Кәсіпкерлік бағытта қандай мүмкіндіктер қарастырылған? Жастарға арналған несие және қайтарымсыз грант туралы түсінік берсеңіз?

Микрокредиттер бойынша келесі мақсаттарды қаржыландыруға тыйым салынады: жылжымайтын тұрғын мүлікті (оның ішінде малшыларға арналған уақытша/тұрақты тұрғын үйлерді) сатып алу, салу немесе жөндеу, жер учаскелерін сатып алу (кез-келген нысаналы мақсатпен); бағалы қағаздарды сатып алу (портфельдік инвестициялар); қаруды (оның ішінде қару өндіруге арналған құрамдас бөліктерді), құрамында есірткі бар заттарды немесе азаматтық айналымнан алынған басқа да мүлікті өндіру немесе сатып алу; ойын бизнесін ұйымдастыру және (немесе) дамыту; Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынған террористік және кез-келген осымен байланысты өзге де қызметті; моторлы көлік құралдарын шығаруды және өз өндірісіндегі жүзімнен шарап өндіруді, сондай-ақ темекі жән/немесе алкоголь өнімдерін сатып алуды көздейтін жобаларды қоспағанда, акцизделетін тауарларды/өнімдерді шығару; кредиторлық берешекті өтеуге; бизнесті жүргізуге байланысты емес жеке тұтынушылық мақсаттар.

Кәсіпкерлік бастамашылыққа жәрдемдесу бағытында жастарға микрокредит 5 жылға дейін, мал шаруашылығы саласындағы жобалар үшін микрокредит мерзімі 7 жылға дейін 2,5 пайыздық жеңілдікпен беріледі. Микрокредиттің ең жоғары сомасы - 5 миллион теңгеге дейін. Кепіл болуы міндетті. Кепілге жылжымалы немесе жылжымайтын мүлік жатады (жер учаскелері, пәтер, тұрғый үй, ғимарат (здания), құрылғы (сооружения), көлік, арнайы техника, екінші деңгейдегі банктардың есеп шоттарындағы қаражаттар және т.б.). Негізгі борыш пен сыйақыны өтеу бойынша жеңілдікті кезең микрокредит беру мерзімі ұзақтығының 1/3 (үштен бірінен) аспайды. Микрокредитті 21 жылдан 35 жасқа дейіңгі жастар және дара кәсіпкер ретінде мемлекеттік тіркелу мерзімі бес жылдан аз кәсіпкерлер ала алады. Микрокредит беру үшін үміткердің жасы құжаттарды тапсыру сәтінде ескеріледі. Микрокредит алу үшін үміткерлер сенім білдірілген өкілге (агентке) тиісті құжаттарды ұсынады. Сенім білдірілген өкілге (агентке) микрокредит алу үшін жүгінген сәтте дара кәсіпкер ретінде мемлекеттік тіркелу мерзімі бес жылдан аз кәсіпкерлер бола алады. Сенім білдірілген өкіл түскен құжаттарды жан-жақты тексеріп және олардың микрокредит беру талаптарына сәйкестігімен ұсынылған бизнес жобаға бағалау жүргізеді. Микрокредиттерді беру мақсатында бизнес-жобаларды іріктеу үшін құжаттар облыстық конкурстық комиссияға ұсынылады. Комиссия шешімімен бизнес-жобаларды қорғау нәтижесімен оң баға берілген жағдайда микрокредиттер беріледі.

Жаңа бизнес-идеяларды іске асыруға арналған гранттар халықтың әлеуметтік осал топтары қатарындағы адамдарға конкурстық негізде 400 еселенген айлық есептік көрсеткіштің мөлшеріне дейін беріледі. Гранттар 1) атаулы әлеуметтік көмек алушылар; 2) төрт және одан да көп бірге тұратын кәмелетке толмаған балалары бар көп балалы отбасыларға ай сайынғы мемлекеттік жәрдемақы алушылар; 3) асыраушысынан айрылу жағдайы бойынша әлеуметтік төлем алушылар; 4) қоныс аударушылар; 5) қандастар; 6) еңбекке қарсы көрсетілімдері жоқ мүгедектігі бар адамдар; 7) мүгедектігі бар балаларды тәрбиелеп отырған адамдарға беріледі. Гранттар жұмыссыз немесе дара кәсіпкер ретінде мемлекеттік тіркеу мерзімі үш жылдан аз дара кәсіпкер ретінде грант алуға өтініш бергенге дейін тіркелген жағдайда халықтың әлеуметтік осал топтарына беріледі. Гранттар бір рет беріледі және нысаналы мақсаты бойынша қажетті еңбек құралдарын, мүкәммалды, технологиялық жабдықты, жануарларды, малды, құстарды, көшеттерді, бұталарды, тұқымдарды, көшеттерді сатып алу, коммерциялық жылжымайтын мүлік объектілерінің, сондай-ақ сауда объектілерінің, оның ішінде жалға алу, пайдалану, сенімгерлік басқару құқығындағы сауда объектілерінің аумағында жаңа бизнес идеяларды іске асыруға арналған үй-жайларды жалдау ақысын төлеу үшін беріледі. Гранттар тұтынушылық мақсаттарға, кредиттік қарыздарды өтеуге, жылжымайтын тұрғын үй сатып алуға және салуға, жер учаскелерін сатып алуға, акцизделетін өнімдер өндіруге берілмейді. Гранттар легтер бойынша және комиссия шешімдерімен беріледі.

Оқу орындарының жұмыссыз түлектерін өздері алған кәсібі (мамандығы) бойынша немесе ұлттық кәсіптер сыныптауышында қызметтің осы тобына жататын ұқсас кәсіп (мамандық) бойынша жұмысқа орналастырып, кейіннен бағытталған ҚР Әлеуметтік Кодекстің 207-бабының 1-тармағында белгіленген зейнеткерлік жасқа толған, жұмыс істеп жүрген жұмыскерді алмастыруға бағытталған жоба. Жобаға үш жыл ішінде оқуын аяқтаған жас түлектер қатыса алады, жалақы мөлшері 30 АЕК-тен төмен емес мөлшерінде белгіленді. Ұзақтығы 6 айдан аспайды.

50 жастан асқан жұмыссыз адамдар «Күміс жас» жобасына қатысушылар болып табылады, олардың арасында зейнеткерлiк жас алдындағы (зейнеткерлiкке шығуға екi жыл қалған) адамдарға басымдық беріледі. Жобаға қатысу мерзімі: 36 айдан аспайды. Жалақы мөлшері: 1) қатысудың бірінші 12 (он екі) айында жалақы мөлшерінің 70 %-ын құрайды, бірақ 30 (отыз) АЕК-тен аспайды; 2) қатысудың 13 (он үшінші) айынан бастап 24 (жиырма төртінші) айына дейін жалақы мөлшерінің 65 %-ын құрайды, бірақ 30 (отыз) АЕК-тен аспайды; 3) қатысудың 25 (жиырма бесінші) айынан бастап 36 (отыз алтыншы) айына дейін жалақы мөлшерінің 60 %-ын құрайды, бірақ 30 (отыз) АЕК-тен аспайды. «Күміс жас» жобасына қатысу мерзімі аяқталғаннан кейін «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Қазақстан Республикасы заңнамасымен белгіленген зейнеткерлік жасқа толмаған адамды кемінде 1 жыл мерзімге, ал зейнеталды жастағы адамды зейнеткерлікке шыққанға дейін тұрақты жұмыс орнына жұмысқа орналастыру көзделді.

Мансап орталықтары ұйымдастыратын, жұмыскерлердің алдын ала кәсіптік даярлаудан өтуін талап етпейтін, олардың уақытша жұмыспен қамтамасыз ету үшін әлеуметтік пайдалы бағыттағы еңбек қызметінің түрлері. Қоғамдық жұмыстарға 16 жастан бастап ҚР Әлеуметтік Кодекстің 207 бабының 1-тармағында белгіленген зейнеткерлік жасқа толғанға дейін қатысуға болады. Оған: - жұмыссыздар ретінде тіркелген адамдар; - оқудан бос уақытта студенттер және жалпы білім беретін мектептердің жоғары сынып оқушылары денсаулығына зиян келтірмейтін және оқу процесін бұзбайтын жұмыстарда; - өндірістің тоқтап тұруына байланысты жұмыспен қамтамасыз етілмеген адамдар қатысады. Жалақы мөлшері 30 АЕК-тен төмен емес мөлшерінде белгіленді, ұзақтығы 12 айдан аспайды.

Алғаш жұмыс іздеп жүрген жұмыссыздарға, оның ішінде NEET санатындағы жастарға жұмыс орнын және қажетті еңбек дағдыларын беруге бағытталған жоба. Жалақы мөлшері 30 АЕК-тен төмен емес мөлшерінде белгіленді, ұзақтығы 18 айдан аспайды.

Кәсіптік- техникалық, жоғары оқу орындарын аяқтаған жастар үшін меңгерген кәсібі (мамандығы) бойынша бастапқы жұмыс тәжірибесін жинақтау мақсатында жастар практикасы қарастырылған. Еңбек қызметінің түрі: алдыңғы 5 жыл ішінде оқуын аяқтаған жұмыссыздарға арналған; меңгерген кәсіп (мамандығы) бойынша жұмыс тәжірибесінің болмауы; жалақы мөлшері: 30 АЕК төмен емес мөлшерінде белгіленді; ұзақтығы 12 айдан аспайды.