Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған баланың үстінен қорғаншылық немесе қамқоршылықты қалай рәсімдеуге болады?

Өтініште көрсетілген мәселелер ол берілген мемлекеттік органның құзыретіне кірмейтін болса, өтініш басқа мемлекеттік органға жіберіледі. Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексіне (ҚР ӘРПК) сәйкес мемлекеттік орган өзінің құзыретіне жататын мәселелерді ғана қарауға міндетті. Тіркеу немесе қарау кезінде мәселенің басқа мемлекеттік органның құзыретіне жататыны анықталса, шағым: құзыретті мемлекеттік органға жіберіледі; өтініш берушіге жолдама туралы хабарланады; қосымша тексеруді уәкілетті орган жүргізеді. Өтінішті жолдау оны қараудан бас тарту болып табылмайды, керісінше мәселені уәкілетті органның қарауын қамтамасыз етеді. Нәтиже Өтініш мәселенің мәні бойынша шешім қабылдауға уәкілетті мемлекеттік органға беріледі. Мысал Азамат әкімдікке зейнетақыны қайта есептеуге байланысты өтініш білдірді. Бұл мәселе халықты әлеуметтік қорғау саласындағы уәкілетті органның құзыретіне жататындықтан, сұрау салу тиісті органға жолданды, бұл туралы өтініш берушіге хабарланды. Шарттарды түсіндіру Құзырет – мемлекеттік органның заңмен бекітілген өкілеттік аясы. ҚР ӘПРК — Қазақстан Республикасының Әкімшілік Рәсімдік-Процестік Кодексі.

Өтінішті қарау мерзімі заңды және дәлелді шешім қабылдау үшін өтініштің мән-жайын зерделеу үшін қосымша уақыт қажет болған жағдайларда ұзартылады. ҚР ӘРПК сәйкес өтінішті қарау мерзімі келесі жағдайларда қажет болған жағдайда ұзартылуы мүмкін: қосымша құжаттарды немесе ақпаратты сұрату; басқа мемлекеттік органдардан немесе ұйымдардан ақпарат алу; көрсетілген фактілерді тексеру; орынға баруды ұйымдастыру; қосымша материалдар мен жағдайларды зерттеу. Мемлекеттік орган өтініш берушіні ұзарту себептерін көрсете отырып, қарау мерзімін ұзарту туралы хабарлайды. Ұзарту өтінішті қараудан бас тарту болып табылмайды, бірақ мәселені толық және объективті қарауды қамтамасыз ету үшін қажет. Нәтиже Өтініш барлық қажетті құжаттарды, мәліметтерді және нақты жағдайларды ескере отырып қаралады. Мысал Тұрғын үйдің апатты жағдайына байланысты азамат арызданған. Шағымды тексеру үшін техникалық байқаудан өту және учаскеге бару қажет болды, тиісінше, шағымды қарау мерзімі ұзартылды, бұл туралы арыз берушіге хабарланды. Терминдерге түсінік беру ҚР ӘРПК — Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі. Мерзімді ұзарту — заңда көзделген жағдайларда шағымды қарау мерзімін ұзарту.

Егер мәселені қарау оның құзыретіне жататын болса немесе мемлекеттік органның ішкі актілерінде тиісті өкілеттіктер берілсе, өтінішке мемлекеттік органның уәкілетті лауазымды адамы қол қоюы мүмкін. Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өтiнiштердi мемлекеттiк орган өз құзыретi шегiнде қарайды және жауаптарға қол қою мыналарға жүктеле алады: мемлекеттік орган басшысының орынбасары; аппарат басшысы; дербес құрылымдық бөлімшенің басшысы; тиісті өкілеттігі бар басқа лауазымды тұлға. Бұл жағдайда заңды күшіне қол қоюшының ұстанымы емес, жауапқа қол қоюға құқығы бар. Жауапқа уәкілетті лауазымды тұлғаның қол қоюы шешімнің заңдылығына немесе міндеттілігіне әсер етпейді. Нәтиже Өтініш беруші мемлекеттік органның уәкілетті лауазымды адамы қол қойған ресми жауап алады. Мысал Аула аумағын абаттандыру мәселесі бойынша әкімдікке азамат хабарласты. Бұл мәселе тиісті басқарманың құзырына жатады және жауапқа өз құзыреті шегінде әкімдіктің тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын қадағалайтын орынбасары қол қойды. Шарттарды түсіндіру Өтініштерді қарауға және жауаптарға қол қоюға уәкілетті лауазымды тұлға уәкілетті лауазымды тұлға болып табылады. Құзырет – бұл мемлекеттік органның немесе лауазымды тұлғаның заңмен бекітілген өкілеттік аясы. ҚР ӘПРК — Қазақстан Республикасының Әкімшілік Рәсімдік-Процестік Кодексі.

Су тасқыны жағдайында қауіпсіздік шаралары мен іс-қимылдар туралы жергілікті халықты ақпараттандыру әртүрлі ақпарат жеткізу арналары арқылы жүйелі негізде жүзеге асырылады. Осы мақсатта бұқаралық ақпарат құралдарында (теледидар, радио, баспа басылымдары) сөз сөйлеулер ұйымдастырылады, сондай-ақ LED-экрандарда ақпараттық материалдар көрсетіледі. Интернет-ресурстар мен әлеуметтік желілер белсенді қолданылады. Қосымша халықты дауыс күшейткіш құрылғылар және «Darmen» мобильді қосымшасы арқылы құлақтандыру жүргізіледі. Аулаларды аралау және рейдтік іс-шаралар ұйымдастырылып, су тасқыны кезеңіндегі іс-қимылдар бойынша жадынамалар мен ұсынымдар таратылады. Сонымен қатар облыс аумағында MassAlert халықты жедел құлақтандыру жүйесі жұмыс істейді . Мысал Мысалы, су тасқыны қаупі туындаған кезде елді мекен тұрғындарына Darmen мобильді қосымшасы және MassAlert жүйесі арқылы алдын ала хабарламалар жіберіледі, теледидар мен радио арқылы ықтимал су басу туралы ақпарат таратылады, ал қызмет өкілдері аулаларды аралап, жадынамалар таратып, дауыс күшейткіштер арқылы эвакуация тәртібі мен қауіпсіздік шараларын түсіндіреді. Терминдерге түсіндірме Су тасқыны - өзендегі су деңгейі мен су шығынының қысқа мерзімді көтерілуі. Бұқаралық ақпарат құралдары (БАҚ ) - мерзімді баспасөз басылымы, теле-, радиоарна, кинодокументалистика, аудиовизуалды жазба және бұқаралық ақпаратты мерзімді немесе үздіксіз жария таратудың өзге де нысаны. LED-экран - мәтіндерді, бейнелерді және бейнематериалдарды көрсетуге арналған жарықдиодтар (LED — Light Emitting Diode) негізінде жұмыс істейтін электрондық ақпарат көрсету құрылғысы. Интернет-ресурс - интернет желісінде жұмыс істейтін электрондық ақпараттық ресурс, оны жүргізу және (немесе) пайдалану технологиясы . «Darmen» мобильді қосымшасы - халықты төтенше жағдайлар (соның ішінде су тасқындары, дауылды ескертулер және өзге де қауіптер) туралы ескертуге және Қазақстан Республикасы ТЖМ уәкілетті қызметтерінен жедел ақпарат жеткізуге арналған ақпараттық-хабарлау мобильді қосымшасы. MassAlert - төтенше жағдайлар (соның ішінде су тасқындары, өрттер, қауіптер және эвакуация) туралы шұғыл хабарламаларды әртүрлі байланыс арналары (сиреналар, SMS, мобильді желілер, цифрлық және өзге де ақпараттандыру құралдары) арқылы жедел жеткізуге арналған халықты жаппай құлақтандырудың автоматтандырылған жүйесі.

Төтенше жағдай режимін енгізу туралы хабарлау «Барлығыңыздың назарыңызға!» бірыңғай сигналы — сиреналардың үзік дыбысы арқылы жүзеге асырылады. Сигнал берілгеннен кейін бұқаралық ақпарат құралдары (радио, теледидар), сондай-ақ сиреналық-сөйлеу құрылғылары арқылы дауыстық ақпарат таратылады. Қосымша халыққа ақпарат мәтіндік форматта MassAlert халықты жедел құлақтандыру жүйесі арқылы жеткізіледі. Терминдерге түсіндірме Төтенше жағдай (ТЖ) - авария, өрт, қауіпті табиғи құбылыс, апат, дүлей зілзала немесе өзге де оқиға салдарынан белгілі бір аумақта туындаған, адам шығынына, адамдардың денсаулығына, қоршаған ортаға залал келтіруге, елеулі материалдық шығынға немесе халықтың тіршілік жағдайының бұзылуына әкеп соққан немесе әкеп соғуы мүмкін жағдай. Халықты құлақтандыру - халыққа төтенше жағдайлардың туындау қаупі немесе туындауы туралы сигналдар мен ақпаратты, сондай-ақ қалыптасқан жағдайда іс-қимыл тәртібін жеткізу . Сирена - төтенше жағдайлар кезінде халыққа ескерту сигналдарын беруге арналған техникалық дыбыстық құрылғы. Радио (радиохабар тарату) - радиотолқындар арқылы дыбыстық бағдарламалар мен өзге де ақпаратты бұқаралық қабылдауға тарату. Теледидар- бағдарламалар мен хабарламаларды бұқаралық таратуға арналған аудиовизуалды ақпаратты беру және қабылдау жүйесі. Қауіпсіздік шаралары - адамдардың өмірі мен денсаулығын қорғауға, төтенше жағдайлардың алдын алуға немесе олардың салдарын азайтуға бағытталған іс-қимылдар мен талаптардың жиынтығы . Халықты ақпараттандыру - азаматтарға төтенше жағдайлар, олардың туындау қаупі және қажетті қорғану шаралары туралы мәліметтер жеткізу. Хабар алғаннан кейін қандай әрекеттер жасау қажет? «Барлығыңыздың назарыңызға!» сигналы мен өзге де хабарламаларды алғаннан кейін: Сабыр сақтап, дүрбелеңге берілмеу. Ресми ақпарат пен нұсқаулар алу үшін радио, теледидарды қосу немесе MassAlert жүйесіндегі хабарламаларды тексеру. Төтенше қызметтер мен жергілікті атқарушы органдардың нұсқауларын орындау. Құжаттарды, дәрі-дәрмектерді, қажетті заттарды және су қорын дайындау. Қажет болған жағдайда газды, электр қуатын және суды өшіру. Эвакуацияға дайын болып, көрсетілген бағыттар бойынша қауіпсіз жерге бару. Көршілерді, қарт адамдарды және көмек қажет ететін азаматтарды ескерту. Мысал Мысалы, елді мекенде қатты су тасқыны қаупі туындаған кезде «Барлығыңыздың назарыңызға!» сигналы беріліп, сиреналар қосылады. Одан кейін теледидар мен радио арқылы ықтимал су басу, эвакуация тәртібі және уақытша орналастыру пункттері туралы хабар таратылады. Сонымен қатар тұрғындарға қажетті іс-қимылдар мен қауіпсіздік шаралары көрсетілген мәтіндік хабарламалар MassAlert жүйесі арқылы жіберіледі.

Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрінің міндетін атқарушының 2025 жылғы 4 қарашадағы № 473 бұйрығымен бекітілген төтенше жағдай нәтижесінде тұрғын үйсіз қалған азаматтарға тұрғын үй беру қағидаларына сәйкес төтенше жағдай туындағаннан кейін тұрғын үйсіз қалған азаматтар аумағында төтенше жағдай орын алған жергілікті атқарушы органға жүгінеді. Қандай құжаттарды ұсыну керек? 1) зардап шеккен азаматтың жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі; 2) бекітілген нысан бойынша жылжымайтын мүлік иесінен (не сенімхат бойынша оның өкілінен) өтініш; 3) жылжымайтын мүлік объектісінің (тұрғын үйдің) кадастрлық паспорты; 4) жер учаскесіне сәйкестендіру құжаты (жер учаскесіне жеке меншік құқығын беретін акт); 5) жылжымайтын мүліктің жоқ (бар) екендігі туралы «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы берген анықтама. 6) зардап шеккен азаматтарда тұрғын үйге құқық белгілейтін құжаттар болмаған жағдайда «Қазақстан ғарыш сапары» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамының мәліметтері, сондай-ақ мына: әлеуметтік қорғау органдары; ішкі істер органдары, «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы; денсаулық сақтау және білім беру мекемелері мәліметтерінің; коммуналдық төлемдерді төлеу туралы мәліметтердің бірі көрсетілген тұрғын үйге иелік етуді растау болып табылады. Құжаттарды тапсырғаннан кейін не болады? Тұрғын үйсіз қалған және оны алуға мұқтаж азаматтардың тізімдерін қалыптастыру аяқталғаннан кейін күнтізбелік екі күн өткен соң аумағында табиғи және/немесе техногендік сипаттағы төтенше жағдай болған жергілікті атқарушы орган төтенше жағдай салдарынан тұрғын үйсіз қалған азаматтарды тұрғын үймен қамтамасыз ету жөнінде комиссия (бұдан әрі – тұрғын үймен қамтамасыз ету жөніндегі комиссия) құрады. Мәселе қандай мерзімде қаралады? Жергілікті атқарушы орган зардап шеккендердің тізімін қалыптастыру аяқталғаннан кейін 2 күнтізбелік күн ішінде комиссия құрайды. Тұрғын үймен қамтамасыз ету жөніндегі комиссия осы Қағидалардың 4-тармағында көрсетілген, ұсынылған құжаттардың және жергілікті атқарушы орган қоса берген төтенше жағдайдан зардап шеккен тұрғынжайдың жай-күйі туралы зерттеп-қарау жөніндегі қорытындының негізінде оларды одан әрі пайдаланудың мүмкін еместігі туралы ұсынымдарды көрсете отырып , 5 жұмыс күні ішінде мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй беру туралы шешім қабылдайды немесе жазбаша түрде дәлелді бас тартуды ұсынады. Қандай шешім қабылданады? Қарау қорытындысы бойынша комиссия мынадай шешімдердің бірін қабылдайды: * мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй беру туралы; * дәлелді жазбаша бас тарту туралы. Ережелер қандай объектілерге қолданылмайды? Ережелердің күші мыналарға қолданылмайды: * уақытша құрылыстар; * шаруашылық-тұрмыстық ғимараттар; * жылжымайтын мүлікке жатпайтын объектілер; * өз бетінше тұрғызылған (заңсыз) Нысандар. Мысалы: Егер су тасқыны салдарынан Өскемен қаласындағы Отбасы үйі қираған болса, онда тұрғын үй иесі қала әкімдігіне жеке куәлікпен және үйге қолжетімді құжаттармен (немесе оларды алмастыратын растаулармен) жүгінеді, содан кейін ол зардап шеккендер тізіміне енгізіледі, комиссия үйдің жай-күйін тексереді және мемлекеттік тұрғын үйден уақытша немесе жаңа тұрғын үй беру туралы шешім қабылдайды. себептерін түсіндіре отырып, тұрғын үй қорының немесе бас тарту туралы. Терминдерді түсіндіру: Төтенше жағдай-белгілі бір аумақтағы авария, өрт, қауіпті өндірістік факторлардың зиянды әсері, қауіпті табиғи құбылыс, апат, табиғи немесе өзге де зілзала нәтижесінде қалыптасқан, адам шығынына, адамдардың денсаулығына немесе қоршаған ортаға зиян келтіруге, елеулі материалдық залалға және адамдардың өмір сүру жағдайларының бұзылуына әкеп соғуы немесе әкеп соқтыруы мүмкін жағдай. Тұрғын үй -белгіленген құрылыс, санитарлық, экологиялық, өртке қарсы және басқа да міндетті нормалар мен ережелерге сәйкес келетін, тұрақты тұруға арналған және пайдаланылатын жеке тұрғын үй бірлігі (жеке тұрғын үй, пәтер, жатақхана бөлмесі, модульдік (жылжымалы) тұрғын үй). Жергілікті атқарушы орган (әкімдік) – өз құзыреті шегінде тиісті аумақта жергілікті мемлекеттік басқаруды және өзін-өзі басқаруды жүзеге асыратын, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және астананың, ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) әкімі басқаратын алқалы атқарушы орган. "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы-мемлекеттік қызметтердің бірыңғай провайдері. "Қазақстан ғарыш сапары "ұлттық компаниясы" акционерлік қоғамы-ғарыш қызметі саласындағы салааралық бағдарламаларды іске асыратын жетекші қазақстандық компания. "Қазақстан ғарыш сапары" АҚ мәліметтері ТЖ басталғанға дейін нақты учаскеде тұрғын үйдің болуын және болуын визуалды және географиялық растау үшін пайдаланылады.

Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрінің міндетін атқарушының 2025 жылғы 4 қарашадағы № 473 бұйрығымен бекітілген төтенше жағдай салдарынан тұрғын үйсіз қалған азаматтарға тұрғын үй беру қағидаларына сәйкес мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй беруден бас тартуға негіз болып табылады: 1) осы Қағидалардың 4-тармағында көрсетілген құжаттардың болмауы; 2) ұсынылған құжаттардың дұрыс еместігінің анықталуы негіз болып табылады. Шешім қалай қабылданады? Бас тарту туралы шешімді ұсынылған құжаттарды қарау нәтижелері бойынша тұрғын үймен қамтамасыз ету жөніндегі комиссия қабылдайды және себептерін көрсете отырып, дәлелді жазбаша бас тарту түрінде ресімделеді. Мысалы : Егер өрттен зардап шеккен азамат тұрғын үй алуға өтініш берсе, бірақ басқа жылжымайтын мүліктің жоқтығы туралы анықтама бермесе немесе үйге ұсынылған құжаттардың жалған екендігі анықталса, онда комиссия оған мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй беруден бас тартуы мүмкін. Терминдерді түсіндіру: Тұрғын үй -белгіленген құрылыс, санитарлық, экологиялық, өртке қарсы және басқа да міндетті нормалар мен ережелерге сәйкес келетін, тұрақты тұруға арналған және пайдаланылатын жеке тұрғын үй бірлігі (жеке тұрғын үй, пәтер, жатақхана бөлмесі, модульдік (жылжымалы) тұрғын үй). Мемлекеттік тұрғын үй қоры -Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда және тәртіппен мемлекеттік меншіктегі және азаматтарға берілетін тұрғын үй-жайлар. Дұрыс емес мәліметтер -жалған, бұрмаланған, толық емес не шындыққа сәйкес келмейтін деректерді қамтитын құжаттар немесе ақпарат. Тұрғын үймен қамтамасыз ету жөніндегі Комиссия — зардап шеккен азаматтардың құжаттарын қарау және тұрғын үй беру не бас тарту туралы шешім қабылдау үшін жергілікті атқарушы орган құратын комиссия. Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрінің міндетін атқарушының 2025 жылғы 4 қарашадағы № 473 бұйрығымен бекітілген төтенше жағдай салдарынан тұрғын үйсіз қалған азаматтарға тұрғын үй беру ережесі.

Тұрғын үйді, ауланы немесе шаруашылық құрылыстарды тасқын сулармен су басу қаупі төнген кезде шұғыл қызметтердің бірыңғай нөмірі — 112-ге дереу қоңырау шалып, диспетчерге нақты мекенжайын, қауіптің сипатын, судың көтерілу деңгейін, балалардың, қарттардың, мүгедектігі бар адамдардың болуын және эвакуациялау қажеттілігін хабарлау қажет. 112 нөмірі Төтенше жағдайлар, азаматтардың өмірі мен денсаулығына төнетін қатер, авариялық-құтқару және эвакуациялық іс-шараларды жүргізу қажеттілігі туралы хабарламаларды қабылдауға және өңдеуге арналған. Шұғыл ден қою жүйесінің жұмыс істеуі "азаматтық қорғау туралы"Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жүзеге асырылады. Өтініш бергеннен кейін не болады? Хабарлама келіп түскеннен кейін ақпарат жағдайды бағалау, құтқару бөлімшелерінің кетуін ұйымдастыру, халықты эвакуациялауды жүргізу, су айдау не өзге де қорғау шараларын қабылдау үшін тиісті шұғыл қызметтерге беріледі. Нені білу маңызды? 112 нөміріне қоңырау шалу тегін және тәулік бойы, оның ішінде ұялы телефон шотында ақша қаражаты болмаған кезде жүзеге асырылуы мүмкін. Мысалы: Егер қатты жаңбырдың салдарынан су тез көтеріліп, үйге келе бастаса, тұрғын дереу 112 нөміріне қоңырау шалып, шұғыл қызметтер көмек пен қажет болған жағдайда эвакуациялауды ұйымдастыруы үшін ауланы немесе тұрғын үйді су басу мүмкіндігі туралы хабарлауы керек. Терминдерді түсіндіру: Су басу қаупі -аумақты сумен толтыру мүмкіндігі. Тұрғын үй -бұл адамдарға арналған ғимарат. Аула - үйге іргелес аумақ. Шаруашылық құрылыстар-қосалқы құрылыстар (сарай, гараж және т.б.). Тасқын сулар -өзендердің төгілуі немесе қатты жауын-шашын кезінде пайда болатын су. Жедел қызметтердің бірыңғай нөмірі 112 -төтенше жағдайларда көмек шақыруға арналған телефон. Жеке және заңды тұлғалардан хабарламаларды қабылдауды және өңдеуді қамтамасыз ету мақсатында әрекет етеді.