Авторлық құқықты тіркеу міндетті ме?

Қазақстан Республикасының Әділет министрлігі Қазақстан азаматтарына жеке сот орындаушыларының мемлекетке берешегі 20 АЕК (2026 жылы 86 500 теңге) көлеміндегі берешегі бойынша 25 пайыздық сыйақыдан бас тартуға мүмкіндік беретін цифрлық сот орындаушылары жүйесін бүкіл ел бойынша енгізді. Бұл мүмкіндік жаңа жеңілдетілген процедура жүйесі бойынша беріледі. Барлық атқарушылық әрекеттер цифрлық сот орындаушылары жүйесі арқылы онлайн режимінде жүзеге асырылады. Атқарушылық іс жүргізудің автоматтандырылған ақпараттық жүйесін пайдалана отырып, азаматтардан 20 АЕК-ке дейінгі айыппұлдар өндіріледі. 20 АЕК-ке дейінгі берешек бойынша оңайлатылған іс жүргізуді қозғағаннан кейін азаматтар 1414 нөмірінен SMS және EGovMobile-ге іс туралы толық ақпаратпен push-хабарлама алады. Хабарламада оңайлатылған іс жүргізуді қозғау туралы шешімді қарау және жүктеу сілтемесі бар. Борышкер іс қозғалған күннен бастап 30 күнтізбелік күн ішінде қарызды өтеуге міндетті. Борышкерден төлемді алғаннан кейін Әлеуметтік-саяси құқықтарды қорғау жөніндегі мемлекеттік автоматтандырылған инспекциясы (МӘМС) оңайлатылған іс жүргізуді тоқтатады. Оңайлатылған іс жүргізуді тоқтатумен бір мезгілде оңайлатылған іс жүргізу бойынша атқарушылық шаралар алынып тасталады. Оңайлатылған атқарушылық іс жүргізу бойынша борышкер атқарушылық құжатты төлемейді. Егер борышкер 30 күн ішінде берешегін өтей алмаса, атқару парағы автоматты түрде бөлу үшін сот орындаушыларына беріледі. Оңайлатылған іс жүргізу шеңберінде қабылданған атқару парағын мәжбүрлеп орындатуды қамтамасыз ету шараларына мыналар жатады: 1) банктердегі және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардағы ақшаға тыйым салу; 2) борышкерге мүлікке билік етуге байланысты белгілі бір әрекеттерді жасауға тыйым салу. Оңайлатылған іс жүргізу тоқтатылады, егер: 1) атқарушылық құжаттың талабы толық қанағаттандырылған; 2) негiзiнде атқару парағы берiлген тиiстi органның шешiмi жойылса. Оңайлатылған іс жүргізу тәртібімен берешекті төлеуді борышкер Әлеуметтік-экономикалық дамуды қорғаудың мемлекеттік автоматтандырылған ақпараттық жүйесімен интеграцияланған төлем жүйелері арқылы жүзеге асырады. Әлеуметтік-экономикалық дамуды қорғаудың мемлекеттік автоматтандырылған ақпараттық жүйесінің аумақтық басқармасы оңайлатылған іс жүргізуді тоқтатқан жағдайда дереу ұйғарым шығарады.

Мемлекеттік қызметтерді цифрландыру жағдайында азаматтардың уәкілетті органдармен және лауазымды тұлғалар мен өзара іс-қимылының қолжетімділігі мен ыңғайлылығы ерекше маңызға ие. Осы тұрғыда AdiletGov мобильді қосымшасы атқарушылық іс жүргізу саласында да кеңінен қолданылуда. AdiletGov қосымшасы азаматтарға атқарушылық іс жүргізулер туралы өзекті ақпаратты электрондық формата алуға мүмкіндік береді. Қосымша арқылы қозғалған атқарушылық істердің бар-жоғын, олардың ағымдағы мәртебесін, берешек сомасын, сондай-ақ қолданылған мәжбүрлеп орындату шараларын, соның ішінде тыйым салулар мен шектеулерді көруге болады. Қосымшаның маңызды мүмкіндіктерінің бірі — жеке сот орындаушысына (ЖСО) тікелей өтініш жолдау. Бұл өзара іс-қимыл форматы атқарушылық іс жүргізу тараптарына сот орындаушысының кеңсесіне жеке бармай-ақ, өтініш жолдауға мүмкіндік беріп, уақытты үнемдеуге және байланыс процесін жеңілдетуге жағдай жасайды. AdiletGov қосымшасы арқылы жолданған өтініштер заңнамада белгіленген мерзімде, яғни бес жұмыс күні ішінде жеке сот орындаушысы тарапынан қаралады. Өтінішті электрондық формата жолдау оның тіркелуін және қаралу мерзімдерінің сақталуын қамтамасыз етіп, атқарушылық іс жүргізудің ашықтығы мен тиімділігін арттырады. AdiletGov қосымшасын пайдалану қағаз құжат айналымын қысқартуға, ақпараттың қолжетімділігін арттыруға және азаматтар мен жеке сот орындаушылары арасындағы электрондық өзара іс-қимылды дамытуға ықпал етеді. Қосымша атқарушылық іс жүргізу қатысушыларының құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға бағытталған заманауи әрі ыңғайлы құрал болып табылады.

«Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы» Заңға сәйкес құжаттардың көшірмелері, тиісті туындының данасы және (немесе) оның сипаттамасы автордың келісімімен үшінші тұлғаларға ұсынылады.