң iске
асырылуы үшiн жоғары тұрған әкiмнiң, аудандық (облыстық маңызы бар қалалық),
республикалық маңызы бар қала, астана мәслихатының алдында жауап бередi.
Ескерту. 35-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.05.11 № 552 (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз), 2004.12.21 № 15 (қолданысқа 2005.01.01 енгізіледі),
2004.12.20 № 13 (2005.01.01 бастап қолданысқа енгiзiледi), 2006.01.10. № 116 (
2006.01.01 бастап қолданысқа енгiзiледi), 2007.05.22 № 255, 2009.02.09 № 126-IV (
қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2010.03.19 № 258-IV, 2011.01.28 № 402
-IV (2011.08.05 бастап қолданысқа енгізіледі), 2011.03.24 № 420-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2011.07.22
№ 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі), 2012.02.15 № 556-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 13.06.2013 № 101-V (алғашқы
ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізiледi),
13.06.2013 № 102-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі); 11.04.2014 № 189-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.07.2014 № 229-V (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа
енгiзiледi); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк
он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 02.11.2015 № 387-V (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
16.11.2015 № 403-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 421-V (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 18.04.2017 № 58-VI
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 11.07.2017 № 90-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1)
тармақшасынан қараңыз); 05.11.2018 № 192-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 28.12.2018 № 210-VІ (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 28.10.2019 № 268-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.12.2019 № 291-VІ (01.01.2021
бастап қолданысқа енгізіледі); 07.07.2020 № 361-VI (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.06.2021 № 52-VII
(01.01.2022 бастап қолданысқа енгізіледі); 30.06.2021 № 60-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
20.12.2021 № 84-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.06.2022 № 129-VII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 14.07.2022 № 141-
VII (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 17.07.2025 № 213-VIII (01.09.2025
бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
36-бап. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін лауазымға
сайлаудың, оның өкілеттіктерін тоқтатудың тәртібі
1. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімі "Қазақстан
Республикасындағы сайлау туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық
заңына сәйкес лауазымға сайланады.
2. Сол бір адам сол бір аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімі
болып қатарынан екі реттен артық сайлана алмайды.
3. Алып тасталды – ҚР 05.11.2022 № 157-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен.
4. Сайланған аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің
өкілеттіктері "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы" Қазақстан
Республикасының Конституциялық заңына сәйкес оны ауданның (облыстық маңызы
бар қаланың) аумақтық сайлау комиссиясы тіркеген кезден басталады.
5. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің өкілеттіктері:
1) әкім қайтыс болған, әкімді әрекетке қабілетсіз, әрекет қабілеті шектеулі,
хабарсыз кеткен деп тану туралы сот шешімі не оны қайтыс болды деп жариялау
туралы сот шешімі заңды күшіне енген;
2) өзін ұсынған саяси партияны қайта ұйымдастыру және тарату жағдайларын
қоспағанда, саяси партияға мүшелігі тоқтатылған;
3) жоғары тұрған әкім аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихаты
депутаттарының әкімге қатысты білдірген сенімсіздік вотумын қабылдаған;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
5-тармақты 3-1), 3-2) тармақшалармен толықтыру көзделген – ҚР 19.05.2026 № 291-
VIII (01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
4) Қазақстан Республикасының азаматтығы тоқтатылған;
5) ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) аумақтық сайлау комиссиясы
жаңадан сайланған әкімді тіркеген жағдайларда;
6) осы Заңда және Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де
жағдайларда тоқтатылады.
Сайланған аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің өз
өкілеттігі кезеңінде зейнеткерлік жасқа толуы оның өкілеттігін тоқтатуға негіз болып
табылмайды.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
6-тармақтың бірінші бөлігі жаңа редакцияда көзделген – ҚР 19.05.2026 № 291-VIII (
01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
6. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің өкілеттіктері осы
баптың 5-тармағында көзделген негіздер бойынша тоқтатылған кезде ауданның (
облыстық маңызы бар қаланың) аумақтық сайлау комиссиясы аудандық маңызы бар
қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің өкілеттіктерін тоқтатуға алып келетін
негіздердің басталу фактісі көрсетілетін шешім қабылдайды және ауданның (облыстық
маңызы бар қаланың) тиісті әкіміне аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық
округ әкімінің өкілеттіктерін мерзімінен бұрын тоқтату туралы ұсыну енгізу туралы
шешім қабылданады.
Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) аумақтық сайлау комиссиясының
ұсынуы негізінде ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) әкімі аудандық маңызы
бар қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық округтің тиісті әкімінің өкілеттігін тоқтатады.
Ескерту. 36-бап жаңа редакцияда – ҚР 24.05.2021 № 42-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс
енгізілді – ҚР 05.11.2022 № 157-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі)
Заңдарымен.
36-1-бап. Аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер
әкімдерінің сайлауын өткізу
Ескерту. 36-1-бап алып тасталды – ҚР 24.05.2021 № 42-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңымен.
36-2-бап. Сайланатын әкімдердің кандидаттарына қойылатын талаптар
Әкімді тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің халқы жалпыға бірдей, тең, төте сайлау
құқығы негізінде жасырын дауыс беру арқылы осы Заңның және Қазақстан
Республикасының сайлау туралы заңнамасының талаптарына сай келетін, жиырма бес
жасқа толған Қазақстан Республикасының азаматтары қатарынан төрт жыл мерзімге
лауазымға сайлайды.
Ескерту. 36-2-баппен толықтырылды – ҚР 05.11.2022 № 157-VII (01.01.2023 бастап
қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
37-бап. Әкiмдіктің, әкiмнiң актілерi
1. Әкiмдік Қазақстан Республикасының Конституциясы, заңдары, Қазақстан
Республикасының Президентi мен Yкiметiнiң актiлерi, өзге де нормативтiк құқықтық
актiлер негiзiнде және оларды орындау орайында қаулылар шығарады.
2. Әкiмдік қаулысына әкiм қол қояды.
3. Әкiм нормативтiк-құқықтық сипаттағы шешiмдер және әкiмшiлiк-басқарушылық,
жедел және дербес сипаттағы мәселелер бойынша өкiмдер шығарады.
4. Әкiмдіктің және (немесе) әкiмнің өз құзыретi шегiнде қабылдаған актiлерiнiң
тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiстiң бүкiл аумағында мiндеттi күшi болады.
5. Әкiмдік және (немесе) әкiм актiлерiнiң қолданылуын тиiстi прокурордың тоқтата
тұруы мүмкiн.
6. Әкiмдіктің және (немесе) әкiмнiң азаматтардың құқықтарына, бостандықтары
мен мiндеттерiне қатысты актiлерi (Қазақстан Республикасының мемлекеттiк
құпиялары және заңмен қорғалатын өзге де құпиялары бар актiлерден басқа) мiндеттi
ресми жариялауға жатады.
7. Азаматтардың құқықтарына, бостандықтары мен міндеттеріне қатысты актілерді
әкімдіктің, әкімнің қабылдауы "Құқықтық актілер туралы" Қазақстан Республикасының
Заңында көзделген ерекшеліктер ескеріле отырып жүзеге асырылады.
8. Қазақстан Республикасының Үкiметi, жоғары тұрған әкiмдік және (немесе) әкiм,
әкiмдіктің және (немесе) әкiмнiң өзi, сондай-ақ соттың шешiмi әкiмдік және (немесе)
әкiм актiлерi қолданылуын жоюы не толық немесе iшiнара тоқтата тұруы мүмкiн.
Ескерту. 37-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 02.11.2015 № 384-V (01.01.2016 бастап қолданысқа
енгізіледі); 06.04.2016 № 481-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік
он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.03.2021 № 15-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
05.11.2022 № 157-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
38-баптың тақырыбының осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (
қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі
мың адамнан көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер
үшін – 01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз
аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020
дейін ҚР 23.01.2001 "Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк басқару
және өзiн-өзi басқару туралы" Заңының 11.07.2017 датадағы архивтік нұсқасын
қараңыз).
38-бап. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана, аудан (облыстық маңызы бар қала),
қаладағы аудан әкiмiнiң аппараты
1. Әкiмнiң қызметiн ақпараттық-талдау тұрғысынан, ұйымдық-құқықтық және
материалдық-техникалық жағынан қамтамасыз етудi әкiм аппараты жүзеге асырады.
2. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана, аудан (облыстық маңызы бар
қала) әкімінің аппаратын тиісінше облыс, республикалық маңызы бар қала, астана,
аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімдігі құрады, таратады және ұйымдастырады.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
2-тармақтың екінші бөлігінің осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес
(қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі
мың адамнан көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер
үшін – 01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз
аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020
дейін ҚР 23.01.2001 "Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк басқару
және өзiн-өзi басқару туралы" Заңының 11.07.2017 датадағы архивтік нұсқасын
қараңыз).
Қаладағы аудан әкімінің аппаратын республикалық маңызы бар қала, астана,
облыстық маңызы бар қала әкімдігі құрады, таратады және қайта ұйымдастырады.
2-1. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана, аудан (облыстық маңызы бар
қала), қаладағы аудан әкiмi аппаратының басшысын Қазақстан Республикасының
Президенті айқындайтын уәкілетті лауазымды адам Қазақстан Республикасының
Президентi белгiлейтiн тәртiппен қызметке тағайындайды және қызметінен босатады.
3. Әкiм өкiлеттiгiнің тоқтатылуына, жаңа әкiмнiң тағайындалуына немесе
сайлануына байланысты әкiм аппаратының мемлекеттiк қызметшiлерi қызметiнiң
мәселелерi Қазақстан Республикасының заңнамасымен айқындалады.
4. Облыс, республикалық маңызы бар қала, астана әкімі аппаратының құрылымын
қоспағанда, әкім аппараты туралы ережені, оның құрылымын тиісті әкімдік бекітеді.
5. Әкiм аппараты жергiлiктi бюджеттiң есебiнен ұсталатын мемлекеттiк мекеме
болып табылады.
5-1. Республикалық маңызы бар қалалардағы, астанадағы аудан әкімінің аппараты:
1) шаруашылық бойынша есепке алуды жүзеге асырады;
2) шұғыл жағдайларда ауыр науқас адамдарды дәрігерлік көмек көрсететін ең
жақын денсаулық сақтау ұйымына жеткізуді ұйымдастырады;
3) елді мекендердің санитариясын, жерлеу орындарын күтіп-ұстауды және
туған-туысы жоқтарды жерлеуді қамтамасыз етеді;
4) елді мекендерді абаттандыруды және көгалдандыруды қамтамасыз етеді;
5) әлеуметтік көмекті және әлеуметтік қамсыздандыруды, оның ішінде мемлекеттік
әлеуметтік тапсырысты орналастыруды ұйымдастырады;
6) тұрғын үй көмегі жөніндегі жұмысты ұйымдастырады;
7) жергілікті деңгейде көші-қон іс-шараларын іске асыру жөніндегі жұмысты
ұйымдастырады;
8) мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқыту, оның ішінде мектепке дейінгі тәрбиелеу
мен оқыту ұйымдарының қызметін қамтамасыз ету жөніндегі жұмысты
ұйымдастырады;
9) коммуналдық меншіктегі сумен жабдықтаудың, кәріздің, кәріздік сорғы
станцияларының, газбен жабдықтау мен жарықтандырудың тарату желілерін жобалау,
салу, реконструкциялау, күрделі жөндеу және жаңғырту жөніндегі жұмыстарға
жәрдемдеседі;
10) автомобиль жолдарын ағымдағы жөндеуді жүзеге асырады;
11) тұрғын үй қорын түгендеу жөніндегі жұмысты ұйымдастырады;
12) шығармашылық үйірмелер мен спорт секцияларын жан басына шаққандағы
нормативтік қаржыландыруды іске асыруды жүзеге асырады;
13) үкіметтік емес ұйымдарда мемлекеттік әлеуметтік тапсырысты орналастыру
жөніндегі жұмысты ұйымдастырады.
5-2. Облыс, республикалық маңызы бар қалалар, астана, аудан (облыстық маңызы
бар қала), қаладағы аудан әкімінің аппараты осы Заңда және Қазақстан
Республикасының өзге де заңнамасында жүктелген өзге де өкілеттіктерді жүзеге
асырады.
6. Алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңымен (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз).
Ескерту. 38-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.05.11 № 552 (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз), 2004.12.21 № 15 (қолданысқа 2005.01.01 енгізіледі),
13.06.2013 № 101-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізiледi); 02.11.2015 № 387-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 23.11.2015 № 417-V (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 11.07.2017 № 90-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1)
тармақшасынан қараңыз); 30.12.2022 № 177-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
38-1-бап. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің аппараты
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
1-тармақ ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
1. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкiмінiң қызметiн
ақпараттық-талдамалық, ұйымдастырушылық-құқықтық және
материалдық-техникалық қамтамасыз етуді, сондай-ақ жергiлiктi маңызы бар
мәселелердi шешуді аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің
аппараты жүзеге асырады.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
2-тармақ ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
2. Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес аудандық маңызы бар қала,
ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің аппараты жергілікті атқарушы органның аудандық
маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ бюджетін жоспарлау және атқару,
сондай-ақ аудандық маңызы бар қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық округтің
коммуналдық меншігін (жергілікті өзін-өзі басқарудың коммуналдық меншігін)
басқару салаларындағы функцияларын жүзеге асырады.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
3-тармақ ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
3. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің аппараты "
Мемлекеттік мүлік туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес
әкімшілік-аумақтық бірліктің атынан аудандық маңызы бар қаланың, ауылдың, кенттің,
ауылдық округтің коммуналдық мүлкін басқаруды жүзеге асырады.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4-тармақ ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
4. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің аппаратын аудан
(облыстық маңызы бар қала) әкімдігі құрады, таратады және қайта ұйымдастырады.
4-1. Әкім аппараты ауылдарда, кенттерде, ауылдық округтерде құрылады.
Әкім аппараты халқының саны кемінде 500 адам болатын ауылдарда, ауылдық
округтерде құрылады.
Халқының саны кемінде 250 адам болатын ауылдарда әкім аппаратын құруға
мынадай талаптардың біріне сәйкес келген кезде:
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасынан 25 километрге дейінгі
қашықтықта орналасса;
50 километр радиуста тиісті ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) басқа елді
мекені болмаса, жол беріледі.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
5-тармақ ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
5. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімі аудандық маңызы
бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімі аппаратының басшысы болып табылады.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
6-тармақ ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
6. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкiмі өкiлеттiктерiнің
тоқтатылуына, жаңа әкiмнiң тағайындалуына немесе сайлануына байланысты аудандық
маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкiмі аппаратының мемлекеттiк
қызметшiлерi қызметiнiң мәселелерi Қазақстан Республикасының заңнамасында
айқындалады.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
7-тармақ ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
7. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің аппараты туралы
ережені, оның құрылымын аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімдігі бекітеді.
8. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің аппараты туралы
үлгі ережені жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту мәселелері жөніндегі уәкілетті орган
бекітеді.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
9-тармақ ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
9. Әкiм аппараты жергiлiктi бюджеттің есебiнен ұсталатын мемлекеттiк мекеме
болып табылады.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
10-тармақ ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
10. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің аппараты:
1) аудандық маңызы бар қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық округтің бюджетін
жоспарлауды және атқаруды қамтамасыз етеді;
2) жергілікті қоғамдастықтың жиналысына және аудан (облыстық маңызы бар қала)
мәслихатына аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ бюджетінің
атқарылуы туралы есепті ұсынады;
3) аудандық маңызы бар қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық округтің бюджетін
іске асыру туралы шешімді қабылдайды;
4) жергілікті қоғамдастықты дамыту бағдарламасын әзірлейді және оны жергілікті
қоғамдастық жиналысының бекітуіне ұсынады;
5) аудандық маңызы бар қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық округтің
коммуналдық мүлкіне жататын объектілерді салу, реконструкциялау және жөндеу
бойынша тапсырыс беруші болады;
6) осы Заңмен және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасымен өзіне
жүктелген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
Ескерту. 3-тарау 38-1-баппен толықтырылды - ҚР 11.07.2017 № 90-VI (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); өзгеріс енгізілді – ҚР 30.06.2021 № 60-VII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) Заңдарымен.
39-бап. Жергiлiктi бюджеттерден қаржыландырылатын атқарушы органдар
1. Жергілікті бюджеттерден қаржыландырылатын атқарушы органдарды тиісті
мәслихат бекіткен әкімшілік-аумақтық бірлікті басқару схемасы шеңберінде облыс,
республикалық маңызы бар қала, астана, аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімдігі
құрады, таратады және қайта ұйымдастырады.
2. Жергiлiктi бюджеттерден қаржыландырылатын атқарушы органдардың құзыретi
мен қызметiн ұйымдастыруды Қазақстан Республикасы заңдарының талаптарын сақтай
отырып тиісті әкімдік белгiлейдi.
Ескерту. 39-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2004.05.11 № 552 (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңымен.
3-1-тарау. Азаматтардың жергілікті өзін-өзі басқаруға қатысуы
Ескерту. 3-1-тараумен толықтырылды - ҚР 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңымен.
39-1-бап. Азаматтардың жергілікті өзін-өзі басқаруға қатысуының негіздері
Қазақстан Республикасының азаматын жергілікті қоғамдастық мүшесі деп тануға
жергілікті өзін-өзі басқару жүзеге асырылатын әкімшілік-аумақтық бөлініс
шекарасының аумағындағы тұрғылықты жері бойынша оны тіркеу фактісі негіз болып
табылады.
Қазақстан Республикасы азаматтарының жергілікті қоғамдастық мүшелігіне
кіруінің осы бапта көзделген негіздерден басқа, қандай да бір өзге де шарттарының
белгіленуіне жол берілмейді.
Жергілікті қоғамдастық аумағында тұрақты тұратын жері бар шетелдіктер мен
азаматтығы жоқ адамдардың Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан
Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарда белгіленген шектерде
жергілікті өзін-өзі басқаруды жүзеге асыруға қатысуға құқығы бар.
Ескерту. 39-1-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңымен (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
39-2-бап. Жергілікті қоғамдастық мүшелерінің құқықтары мен міндеттері
1. Жергілікті қоғамдастық мүшелерінің:
1) шығу тегіне, әлеуметтік, лауазымдық және мүліктік жағдайына, жынысына,
нәсіліне, ұлтына, тіліне, дінге қатынасына, сеніміне, саяси партияларға және қоғамдық
бірлестіктерге тиесілігіне қарамастан тікелей, сондай-ақ жергілікті өзін-өзі басқарудың
сайланбалы органдары арқылы жергілікті өзін-өзі басқаруды жүзеге асыруға;
2) Қазақстан Республикасының сайлау туралы заңнамасында көзделген тәртіппен
сайланбалы жергілікті өзін-өзі басқару органдарын сайлауға және оларға сайлануға;
3) жергілікті өзін-өзі басқару органдарына жеке жүгінуге, сондай-ақ жеке және
ұжымдық өтініштер жолдауға;
4) осы Заңда және Қазақстан Республикасының басқа да заңнамалық актілерінде
көзделген өзге де құқықтарды жүзеге асыруға құқығы бар.
Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде көзделген жағдайларды
қоспағанда, жергілікті қоғамдастық мүшесінің жергілікті өзін-өзі басқаруға қатысу
құқықтарын шектеуге жол берілмейді және сот тәртібімен шағым жасалуы мүмкін.
2. Жергілікті қоғамдастық мүшелері:
1) Қазақстан Республикасының Конституциясын және заңнамасын сақтауға;
2) Қазақстан халқының бірлігін, елдегі ұлтаралық және конфессияаралық келісімді
нығайтуға ықпал етуге;
3) мемлекеттік тілге және басқа тілдерге, Қазақстан халқының салттары мен
дәстүрлеріне құрметпен қарауға және олардың дамуына ықпал етуге міндетті.
Ескерту. 39-2-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 11.07.2017 № 91-VI Заңымен (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
39-3-бап. Жергілікті қоғамдастық жиындары мен жергілікті қоғамдастық жиналыстары
1. Жергілікті маңызы бар мәселелерді шешу үшін аудандық маңызы бар қалалардың
, ауылдардың, кенттердің, ауылдық округтердің аумағында жергілікті қоғамдастық
жиыны мен жергілікті қоғамдастық жиналысы өткізіледі.
Жергілікті қоғамдастық жиыны мен жергілікті қоғамдастық жиналысына кәмелетке
толмаған адамдардың, сот әрекетке қабілетсіз деп таныған адамдардың, сондай-ақ сот
үкімімен бас бостандығынан айыру орындарындағы адамдардың қатысуға құқығы жоқ.
2. Қажетіне қарай жергілікті қоғамдастық жиыны жергілікті мәні бар аса маңызды
мәселелер:
1) жергілікті қоғамдастықтың басым міндеттерін және оларды іске асыру
мерзімдерін айқындау;
2) төрт жыл мерзімге жергілікті қоғамдастық жиналысының жиырма бес адамға
дейінгі мөлшердегі құрамын айқындау;
3) аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) мәслихаттарына, аудандардың
(облыстық маңызы бар қалалардың), аудандық маңызы бар қалалардың, ауылдардың,
кенттердің, ауылдық округтердің әкiмдеріне, жергілікті өзін-өзі басқару органдарына
жергілікті маңызы бар мәселелер жөнінде ұсыныстар енгізу;
4) әкімдердің жергілікті өзін-өзі басқару функцияларын жүзеге асыру мәселелері
бойынша олардың есептерін тыңдау және талқылау;
4-1) аудандық маңызы бар қала, кент, ауыл, ауылдық округ әкімдерінің
Жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспардың іске асырылу
барысы туралы жыл сайынғы есептерін тыңдау және талқылау;
5) аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихатының атқарған жұмысы, оның
тұрақты комиссияларының қызметі туралы мәслихаттың есептерін тыңдау және
талқылау;
6) жергілікті қоғамдастық жиыны айқындаған жергілікті маңызы бар өзге де
мәселелер бойынша өткізіледі.
3. Жергілікті қоғамдастық жиналысы жергілікті маңызы бар ағымдағы мәселелер:
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
1) тармақшаның осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан
көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін –
01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз
аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020
дейін ҚР 23.01.2001 "Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк басқару
және өзiн-өзi басқару туралы" Заңының 11.07.2017 датадағы архивтік нұсқасын
қараңыз).
1) бағдарламалық құжаттардың, жергілікті қоғамдастықты дамыту
бағдарламаларының жобаларын талқылау және қарау;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
1-1) тармақша ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2
-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
1-1) аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ бюджетінің жобасын
және бюджеттің атқарылуы туралы есепті келісу;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
1-2) тармақша ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2
-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
1-2) аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімі аппаратының
аудандық маңызы бар қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық округтің коммуналдық
меншігін (жергілікті өзін-өзі басқарудың коммуналдық меншігін) басқару жөніндегі
шешімдерін келісу;
2) халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар,
кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 90
-VI Заңымен (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз).
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
3) тармақшаның осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан
көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін –
01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз
аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020
дейін ҚР 23.01.2001 "Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк басқару
және өзiн-өзi басқару туралы" Заңының 11.07.2017 датадағы архивтік нұсқасын
қараңыз).
3) аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ бюджетінің атқарылуын
мониторингтеу мақсатында жергілікті қоғамдастық жиналысына қатысушылар
қатарынан жергілікті қоғамдастық комиссиясын құру;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4) тармақшаның осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан
көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін –
01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз
аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020
дейін ҚР 23.01.2001 "Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк басқару
және өзiн-өзi басқару туралы" Заңының 11.07.2017 датадағы архивтік нұсқасын
қараңыз).
4) аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ бюджетінің атқарылуына
жүргізілген мониторинг нәтижелері туралы есепті тыңдау және талқылау;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4-1) тармақшаның осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (
қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі
мың адамнан көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер
үшін – 01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз
аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020
дейін ҚР 23.01.2001 "Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк басқару
және өзiн-өзi басқару туралы" Заңының 11.07.2017 датадағы архивтік нұсқасын
қараңыз).
4-1) аудандық маңызы бар қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық округтің
коммуналдық мүлкін иеліктен шығаруды келісу;
4-2) жергілікті қоғамдастықтың өзекті мәселелерін, жергілікті атқарушы
органдардың, сондай-ақ әкімдердің тиісті аумақта карантиндік режимді енгізе отырып,
карантиндік аймақты белгілеу (күшін жою) туралы, Қазақстан Республикасының
ветеринария саласындағы заңнамасында көзделген жағдайларда карантинді және (
немесе) шектеу іс-шараларын белгілеу (алып тастау) туралы шешімдер қабылдауды,
сондай-ақ табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдай жариялауды көздейтін
нормативтік құқықтық актілерінің жобаларын қоспағанда, азаматтардың құқықтарына,
бостандықтары мен міндеттеріне қатысты нормативтік құқықтық актілердің жобаларын
талқылау, сондай-ақ "Құқықтық актілер туралы" Қазақстан Республикасының Заңында
көзделген мерзімдерде олар бойынша ұсынымдар беру;
4-3) аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің аудандық маңызы бар қала, ауыл,
кент, ауылдық округ әкімі лауазымына ұсынған кандидатураларын "Қазақстан
Республикасындағы сайлау туралы" Қазақстан Республикасы Конституциялық
заңының 113-3-бабының 6-тармағында көзделген жағдайда одан әрі ұсыну үшін келісу;
4-4) аудандық маңызы бар қаланың, кенттің, ауылдың, ауылдық округтің әкімін
лауазымынан босату туралы мәселеге бастамашылық жасау;
4-5) жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын және тиісті аумақтарда орналасқан
мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың басшыларын тағайындау бойынша ұсыныстар
енгізу;
5) жергілікті қоғамдастықтың басқа да ағымдағы мәселелері бойынша өткізіледі.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
3-1-тармақ ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
3-1. Жергілікті қоғамдастық жиналысын құру мен оның қызметінің тәртібі аудан (
облыстық маңызы бар қала) мәслихаты бекітетін жергілікті қоғамдастық жиналысының
регламентінде айқындалады.
Жергілікті қоғамдастық жиналысының үлгі регламентін жергілікті өзін-өзі
басқаруды дамыту мәселелері жөніндегі уәкілетті орган бекітеді.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4-тармақтың бірінші бөлігінің осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына
сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық
саны екі мың адамнан көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық
округтер үшін – 01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және
одан аз аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін
01.01.2020 дейін ҚР 23.01.2001 "Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк
басқару және өзiн-өзi басқару туралы" Заңының 11.07.2017 датадағы архивтік нұсқасын
қараңыз).
4. Мониторинг аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ бюджетінің
бекітілген көрсеткіштерінің атқарылуы туралы ақпаратты жинау, жүйелеу, талдау және
жинақтап қорыту мақсатында жүргізіледі.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4-тармақтың екінші бөлігінің осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес
(қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі
мың адамнан көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер
үшін – 01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз
аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020
дейін ҚР 23.01.2001 "Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк басқару
және өзiн-өзi басқару туралы" Заңының 11.07.2017 датадағы архивтік нұсқасын
қараңыз).
Мониторингті жергілікті қоғамдастық комиссиясының мүшелері аудандық маңызы
бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ бюджеті көрсеткіштерінің жоспарланған және қол
жеткізілген нәтижелерін салыстыру арқылы жарты жылда бір рет жүзеге асырады.
Қажет болған жағдайда жергілікті қоғамдастық жиналысының шешімімен кезектен тыс
мониторинг жүргізілуі мүмкін.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4-тармақтың үшінші бөлігінің осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына
сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық
саны екі мың адамнан көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық
округтер үшін – 01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және
одан аз аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін
01.01.2020 дейін ҚР 23.01.2001 "Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк
басқару және өзiн-өзi басқару туралы" Заңының 11.07.2017 датадағы архивтік нұсқасын
қараңыз).
Жергілікті қоғамдастық комиссиясы аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент,
ауылдық округ бюджетінің атқарылуына мониторинг жүргізу үшін мамандар тартуға
құқылы.
Мониторинг жүргізу бойынша әдіснамалық және әдістемелік басшылықты
бюджеттің атқарылуы жөніндегі орталық уәкілетті орган қамтамасыз етеді.
Жергілікті қоғамдастық комиссиясының мүшелері қол қойған мониторинг
нәтижелері туралы есеп жергілікті қоғамдастық жиналысының талқылауына
шығарылады.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4-тармақтың алтыншы бөлігінің осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына
сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық
саны екі мың адамнан көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық
округтер үшін – 01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және
одан аз аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін
01.01.2020 дейін ҚР 23.01.2001 "Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк
басқару және өзiн-өзi басқару туралы" Заңының 11.07.2017 датадағы архивтік нұсқасын
қараңыз).
Мониторинг нәтижелері туралы есепті талқылау қорытындылары бойынша
жергілікті қоғамдастық жиналысы аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық
округ бюджетін тиімді атқару жөнінде ұсынымдар қабылдайды.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4-тармақтың жетінші бөлігінің осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына
сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық
саны екі мың адамнан көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық
округтер үшін – 01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және
одан аз аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін
01.01.2020 дейін ҚР 23.01.2001 "Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк
басқару және өзiн-өзi басқару туралы" Заңының 11.07.2017 датадағы архивтік нұсқасын
қараңыз).
Тиісті аумақ әкімі жергілікті қоғамдастықтың кезекті жиналысына аудандық
маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ бюджетін тиімді атқару жөніндегі
ұсынымдарды қарау нәтижелері туралы негізделген қорытынды енгізеді.
5. Жергілікті қоғамдастық жиынын аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық
округ әкiмдерінің өздері шақыруы мүмкін не осы аумақта тұратын және оған қатысуға
құқығы бар әрі оны шақыру қажеттігі туралы өтінішке тегін, атын, әкесінің атын (ол
болған жағдайда) және тұрғылықты жерін көрсете отырып, қол қойған жергілікті
қоғамдастық мүшелерінің кемінде он пайызының бастамасы бойынша шақырылуы
мүмкін.
Жергiлiктi қоғамдастық жиынының бастамашылары тиісті аудан (облыстық маңызы
бар қала) әкiміне жергiлiктi қоғамдастық жиынын өткізу туралы өтініш жасауға
міндетті.
Тиісті аудан (облыстық маңызы бар қала) әкiмінің оң шешімі алынғаннан кейін
жергiлiктi қоғамдастық жиынын өткізуге жол беріледі.
6. Ауыл, шағын аудан, көше, көппәтерлі тұрғын үй тұрғындары жергілікті
қоғамдастығының бөлек жиындарын өткізуге жол беріледі.
Жергілікті қоғамдастықтың бөлек жиынын өткізу үшін аудандық маңызы бар
қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық округтің аумағы учаскелерге (ауылдар, шағын
аудандар, көшелер, көппәтерлі тұрғын үйлер) бөлінеді. Ауыл, шағын аудан, көше,
көппәтерлі тұрғын үй тұрғындары жергілікті қоғамдастығының бөлек жиындарында
жергілікті қоғамдастық жиынына қатысу үшін саны үш адамнан аспайтын өкілдер
сайланады.
Жергілікті қоғамдастықтың бөлек жиындарын өткізудің және жергілікті
қоғамдастық жиынына қатысу үшін ауыл, шағын аудан, көше, көппәтерлі тұрғын үй
тұрғындары өкілдерінің санын айқындаудың тәртібін аудандық маңызы бар
қалалардың, ауылдардың, кенттердің, ауылдық округтердің әкімдері әзірлейді және
аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) мәслихаттары бекітеді.
Жергілікті қоғамдастықтың бөлек жиындарын өткізудің үлгілік тәртібін
мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган бекітеді.
7. Жергілікті қоғамдастық жиналысын аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент,
ауылдық округ әкiмдерінің өздері шақыруы мүмкін не ол жергілікті қоғамдастық
жиыны жіберген, жиналыс мүшелерінің кемінде он пайызының бастамасы бойынша
шақырылуы мүмкін.
8. Жергілікті қоғамдастық жиынын, ауыл, шағын аудан, көше, көппәтерлі тұрғын үй
тұрғындары жергілікті қоғамдастығының бөлек жиынын, жергілікті қоғамдастық
жиналысын өткізуді аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкiмдері
ұйымдастырады.
Жергілікті қоғамдастық жиналысының шақырылу уақыты, орны туралы жергілікті
қоғамдастық жиналысының мүшелері ол өткізілетін күнге дейін күнтізбелік үш күннен
кешіктірілмей құлағдар етілетін осы баптың 3-тармағының 4-3) тармақшасында
көзделген жағдайды қоспағанда, жергілікті қоғамдастық халқы жергілікті қоғамдастық
жиынының, жергілікті қоғамдастық жиналысының шақырылу уақыты, орны және
талқыланатын мәселелер туралы олар өткізілетін күнге дейін күнтізбелік он күннен
кешіктірілмей бұқаралық ақпарат құралдары арқылы немесе өзге де тәсілдермен
құлағдар етіледі.
9. Жергілікті қоғамдастық жиыны осы аумақта тұратын және оған қатысуға құқығы
бар жергілікті қоғамдастық мүшелерінің кемінде он пайызы қатысқан кезде өтті деп
есептеледі.
Жергілікті қоғамдастық жиналысы оған жергілікті қоғамдастық жиыны жіберген
мүшелердің кемінде жартысы қатысқан кезде өтті деп есептеледі.
10. Жергілікті қоғамдастық жиынын немесе жергілікті қоғамдастық жиналысын
аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімдері немесе олар уәкілеттік
берген тұлға ашады.
Жергілікті қоғамдастық жиынын немесе жергілікті қоғамдастық жиналысын
жүргізу үшін ашық дауыс беру арқылы жергілікті қоғамдастық жиынының немесе
жергілікті қоғамдастық жиналысының төрағасы мен хатшысы сайланады. Күн тәртібін
жергілікті қоғамдастық жиыны немесе жергілікті қоғамдастық жиналысы бекітеді.
Жергілікті қоғамдастық жиынында немесе жергілікті қоғамдастық жиналысында
хаттама жүргізіледі, онда:
1) жергілікті қоғамдастық жиынының немесе жергілікті қоғамдастық жиналысының
өткізілген күні мен орны;
2) тиісті аумақта тұратын және жергілікті қоғамдастық жиынына немесе жергілікті
қоғамдастық жиналысына қатысуға құқығы бар жергілікті қоғамдастық мүшелерінің
жалпы саны;
3) қатысушылардың саны және олардың тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда)
көрсетілген тізім;
4) жергілікті қоғамдастық жиынының немесе жергілікті қоғамдастық жиналысының
төрағасы мен хатшысының тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда);
5) күн тәртібі, сөйленген сөздердің мазмұны және қабылданған шешімдер
көрсетіледі.
Хаттамаға жергілікті қоғамдастық жиынының немесе жергілікті қоғамдастық
жиналысының төрағасы мен хатшысы қол қояды және ол тиісті аудандық маңызы бар
қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкіміне беріледі.
11. Жергілікті қоғамдастық жиынының немесе жергілікті қоғамдастық
жиналысының шешімі, егер оған жергілікті қоғамдастық жиынына немесе жергілікті
қоғамдастық жиналысына қатысушылардың жартысынан астамы дауыс берсе,
қабылданды деп есептеледі. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ
әкімдері жергілікті қоғамдастық жиынының немесе жергілікті қоғамдастық
жиналысының шешімімен келіспейтінін білдіруге құқылы, бұл осындай
келіспеушілікті туғызған мәселелерді қайтадан талқылау арқылы шешіледі.
Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімдерінің келіспеушілігін
туғызған мәселелерді шешу мүмкін болмаған жағдайда, мәселені жоғары тұрған әкім
тиісті аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихатының отырысында оны алдын ала
талқылағаннан кейін шешеді.
12. Жергілікті қоғамдастық жиынында немесе жергілікті қоғамдастық жиналысында
қабылданған шешімдер аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ
әкімдерінің міндетті түрде қарауына жатады.
13. Жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару органдары, лауазымды
адамдар өз құзыреті шегінде жергілікті қоғамдастық жиынында немесе жергілікті
қоғамдастық жиналысында қабылданған және аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент,
ауылдық округ әкімдері мақұлдаған шешімдердің орындалуын қамтамасыз етеді.
14. Жергілікті қоғамдастық жиынында немесе жергілікті қоғамдастық жиналысында
қабылданған шешімдер бұқаралық ақпарат құралдары арқылы немесе өзге де
тәсілдермен таратылады. Қажет болған жағдайда жергілікті қоғамдастық жиынының
немесе жергілікті қоғамдастық жиналысының қорытындылары бойынша аудандық
маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімдері шешім қабылдайды.
Ескерту. 39-3-бап жаңа редакцияда - ҚР 13.06.2013 № 101-V (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізiледi) Заңымен;
өзгерістер енгізілді - ҚР 02.11.2015 № 387-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 20.02.2017 № 48-VI (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 11.07.2017 № 90-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз);
03.01.2021 № 406-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.05.2021 № 42-VII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.06.2021 № 60-VII
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.02.2024 № 65-VIII (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) Заңдарымен.
39-4-бап. Жергілікті өзін-өзі басқару органдарының міндеттері
1. Жергілікті өзін-өзі басқару органдары өз қызметін жүзеге асыру кезінде:
1) Қазақстан Республикасының Конституциясын және заңнамасын сақтауға;
2) жалпымемлекеттік ішкі және сыртқы саясатқа, оның ішінде қаржылық және
инвестициялық саясатқа сай келмейтін шешімдердің қабылдануына жол бермеуге;
3) бірыңғай еңбек нарығын, капиталды қалыптастыруға, тауарлар мен қызметтерді
еркін алмасуға, Қазақстан Республикасының бірыңғай мәдени және ақпараттық
кеңістігінің қалыптасуы мен дамуына кедергі келтіретін шешімдердің қабылдануына
жол бермеуге;
4) Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз етуде Қазақстан
Республикасының мүдделерін сақтауға;
5) қызметтің қоғамдық маңызы бар салаларында белгіленген жалпымемлекеттік
стандарттарды сақтауға;
6) жергілікті қоғамдастық мүшелерінің құқықтары мен заңды мүдделерінің
сақталуын қамтамасыз етуге;
7) өз қызметін жүзеге асыру кезінде жариялылық пен ашықтық, қоғамдық пікірді
ескеру принциптерін ұстануға, жергілікті қоғамдастық мүшелерінің жергілікті өзін-өзі
басқару органдарының отырыстарына еркін қатысу мүмкіндігін қамтамасыз етуге;
8) жергілікті қоғамдастық мүшелерінің жергілікті маңызы бар мәселелерді шешуге
қатысуын қамтамасыз етуге міндетті.
39-5-бап. Мемлекеттік органдардың жергілікті өзін-өзі басқару органдарымен өзара
қарым-қатынасы
1. Мемлекеттік органдар жергілікті өзін-өзі басқаруды қалыптастыру және дамыту
үшін қажетті құқықтық, ұйымдастырушылық және өзге де жағдайлар жасайды,
жергілікті өзін-өзі басқару органдарының қызметін әдістемелік және ақпараттық
қамтамасыз етуді қоса алғанда, Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне
және өзге де нормативтік құқықтық актілерге сәйкес халықтың жергілікті өзін-өзі
басқару құқығын жүзеге асыруына жәрдемдеседі.
2. Мемлекет осы Заңда белгіленген өкілеттіктер шегінде жергілікті өзін-өзі басқару
органдарының дербестігіне кепілдік береді.
39-6-бап. Жергілікті өзін-өзі басқару органдарының жауаптылығы
Жергілікті өзін-өзі басқару органдары Қазақстан Республикасының заңдарына
сәйкес тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік халқының алдында жауапты болады.
Ескерту. 39-6-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңымен (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
39-7-бап. Жергілікті өзін-өзі басқарудың аумақтық кеңестері
1. Аумақтық жергілікті өзін-өзі басқару кеңестерін республикалық маңызы бар қала,
астана, облыстық маңызы бар қала мәслихатының шешімі негізінде тиісті әкімдік
қалалық мәслихат депутаттарын сайлау жөніндегі тиісті сайлау округінің шегінде қала
әкімі ұсынған құрамда құрады.
2. Жергілікті өзін-өзі басқарудың аумақтық кеңесінің, оның басшысының қызмет
нысаны, негізгі міндеттері, өкілеттіктері, басшыны сайлау тәртібі, қабылданатын
шешімдердің мәртебесі және өзін-өзі басқарудың аумақтық кеңесі қызметінің басқа да
ұйымдастырушылық мәселелері үлгілік ереже негізінде республикалық маңызы бар
қала, астана, облыстық маңызы бар қала әкімдігі әзірлеген және республикалық
маңызы бар қала, астана, облыстық маңызы бар қала мәслихаты бекіткен ережеде
айқындалады.
Жергілікті өзін-өзі басқарудың аумақтық кеңестері туралы үлгілік ережені
жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту мәселелері жөніндегі уәкілетті орган бекітеді.
Ескерту. 3-1-тарау 39-7-баппен толықтырылды - ҚР 31.10.2015 № 380-V (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
өзгеріс енгізілді – ҚР 29.06.2018 № 163-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
4-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЖӘНЕ ӨТПЕЛI ЕРЕЖЕЛЕР
40-бап. Жергiлiктi бюджет
Ескерту. 40-бап алынып тасталды - ҚР 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңымен.
41-бап. Осы Заңның өзге заң актiлерiмен арақатынасы және оның ережелерiн iске асыру
тәртiбi
1. Осы Заңның ережелерi Қазақстан Республикасында жергiлiктi мемлекеттiк
басқаруды және өзін-өзі басқаруды қамтамасыз етудiң жекелеген бағыттары мен
тетiктерiн регламенттейтiн өзге де нормативтiк құқықтық актiлердi қабылдау үшiн
негiз болып табылады.
2. Қазақстан Республикасының осы Заң күшiне енген кезде қолданылып жүрген
заңдары оған қайшы келмейтiн бөлiгiнде қолданылады және осы Заң күшiне енген
күннен бастап бiр жылдың iшiнде оған сәйкес келтiрiлуге тиiс.
3. 20-баптың 3 және 4-тармақтары тоқтатыла тұрған кезеңде:
"3. Мәслихат депутатының өкiлеттiктерi мынадай:
1) ол заңға сәйкес депутаттық мiндеттердi орындаумен сыйыспайтын лауазымға
сайланған немесе тағайындалған;
2) соттың оны әрекетке қабiлетсiз немесе әрекет ету қабілеті шектеулі деп тану
туралы шешiмi заңды күшiне енген;
3) мәслихаттың өкiлеттiктерi тоқтатылған;
4) ол қайтыс болған, соттың оны хабарсыз кетті деп тану не қайтыс болды деп
жариялау туралы шешімі заңды күшіне енген;
5) ол Қазақстан Республикасының азаматтығын тоқтатқан;
6) қылмыс не қасақана қылмыстық теріс қылық жасағаны үшін соттың оған
қатысты айыптау үкiмi заңды күшiне енген;
7) ол тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бірліктен тысқары жерге тұрақты тұруға кеткен;
8) оның отставка туралы жеке өтiнiшiне байланысты;
9) ол өз мiндеттерiн жүйелi түрде орындамаған, оның iшiнде мәслихат сессиясының
жалпы отырыстарында немесе құрамына өзі сайланған мәслихат органдарының
отырыстарында дәлелсіз себептермен қатарынан үш реттен артық болмаған;
10) ол облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тексеру
комиссиясының төрағасы немесе тексеру комиссиясының мүшесі лауазымына
тағайындалған жағдайларда, мерзімінен бұрын тоқтатылады.
4. Депутаттың өкiлеттiктерiн мерзiмiнен бұрын тоқтату туралы шешiм тиісті
аумақтық сайлау комиссиясының ұсынуы бойынша, қатысып отырған депутаттардың
жалпы санының көпшiлiк даусымен мәслихат сессиясында қабылданады." деген
редакцияда қолданылады деп белгіленіп, осы тармақтардың қолданысы 2019 жылғы 1
қаңтарға дейін тоқтатыла тұрсын.".
4. Осы Заңның 20-бабының 4-1-тармағы 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап
қолданысқа енгізіледі деп белгіленсін.
Ескерту. 41-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2009.02.09 № 126-IV (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптан қараңыз); 29.06.2018 № 163-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
Қазақстан Республикасының
Президентi
© 2012. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің «Қазақстан Республикасының Заңнама және
құқықтық ақпарат институты» ШЖҚ РМК