Қазіргі уақытта жер учаскесін жалға беруден жеке меншікке сату тәртібі қандай?

2026 жылғы қаңтардан бастап жер пайдаланушылар жер қатынастары саласындағы мемлекеттік қызметтерді онлайн түрде ала алады: жалға алу мерзімін ұзарту және жер учаскесін жеке меншікке сатып алу. Жер учаскесін жалға алу мерзімін онлайн форматта ұзарту бойынша – егер жалға алу мерзімі аяқталуға жақындаса, оны ұзарту туралы өтінішті мерзім аяқталғанға дейін 90 күн бұрын онлайн беруге болады. «Қызметтер Жылжымайтын мүліктің бірыңғай мемлекеттік кадастрының (ЖМБМК) ақпараттық жүйесі, электрондық үкімет порталы және жергілікті атқарушы органдардың интеграциясы арқылы көрсетіледі». Негізгі талап: жалдау мерзімін ұзарту ниетіңіз туралы шарттың қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін кемінде үш ай бұрын әкімдікке жазбаша түрде хабарлауыңыз қажет. Ерекшелік: Егер жалдау шартында хабарлау мерзімі өзгеше көрсетілсе, сол мерзімді басшылыққа алу қажет (алайда әдепкі норма – 3 ай). Басым құқық: Егер сіз өтінішті уақытында (3 ай бұрын) беріп, жер учаскесін адал пайдаланған болсаңыз, басқа үміткерлерге қарағанда жаңа мерзімге шарт жасасуға басым құқыққа ие боласыз. Мерзімді өткізіп алудың салдары: Егер өтініш 3 айдан кеш берілсе, әкімдік жалға алу мерзімін ұзартудан заңды түрде бас тартуға құқылы, өйткені сіздің ұзартуға деген басым құқығыңыз жойылуы мүмкін. 2026 жылдан бастап рәсім толық цифрландырылғандықтан, өтінішті Egov.kz порталы арқылы беру ұсынылады. «Жер учаскесін жалға алу мерзімін ұзарту» қызметін табыңыз. Құқық белгілейтін құжаттардың сканерленген көшірмелерін қоса тіркеңіз. Қызмет көрсету мерзімі – 15 жұмыс күніне дейін.

Жерге орналастыру жобасын бекіту жөніндегі мемлекеттік қызметті облыстардың, Астана, Алматы және Шымкент қалаларының, аудандар мен облыстық маңызы бар қалалардың жер қатынастары жөніндегі уәкілетті органдары (бұдан әрі – қызмет көрсетуші) жеке және заңды тұлғаларға (бұдан әрі – қызмет алушы) көрсетеді. Жер учаскелерін қалыптастыру бойынша жерге орналастыру жобасын бекітуге өтініштер Қазақстан Республикасының электрондық үкімет порталы арқылы қабылданады. 2022 жылғы 3 маусымдағы №180 Жерге орналастыру жобасын жасау қағидаларына сәйкес, жерге орналастыру жобасы – бұл жер учаскесінің сызбасы (жоспары), жер учаскесінің алаңы, оның шекаралары мен орналасқан жері туралы мәліметтер, сондай-ақ көршілес жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылары туралы мәліметтер, жер учаскесіне қатысты ауыртпалықтар мен сервитуттар туралы ақпаратты қамтитын құжат. Жерге орналастыру жобасының құрамы мен мазмұны Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сәйкес қабылданған нормативтік құқықтық актілер негізінде айқындалады. Жерге орналастыру жобасын әзірлеу рәсімі келесі кезеңдерден тұрады: дайындық жұмыстары (камералдық және далалық); жерге орналастыру жобасын әзірлеу; жерге орналастыру жобасын қарау және келісу; жерге орналастыру жобасын бекіту. Жерге орналастыру жобасын келісетін мүдделі мемлекеттік органдар мен тиісті қызметтер жер учаскесінің нысаналы мақсаты мен рұқсат етілген пайдалану түріне байланысты уәкілетті органмен айқындалады. Бұл ретте жобаны келісу жер, орман, су заңнамасының талаптарын, сондай-ақ өртке қарсы, санитариялық-гигиеналық, экологиялық, құрылыс және қала құрылысы нормалары мен қағидаларын сақтау тұрғысынан жүзеге асырылады. Жерге орналастыру жобасын бекіту жөніндегі мемлекеттік қызмет жоғарыда көрсетілген уәкілетті органдармен көрсетіледі, ал өтініш электрондық үкімет порталы арқылы беріледі. Мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тартуға негіздер болмаған жағдайда, жерге орналастыру жобасын бекіту туралы бұйрық дайындалып, ол уәкілетті орган басшысының электрондық цифрлық қолтаңбасымен қол қойылып, электрондық құжат түрінде портал арқылы қызмет алушының жеке кабинетіне жіберіледі.

«Жер учаскелерінің бөлінетіндігі мен бөлінбейтіндігін анықтау» мемлекеттік қызметін алу үшін жер учаскесінің меншік иесі Алматы қаласының әкімі атына қызмет көрсетушінің кеңсесі арқылы өтініш беруі қажет. Өтінішке Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 1 қазандағы №301 бұйрығымен бекітілген «Жер қатынастары саласында мемлекеттік қызметтер көрсету қағидаларының» 8-тармағында көрсетілген құжаттар қоса берілуі тиіс. Мемлекеттік қызметті алу үшін қажетті құжаттар тізбесі: жер учаскесінің бөлінетіндігі мен бөлінбейтіндігін анықтауға арналған өтініш; бөлінетін жер учаскесінің бөліктерінің мөлшерлері және қолданыстағы құрылыстар көрсетілген жер учаскесін бөлу сызбасы; жер учаскесіне сәйкестендіру құжатының көшірмесі (ортақ үлестік меншік болған жағдайда, үлес иесінің келісімі қажет). Сонымен қатар, бұл мемлекеттік қызмет тек қағаз нысанында көрсетілетінін және қызмет көрсету мерзімі 15 күнтізбелік күнді құрайтынын хабарлаймыз. Айта кету керек, жер учаскесін бөлу мәселесі сәулет және қала құрылысы саласындағы функцияларды жүзеге асыратын уәкілетті органмен бірлесіп қаралатын болады. Бұл ретте Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 1 қазандағы №301 бұйрығымен бекітілген «Жер қатынастары саласында мемлекеттік қызметтер көрсету қағидалары» басшылыққа алынады.

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 1 қазандағы №301 бұйрығына сәйкес «Жер қатынастары саласында мемлекеттік қызметтер көрсету қағидаларын бекіту туралы», Алматы қаласының Жер қатынастары басқармасы 7 түрлі мемлекеттік қызмет көрсетеді: Жер учаскелерін қалыптастыру бойынша жерге орналастыру жобаларын бекіту; Жер учаскесін жалға алу мерзімін ұзарту; Жер учаскелерінің бөлінетіндігі мен бөлінбейтіндігін анықтау; Іздестіру жұмыстарын жүргізу үшін жер учаскесін пайдалануға рұқсат беру; Жер учаскесін жеке меншікке біржолғы төлеммен немесе бөліп төлеу арқылы сату; Жеке тұрғын үй құрылысы (ЖТҚ) үшін жер учаскесін алу кезегіне қою – жүзеге асырылмайды; Бүлінген жерлерді рекультивациялау жобасын келісу және беру. 2020 жылғы 1 қазандағы №301 қабылданған Қағидаларға сәйкес, бұрын Алматы қаласының Жер қатынастары басқармасы көрсеткен «Республикалық маңызы бар қала, астана, облыстық және аудандық маңызы бар қалалар шегінде жер учаскесіне құқықтарды алу», «Жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгерту туралы шешім беру» мемлекеттік қызметтері Алматы қаласының Сәулет және қала құрылысы басқармасына берілді.