Қан тапсыруға донор болу үшін алдын ала қалай дайындаламыз?

Қазақстан Республикасындағы ағзалар мен тіндерді транспланттау — бұл консервативтік немесе оперативтік емдеудің өзге әдістері таусылған кезде, ағза жеткіліксіздігінің соңғы (терминалдық) сатысында науқастың өмірін сақтап қалу, денсаулығын қалпына келтіру және толыққанды өмір сүру сапасын қайтару мақсатында донордан (тірі адамнан немесе мәйіттен) реципиентке ағзаларды (бүйрек, бауыр, жүрек, өкпе және т.б.) немесе тіндерді хирургиялық жолмен ауыстырып қондырудан тұратын жоғары технологиялық медициналық көмек. Елімізде бұл қызметтің жұмысы нормативтік-құқықтық базамен, атап айтқанда, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 30 қарашадағы № ҚР ДСМ-221/2020 «Қазақстан Республикасында трансплантологиялық көмек көрсету қағидаларын бекіту туралы» бұйрығымен (өзгерістер мен толықтыруларымен) қатаң реттеледі. Тек емделмейтін науқастардың азабын жеңілдетуге бағытталған паллиативтік көмектен немесе шұғыл тұрақтандыруды көздейтін жедел жәрдемнен ерекшелігі — трансплантологиялық көмек пациент өмірінің болжамын түбегейлі өзгертетін емдеудің радикалды және жоғары технологиялық әдісі болып табылады. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 30 қарашадағы № ҚР ДСМ-221/2020 «Қазақстан Республикасында трансплантологиялық көмек көрсету қағидаларын бекіту туралы» бұйрығы

Қазақстан Республикасының азаматтарын мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен шетелде емдеу — бұл қолжетімді отандық емдеу әдістерінің барлығы таусылған немесе қажетті медициналық технологиялар, диагностика мен емдеу әдістері ел ішінде мүлдем жоқ болған жағдайларда, азаматтардың өмірін сақтап қалуға және денсаулығын қалпына келтіруге бағытталған, мемлекет кепілдік берген жоғары технологиялық әлеуметтік-медициналық көмек. Пациенттерді жетекші шетелдік медициналық ұйымдарға емделуге жіберу нормативтік-құқықтық базамен, атап айтқанда, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 26 мамырдағы № ҚР ДСМ-45 «Қазақстан Республикасының азаматтарын шетелге емделуге жіберу және (немесе) отандық медициналық ұйымдарда емдеуді жүргізу үшін шетелдік мамандарды тарту қағидаларын бекіту туралы» бұйрығымен (өзгерістер мен толықтыруларымен) қатаң реттеледі. Жергілікті денсаулық сақтау жүйесі шеңберінде көрсетілетін стандартты жоспарлы немесе шұғыл көмектен ерекшелігі — көмектің бұл түрі ерекше сипатқа ие және сирек кездесетін, аса күрделі патологиялар (мысалы, балалар онкогематологиясының белгілі бір түрлері, сирек кездесетін тамырлы мальформациялар, ҚР-да жасалмайтын ағзалар мен тіндерді транспланттаудың күрделі түрлері) кезінде қолданылады. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 26 мамырдағы № ҚР ДСМ-45 «Қазақстан Республикасының азаматтарын шетелге емделуге жіберу және (немесе) отандық медициналық ұйымдарда емдеуді жүргізу үшін шетелдік мамандарды тарту қағидаларын бекіту туралы» бұйрығы

Қазақстан Республикасындағы наркологиялық көмек (психикалық денсаулық қызметінің заманауи жүйесі шеңберінде) — бұл психобелсенді заттарды (алкоголь, есірткі құралдары, психотроптық заттар, прекурсорлар және темекі) тұтынудан туындаған психикалық және мінез-құлықтық бұзылулары бар адамдарға, сондай-ақ құмар ойындарға патологиялық құштарлығы (лудоманиясы) бар тұлғаларға көрсетілетін мамандандырылған медициналық, психотерапиялық және әлеуметтік-психологиялық қолдау. Елімізде бұл қызметтің жұмысы Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 30 қарашадағы № ҚР ДСМ-224/2020 «Психикалық денсаулық саласында медициналық көмек көрсету қағидаларын бекіту туралы» бұйрығымен (өзгерістер мен толықтыруларымен) қатаң реттеледі. Өмірді дереу сақтап қалуға бағытталған жедел жәрдемнен және емделмейтін науқастардың азабын жеңілдетуді көздейтін паллиативтік көмектен ерекшелігі — наркологиялық көмек ұзақ мерзімді, кезең-кезеңімен емдеуге және адамды әлеуметтік ортаға қайта қосуға (әлеуметтендіруге) бағытталған. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 30 қарашадағы № ҚР ДСМ-224/2020 «Психикалық денсаулық саласында медициналық көмек көрсету қағидаларын бекіту туралы» бұйрығы

Паллиативтік медициналық көмек — бұл емделмейтін аурудың терминалдық (соңғы) сатысындағы пациенттердің өмір сүру сапасын қолдауға бағытталған медициналық қызметтер мен психоәлеуметтік көмек кешені. Бұл көмек емхана деңгейінде (амбулаториялық жағдайда, арнайы кабинеттерде) немесе пациенттің үйінде мобильдік бригадалардың күшімен көрсетіледі. Бұл қызметтің басты мақсаты — ауруды толық емдеп шығу емес (себебі бұл мүмкін емес), науқастың ауырсынуын барынша басу, мазасыз симптомдарды жеңілдетіп, оның өмір сүру сапасын арттыру және адамның қадір-қасиетін сақтау, сондай-ақ пациенттің туыстары мен жақындарына психологиялық қолдау көрсетіп, оларды науқасқа дұрыс күтім жасау ережелеріне үйрету болып табылады. Қазақстан Республикасында бұл қызмет түрі Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 27 қарашадағы № ҚР ДСМ-209/2020 «Қазақстан Республикасында паллиативтік медициналық көмек көрсетуді ұйымдастыру стандартын бекіту туралы» бұйрығымен реттеледі және осы құжатқа сәйкес емханаларда мультидисциплинарлық тәсілмен (дәрігерлер, мейіргерлер, психологтар және әлеуметтік қызметкерлердің бірлескен жұмысымен) жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасында бұл қызмет түрі Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 27 қарашадағы № ҚР ДСМ-209/2020 «Қазақстан Республикасында паллиативтік медициналық көмек көрсетуді ұйымдастыру стандартын бекіту туралы» бұйрығы

Қазақстан Республикасындағы жедел медициналық көмек (ЖМК) — бұл адам өміріне қауіп төндіретін немесе шұғыл араласуды талап ететін кенеттен болған өткір аурулар, жағдайлар, созылмалы дерттердің асқынуы, жарақаттар мен уланулар кезінде ауруханаға дейінгі кезеңде және тасымалдау барысында көрсетілетін тәулік бойғы шұғыл медициналық қолдаудың мемлекеттік жүйесі. Бұл қызметтің жұмысы нормативтік-құқықтық базамен, атап айтқанда, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 30 қарашадағы № ҚР ДСМ-225/2020 «Жедел медициналық көмек, оның ішінде медициналық авиацияны тарта отырып көрсету қағидаларын бекіту туралы» бұйрығымен қатаң реттеледі. Жедел жәрдемнің басты мақсаты паллиативтік көмектен мүлдем ерекшеленеді және ол адам өмірін дереу сақтап қалуға, кризистік жағдайды тұрақтандыруға, шоктық ауырсынуды басуға және пациентті бейінді стационарға қауіпсіз жеткізуге бағытталған. Осы ҚР ДСМ бұйрығына сәйкес, «103» пультіне түсетін барлық өтініштер автоматты түрде сұрыптаудан өтіп, дәрігерлердің келу уақытын анықтайтын төрт жеделдік санатқа бөлінеді. 1-санатқа адам өміріне тікелей қауіп төндіретін жағдайлар (жүректің тоқтап қалуы, кома, анафилаксия) жатады, бұл ретте бригада 10 минутқа дейінгі уақытта жетуі тиіс. 2-санатқа өмірге әлеуетті қауіп төндіретін жағдайлар (инфарктілер, инсульттер, ауыр жарақаттар) кіреді, оған жету уақыты — 15 минутқа дейін. 3-санат — бұл денсаулыққа әлеуетті қауіп төнетін жағдайлар (мысалы, балалардағы құрысулармен қатар жүретін жоғары температура), мұндағы норматив — 30 минутқа дейін. Алғашқы үш санаттағы шақыртуларға орталықтандырылған қалалық немесе облыстық жедел жәрдем станциялары қызмет көрсетеді. Соңғы, 4-санатқа өмір мен денсаулыққа тікелей қауіп төндірмейтін өткір жағдайлар немесе созылмалы аурулардың асқынуы (мысалы, ересектердегі жоғары температура немесе асқынусыз артериялық қысымның көтерілуі) жатады; мұндай шақыртулар емханалар жанындағы (МСАК) мобильді бригадаларға беріледі және 60 минут ішінде орындалады.

Аталған бұйрыққа сәйкес, жылжымалы медициналық кешендер (ЖМК) мен медициналық пойыздар ауылдық жерлерде алғашқы медициналық-санитарлық және мамандандырылған медициналық көмектің қолжетімділігін қамтамасыз ету мақсатында қолданылады. ЖМК – бұл автомобиль көлігінің базасында қажетті медициналық жабдықтармен жабдықталған мобильді клиникалар (кабинеттер), олар шалғайдағы елді мекендердегі халыққа медициналық қызмет көрсетуді қамтамасыз ету үшін пайдаланылады. ҚР Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 8 желтоқсандағы № ҚР ДСМ-241/2020 бұйрығы

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 30 қазандағы № ҚР ДСМ-174/2020 бұйрығына («Скринингтік зерттеулерге жататын мақсатты топтарды, сондай-ақ осы зерттеулерді жүргізу қағидаларын, көлемін және мерзімділігін бекіту туралы») сәйкес, қан айналымы жүйесі ауруларын анықтауға арналған скринингтік тексерулер 40-70 жас аралығындағы ерлер мен әйелдер арасында жүргізіледі. Скринингтің мақсаты – жүрек-қан тамырлары ауруларының (артериялық гипертония, жүректің ишемиялық ауруы, атеросклероз) даму қаупін ерте кезеңде анықтау. Скринингтің көлеміне мыналар кіреді: Артериялық қан қысымын өлшеу. Қандағы холестерин мен глюкоза деңгейін анықтау. Дене салмағы индексін (ДСИ) бағалау. Қауіп факторларын анықтау үшін анкеталық сұрақтар. Өткізу мерзімділігі: Скрининг әр 2 жыл сайын бастапқы медициналық-санитарлық көмек (БМСК) ұйымдарында жүргізіледі. Науқастарды бағыттау: Егер скрининг кезінде қауіп факторлары немесе ауру белгілері анықталса, науқас қосымша тексеру мен ем алу үшін терапевтке немесе кардиологқа жіберіледі, бұл өз кезегінде асқынулардың алдын алуға мүмкіндік береді. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 30 қазандағы № ҚР ДСМ-174/2020 бұйрығына «Скринингтік зерттеулерге жататын мақсатты топтарды, сондай-ақ осы зерттеулерді жүргізу қағидаларын, көлемін және мерзімділігін бекіту туралы»

Мүгедектігі бар адамдарды, соның ішінде өндірістік жарақат салдарынан мүгедек болған тұлғаларды техникалық қосалқы (компенсаторлық) құралдармен және оңалту құралдарымен қамтамасыз ету тәртібі Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Орынбасары – Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 29 маусымдағы № 260 бұйрығымен бекітілген "Медициналық-әлеуметтік сараптама жүргізу қағидалары" арқылы реттеледі. Аталған бұйрыққа сәйкес, медициналық-әлеуметтік сараптама (МӘС) еңбекке жарамдылық деңгейін, оңалту шараларының қажеттілігін, сондай-ақ мүгедектігі бар азаматтың әлеуметтік бейімделуі үшін қажетті техникалық қосалқы (компенсаторлық) құралдардың тізбесін айқындайды. Осы бұйрық негізінде бекітілетін абилитация және оңалтудың жеке бағдарламасына сәйкес, егер жарақат өндірісте алынған болса, жұмыс беруші зардап шеккен қызметкерді қажетті оңалту құралдарымен қамтамасыз етуге міндетті. Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Орынбасары – Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 29 маусымдағы № 260 бұйрығы