Медициналық ұйымға (емханаға) қалай бекітілуге болады?

- Дәрігерді үйге шақыру – бұл науқастың жағдайына байланысты медициналық бақылау мен көмек алу мүмкіндігі, әсіресе, ол емханаға немесе стационарға өздігінен бара алмайтын жағдайда қолданылады. Қазақстан Республикасында бұл қызмет ГОБМП (гарантталған тегін медициналық көмек) және МӘМС жүйесі аясында ұйымдастырылады. Дәрігерді үйге шақыруға көрсеткіш жағдайлар: - қозғала алмау немесе қозғалыс шектеулігі: - Науқас ауруына байланысты өздігінен емханаға бара алмайды (мысалы, ауыр жарақат, инсульттен кейінгі жағдай, мүгедектік, әлсіреу). Жедел медициналық жағдайлар: - Денсаулыққа қауіп төндіретін симптомдар бар кезде (жоғары температура, күшті әлсіздік, ентігу, кенет басталған ауырсыну, жүрек-қан тамыр немесе тыныс алу жүйесі белгілері). Дәрігер науқастың жағдайын бағалап, шұғыл шараларды қолданады немесе стационарға жолдама береді. Созылмалы аурудың асқынуы: - Қант диабеті, гипертония, жүрек немесе бүйрек аурулары сияқты созылмалы патологиялары бар пациенттердің жағдайы нашарлаған кезде. Мұндай науқастарға дәрігер дәрі-дәрмек тағайындайды, жағдайын бақылауға алады. Балалар мен жүкті әйелдер: - Жүктілік кезінде профилактикалық немесе шұғыл тексеру қажет болғанда. - Кішкентай балаларда жоғары температура немесе тыныс алу қиындықтары байқалған кезде. Үйге шақыру тәртібі: - Науқас немесе оның заңды өкілі емхананың тіркеу бөліміне хабарласып, дәрігерді шақыру туралы өтініш береді. Өтініш тіркеледі және учаскелік дәрігер науқастың жағдайын бағалап, келген уақытта қажетті медициналық қызмет көрсетеді.

- Жедел жәрдем – бұл науқастың өміріне немесе денсаулығына қауіпті жағдайларда дереу медициналық көмек көрсету қызметі. Қазақстан Республикасында жедел жәрдем қызметі ГОБМП (Гарантталған тегін медициналық көмек) және МӘМС жүйесі аясында тегін көрсетіледі. Жедел жәрдем шақыруға көрсеткіш жағдайлар: Өмірге қауіп төндіретін жағдайлар: - Жүрек-қан тамырларының өткір аурулары: инфаркт, ауыр тахикардия, жүрек тоқтауы; - Миға қан құйылу, инсульт белгілері: бет әлпетінің қисайуы, сөйлеудің бұзылуы, қол-аяқтың әлсіреуі. Жедел тыныс алу жеткіліксіздігі, қатты ентігу, дем алудың қиындауы; - Кенеттен естен тану немесе құсу, әлсіреу, сана жоғалту; Жарақаттар мен уланулар: - Ауыр жарақаттар: сыну, кесілген немесе күйген жарақаттар; - Химиялық, тағамдық немесе дәрі-дәрмекпен улану. Жағдайы шұғыл бақылауды қажет ететін науқастар: - Балаларда жоғары температура кезінде, конвульсиялар, кенеттен нашарлау. - Созылмалы аурулары бар адамдарда (қан қысымы, қант диабеті, эпилепсия, жүрек аурулары) кенет асқыну байқалған кезде. Ауыр психо-эмоциялық немесе әлеуметтік жағдайлар: - Қауіпті өзін-өзі жарақаттау немесе өзін өлтіру әрекеті болған жағдайда. Ауыр психикалық жағдайда науқасқа шұғыл медициналық көмек қажет. Жедел жәрдемді 103 нөміріне хабарласып шақырады. Қоңырау кезінде диспетчер жағдайды сипаттауын сұрайды, медициналық бригада шақырылады. Науқасқа келген мамандар қажетті диагностика, алғашқы көмек көрсетеді және қажет болған жағдайда стационарға жеткізеді.

- "Қазақстан Республикасындағы Тіл туралы" ҚР заңнамасын бұзғаны үшін жауаптылық Әкімшілік-құқық бұзушылық туралы Кодекстің 75,455-баптарына сәйкес жүзеге асырылады. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодекстің 75-бабына сәйкес тіл туралы заңның 21-бабында көрсетілген талаптарды сақтамау, ең алдымен ескерту, 1 жыл ішінде қайталанып жасалса айыппұл салуға әкеп соғады. Құқық бұзушылық түрлері: ас мәзірлерінің тек қана орыс немесе басқа да тілдерде рәсімделуі, көрнекі ақпараттар мен деректемелерді тек орыс тілінде ғана орналастыру және теңтүпнұсқалы аударманың сақталмауы, әдеби тіл нормасына сәйкессіздік т.б. ҚР Әкімшілік-құқық бұзушылық туралы Кодекстің 455-бабының 3-тармағына сәйкес жарнама тарату тілдеріне белгіленген талаптарды бұзу айыппұл салуға әкеп соғады.

- Әкімшілік-аумақтық бірліктер (елді мекендер) және олардың құрамдас бөліктеріне (көше, даңғыл, көпір т.б.) атау беруде ең алдымен жергілікті тұрғындардың пікірі ескеріледі. Сәйкесінше, атау беру, қайта атау тәртібі республикалық "Тарихи тұлғалар", "Дәстүрлі атаулар", "Жер-су атаулары" тізімдері бойынша жүргізіледі. Жергілікті қоғамдастық жиналысының қорытындысына сәйкес өкілді және атқарушы органдардың бірлескен шешімі негізінде облыстық ономастика комиссиясынының қарауына ұсынылады. Ауыл, ауылдық округ, кент, аудандық маңызы бар қала елді мекендері мен құрамдас бөліктері үшін облыстық ономастика комиссиясы, ал облыстық маңызы бар қала көшелеріне республикалық ономастика комиссиясы қорытынды береді. Қазіргі уақытта ономастикалық нысандарға (көше, объект атауы, елді мекен т.б.) жеке тұлғалардың есімдерінен гөрі, дәстүрлі атаулар мен жер-су атауларын қоюға басымдық беріледі. Мемлекет меншігіндегі объектілерге тоқталатын болсақ, оларға атау беру, қайта атау жоғарыда көрсетілген тізімдерге сәйкес, сондай-ақ ұжым қолдауы арқылы жүзеге асады. Мемлекеттік меншіктегі нысандарға атау беру республикалық ономастика комиссиясының қорытындысы негізінде жүзеге асады.

- Вакцина алмас бұрын әрбір пациент: вакцинаның атауы оның әсері мен пайдасы мүмкін болатын жанама әсерлері қарсы көрсетілімдері туралы толық ақпарат алуға құқылы. Дәрігер немесе медицина қызметкері: барлық сұрақтарға жауап береді вакцина салуға ерікті келісім алады Яғни, вакцинация тек пациенттің хабардар келісімімен жүргізіледі. Мысал: Ата-ана баласына вакцина салдырмас бұрын дәрігерден жанама әсерлері туралы сұрады. Дәрігер толық түсіндіріп, содан кейін ғана келісім алып вакцина жасады.

- Қазақстанда дүкендер тауар бағасын өздері белгілейді. Бірақ әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына (ӘМАТ), мысалы: нан, сүт, жарма сияқты өнімдерге арнайы шектеулер бар. Негізгі талаптар: Сауда үстемесі жеткізуші немесе өндіруші бағасынан 15%-дан аспауы тиіс Егер бір тауар бірнеше жеткізушіден келсе — үстеме ең төменгі бағаға есептеледі Егер келісімшартта бұл талап көрсетілмесе — ол жарамсыз деп танылады Бұл шаралар бағаның шамадан тыс өсуіне жол бермей, халыққа қолжетімділікті сақтауға бағытталған. ӘМАТ тізімі ресми түрде бекітілген және ашық қолжетімді. Мысал: Дүкен сүтті жеткізушіден 200 теңгеге сатып алды. Заң бойынша, ол ең көбі 15% қосып сата алады. Яғни: 200 + 30 = 230 теңге. Егер дүкен 260 теңгеге сатса — бұл заң бұзушылық болады.

- Қазақстанда сауда желілері мен базарларда отандық азық-түлік өнімдерін кемінде 30% көлемінде орналастыру талабы бар. Бұл жергілікті өндірушілерді қолдауға және олардың өнімдерін тұтынушыларға қолжетімді етуге бағытталған. Егер сауда орындары мемлекеттен қолдау алса, онда: азық-түлік тауарлары — 50% дейін азық-түлік емес тауарлар — кемінде 20% Сонымен қатар, отандық өнімдер «Қазақстанда жасалған» деген белгімен көрсетіледі және көбіне көз деңгейінде, көрнекті жерлерде орналасады. Бұл шаралар отандық өндірісті дамытуға және сатып алушылар үшін өнімдерді айқын көрсетуге көмектеседі. Мысал: Супермаркетте сатып алушы сөрелерді қарап жүр. Ол көз деңгейінде тұрған «Қазақстанда жасалған» белгісі бар сүт өнімдерін байқайды. Бұл өнімдер сөренің үлкен бөлігін алып тұр (шамамен 40–50%). Бұл — мемлекеттік талаптардың орындалып жатқанын көрсетеді.

- «Сауда қызметін реттеу туралы» Заңның 13-бабына сәйкес, ішкі сауда объектілеріне: Сауда объектілері Қоғамдық тамақтандыру объектілері жатады Сауда объектілерінің түрлері: 1) сауда автоматы – тауарларды сатуға арналған автоматтандырылған құрылғы; 2) жылжымалы сөре – арнайы белгіленген жерде орналасқан оңай салынатын немесе тасымалданатын сауда орны; 3) автодүкен – жабдықталған, жылжымалы сауда орны; 4) шатыр – құрастырмалы құрылымдардан жасалған, арнайы белгіленген жерде орналастырылатын жеңіл тұрғызылатын құрылыс; 5) дүңгіршек – арнайы бөлінген жер учаскесінде орнатылған сауда жабдықтарымен жабдықталған күрделі емес тасымалданатын құрылым; 6) Дүкен – күрделі стационарлық құрылым немесе оның бір бөлігі, сауда, қосалқы, әкімшілік-тұрмысты қүй-жайлармен, сондай-ақ, тауарларды қабылдауға, сақтауға және сатуға дайындауға арналған үй-жайлармен қамтамасыз ету; 7) сауда үйі – белгілі бір аумақта тауарларды сатуға арналған, біртұтас басқарылатын сауда объектілерінің жиынтығы орналасқан, сауда, қосалқы, әкімшілік-тұрмыстық үй-жайлармен қамтамасыз етілген және өз аумағында автокөліктерге арналған тұрақты ұсынатын капиталды стационарлық ғимарат; 8) Сауда нарығы – аумақты шаруашылық тұрғыдан қызмет көрсетуді, басқаруды және күзетуді орталықтандыру функциялары бар, тұрақты негізде істейтін, жергілікті атқарушы органдар айқындаған жер учаскесінде орналасқан, іргелес аумақтан оқшауланған және заңды әрі жеке тұлғалардың тауарларды сатуы (жұмыстарды орындауы, қызметтер көрсетуі) үшін, мерзімі 10 күнге дейінгі орындарды жалдау шартын міндетті түрде жасамай жүзеге асыруға арналған дербес мүліктік кешен. Бұл объектілер тауарларды сату, сақтау, жеткізу және қызмет көрсету үшін қолданылады. Мысал: әсіпкер қалада шағын бизнес ашқысы келеді. Ол екі нұсқаны қарайды: дүңгіршек қою немесе дүкен ашу. Екеуі де ішкі сауда объектілеріне жатады, өйткені олар арқылы тауарлар сатылады.