Қазақстанда жергілікті өзін-өзі басқару институты алдағы уақытта қалай дамиды?

1) мәнінің пішіннен басымдығы — нақты және өлшенетін нәтижесінің оған қол жеткізу бойынша жұмыс пішінінен басымдығы; 2) әдепкі бойынша цифрландыру — мемлекеттік органдардың азаматтармен, бизнеспен және өзара цифрлық форматта жан-жақты өзара іс-қимылының басымдығы; 3) басқарушылық жауапкершілік — нақты басшының құзыреті аясына кіретін мәселелерді жоғары тұрған деңгейге және алқалы органдарға беруге және келісуге жол бермеу; 4) үздіксіз жетілдіру — бюрократияны қысқартуды, жүйелік реинжинирингті және ішкі рәсімдер мен процестерді оңтайландыруды ынталандыратын мемлекеттік аппараттың ұйымдастырушылық мәдениетін қалыптастыру және қолдау; 5) регламенттеудің оңтайлылығы — мемлекеттік органдардың қызметін регламенттеудің оңтайлы қажетті деңгейін белгілеу, жеткіліксіз негізделген жаңа бюрократиялық талаптарды, есептілік пен бақылау түрлерін енгізуге жол бермеу.

Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жоспарлау жүйесі – бұл ұзақ мерзімді (5 жылдан астам) және орта мерзімді (бір жылдан қоса алғанда 5 жылға дейін) кезеңдерге арналған құжаттардан, қатысушылардан, процестер мен деректерді басқару қағидаттары мен элементтерінен тұратын өзара байланысқан құрамдастар кешені.

Кешенді жоспар Қазақстан Республикасы Президентінің немесе Премьер-Министрінің тапсырмасы бойынша дамудың маңызды салалық мәселелерін жедел шешу үшін 5 жылдан аспайтын мерзімге әзірленеді. Кешенді жоспардың құрылымына мыналар кіреді: паспорт, күтілетін нәтижелер, іс-шаралар (нақты іс-қимылдар), іс-шараларды аяқтау нысаны, іс-шараларды орындау мерзімдері, жауапты орындаушылар, қаржыландыру көлемі, қаржыландыру көздері.

Жарлықтың мақсаты — мемлекеттің бизнеске қатысуын азайту, жеке секторды дамыту, реттеуді жеңілдету және кәсіпкерлердің құқықтарын қорғауды күшейту есебінен неғұрлым бәсекеге қабілетті және ашық экономиканы қалыптастыру.

Сервистік және адамға бағдарланған мемлекеттік басқару моделін қалыптастыру үшін келесі міндеттерді іске асыру қажет: - клиентке бағдарланған және ашық мемлекеттік аппаратты қалыптастыру; - стратегиялық және бюджеттік жоспарлау тәсілдерін, сондай-ақ реформаларды жүргізу тетіктерін жетілдіру; - оңтайлы әрі тиімді мемлекеттік аппаратты қалыптастыру; - азаматтардың қажеттіліктеріне негізделген проактивті мемлекеттік қызметтерге көшу; - адами ресурстардың сапасын арттыру және мемлекеттік аппараттың кәсібилігін күшейту; - тиімді, оңтайлы және ашық квазимемлекеттік секторды қалыптастыру; - жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін одан әрі жетілдіру; - бизнесті дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасау; - сервистік мемлекет моделін қалыптастыру мақсатында сот жүйесін, мемлекеттік басқаруды және құқық қорғау жүйесін трансформациялау.

Халыққа қызмет көрсету орталықтарының базасында азаматтардың өтініштерін қабылдайтын бірыңғай орталық, яғни «бірыңғай кіру нүктесі» құрылатын болады. Осы жүйе арқылы азаматтар әртүрлі мемлекеттік органдарға өтініштер жолдау мүмкіндігіне ие болып, өз мәселелерін ыңғайлы әрі жедел шешуге қол жеткізеді. «Бірыңғай терезенің» негізгі мақсаты – мемлекет пен азаматтар арасындағы өзара іс-қимылды жеңілдету, мемлекеттік қызметтердің қолжетімділігін арттыру және азаматтардың өтініштерін қарау тиімділігін қамтамасыз ету.

Мемлекет басшысы 2020 жылғы 1 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауында атап өткендей, құқық қорғау жүйесі мемлекеттің азаматтар мүддесіне қызмет етуінің жаңа стандарттарын қалыптастыруда негізгі рөл атқаратын болады. Құқық қорғау органдары қызметінің тиімділігін бағалаудың басты өлшемдерінің бірі халықтың сенім деңгейі болады. Осы көрсеткішке қол жеткізу мақсатында құқық қорғау органдарының қызметін сервистік модельге көшіру жұмыстары жалғасады. Бұл ретте негізгі назар құқық бұзушылықтардың салдарымен күресуден олардың алдын алуға аударылады. Құқық қорғау органдары әлемдегі озық тәжірибелерге негізделген сервистік модель талаптарына сәйкес трансформацияланып, халықтың қауіпсіздігін тиісті деңгейде қамтамасыз етуге және азаматтардың қанағаттану деңгейін арттыруға бағытталады. Құқық қорғау органдары қызметінің тиімділігін күшейту үшін кадрларды кәсіби іріктеу сапасы жетілдіріліп, қызметке қабылдау және қызметтік өсу кезінде меритократия қағидаты қамтамасыз етіледі. Сонымен қатар, заманауи тәсілдер мен цифрлық технологияларды пайдалану арқылы қызметкерлердің кәсіби дамуы үздіксіз қолдау табатын болады.

Мемлекеттік басқарудың жаңа моделі – қоғамның сұраныстарына жедел ден қоятын, тиімді, әділ, ашық әрі «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» қағидаты бойынша жұмыс істейтін мемлекеттік аппаратты қалыптастыруға бағытталған. Осы мақсатта «белсенді тыңдау» құралдарын кеңейту, сондай-ақ қолданыстағы тетіктерді жетілдіру және жаңа құралдарды енгізу арқылы халықпен өзара іс-қимылдың дәстүрлі арналары нығайтылатын болады. Сонымен қатар, мемлекеттік басқарудың жаңа моделінің – «Адам бәрінен бұрын» қағидатын іске асыру шеңберінде мынадай шараларды жүзеге асыру көзделеді: 1) Халықпен тікелей және кері байланыс арналарының жұмысын жүйелі түрде мониторингтеу және талдау; 2) Бұқаралық ақпарат құралдарынан, үкіметтік емес ұйымдардан және халықтан келіп түсетін сұраныстарға жедел ден қою; 3) Мемлекет пен азаматтардың өзара іс-қимылы үшін «бір терезе» қағидаты бойынша жүйе құру; 4) Мемлекеттік органдар қызметінің ашықтығын және проактивтілігін қамтамасыз ету.