Үкіметтік емес ұйымдарды қалай тартуға болады және жабу кезеңдері қалай жүзеге асады?
Жауап: Қазақстанда ұйымдар кәсіпкерлік қызмет арқылы табыс табу мақсатында ғана емес, өзге де мақсаттармен құрылуы мүмкін. Мұндай ұйымдар қоғамдық, қайырымдылық сипатта болуы мүмкін. Мұндай ұйымдар коммерциялық емес ұйымдар (КЕҰ) деп аталады. Коммерциялық емес ұйымның басты айырмашылығы — таза табысты қатысушылар арасында бөлу және табыс табу оның негізгі мақсаты болып табылмайды (алайда бұл тыйым салынған емес). Кейде қатысушылар КЕҰ-ны жабу туралы шешім қабылдайды. Бұл қалай жүзеге асады және КЕҰ жабу қандай кезеңдерден тұрады — төменде қарастырамыз. Қазақстанда КЕҰ жабуды реттейтін нормативтік база КЕҰ құру және тарату мәселелері 2001 жылғы 16 қаңтардағы №142-II «Коммерциялық емес ұйымдар туралы» Заңмен реттеледі. Аталған Заңның 26-бабы 1-тармағына сәйкес, КЕҰ мынадай жолмен таратылуы мүмкін: ерікті түрде (меншік иесінің немесе уәкілетті органның шешімімен, не құрылтай құжаттарына сәйкес уәкілетті органның шешімімен); мәжбүрлі түрде (сот шешімі негізінде). Әділет министрлігі тәртіптің сақталғанын тексереді және КЕҰ туралы деректерді БСН Ұлттық тізіліміне енгізеді. ҚР №142-II Заңының 29-бабына сәйкес, деректер енгізілген сәттен бастап КЕҰ таратылды деп есептеледі. КЕҰ-ны ерікті тарату қадамдары: Тарату туралы шешім қабылдау; Тарату комиссиясын құру; Қызметкерлерге жұмыстан босатылатыны туралы ескерту (кемінде 1 ай бұрын); Әділет министрлігін хабардар ету (egov.kz арқылы да болады); Салық органына шешім қабылданғаннан кейін 3 жұмыс күні ішінде хабарлау; Жұмыспен қамту орталығына хабарлама жолдау (кемінде 2 ай бұрын); Республикалық БАҚ-қа жария хабарлама беру (кредиторлардың талаптары үшін — 2 ай); 2 ай өткен соң — аралық тарату балансы мен салық есептілігін жасау; Салық органына: 1) қызметті тоқтату туралы өтініш; 2) тарату есептілігі; 3) ККМ есептен шығару өтініші тапсыру; 10 күн ішінде барлық салықтар мен жарналарды төлеу; 30 жұмыс күніне дейін камералдық бақылаудан өту; Мөрді жою (барлық құжаттарда мөр басылғанына көз жеткізу керек); Тарату тіркеуі үшін Әділет министрлігіне өтініш пен құжаттарды тапсыру.