Авторлық құқықтың қандай түрлері бар?

Солтүстік Қазақстан облысының Әділет департаменті 2011 жылғы 26 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 23-бабының 1, 2-тармақтарына сәйкес, сотта бұзылатын неке (ерлі-зайыптылық) соттың неке (ерлі-зайыптылық) бұзылуы туралы шешімі заңды күшіне енген күннен бастап тоқтатылған болып есептеледі және тіркеуші органдарда мемлекеттік тіркеуге жатпайды.

"Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы" ҚР Заңының 36-бабында Борышкерлердің бірыңғай тізілімінен мәліметтерді енгізу және алып тастау тәртібі бекітілген. Осы бапқа сәйкес атқарушылық құжаттар өндіріп алушыға қайтарылғаннан кейін борышкерді Борышкерлердің бірыңғай тізілімінен шығару атқарушылық құжаттың талаптары орындалған кезде жүргізіледі. Атқарушылық құжаттың талаптары орындалған жағдайда, сондай-ақ Заңның 11-бабына сәйкес атқарушылық құжатты ұсыну мерзімі өткен болса, Борышкерлердің бірыңғай тізілімінен шығару туралы өтінішпен атқару ісін жүргізген сот орындаушысына жүгіну қажет. Аяқталған атқарушылық іс жүргізу бойынша атқарушылық құжат талаптарының орындалуы туралы мәліметтерді алған кезде сот орындаушысы үш жұмыс күні ішінде борышкерді Борышкерлердің бірыңғай тізілімінен шығару үшін тиісті ақпаратты әділет департаментіне жібереді. Өз кезегінде әділет органы үш жұмыс күні ішінде сот орындаушысы жіберген материалдарды тексереді және борышкерді Борышкерлердің бірыңғай тізілімінен шығарады.

Жоғары заң білімі бар, уәкілетті орган берген атқарушылық құжаттарды орындау жөніндегі қызметпен айналысу құқығына лицензия (бұдан әрі – жеке сот орындаушысының лицензиясы) алған және Республикалық палатаға кірген, заңды тұлға құрмай-ақ атқарушылық құжаттарды орындау жөніндегі жеке практикамен айналысатын Қазақстан Республикасының азаматы жеке сот орындаушысы болып табылады. Жеке сот орындаушысы өзінің лауазымдық міндеттерін өз атынан және жауапкершілігімен орындайды. Жеке сот орындаушысының қызметіне ақы төлеу сомаларына салық салу Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

Авторлық құқық туынды жасалған кезден бастап туындайды және қандай да бір тіркеуді және өзге де формальдылықтарды талап етпейді. Алайда, құқықтар бұзылған жағдайда, (мүліктік емес) құқықтарды тіркеу туралы куәлік автордың пайдасына қосымша дәлел бола алады.

Зияткерлік меншік объектілерінің тізімі Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 961-бабында келтірілген. Өнертабыстарды, пайдалы модельдерді құқықтық қорғау шарттары ҚР АК 991-бабында белгіленген. Құқықтық қорғау берілетін өнертабыс ретінде жаңа, өнертабыстық деңгейі бар және өнеркәсіпте қолданылатын техникалық шешім есептеледі. Құқықтық қорғау берілетін пайдалы модель ретінде жаңа, өнеркәсіпте қолданылатын техникалық шешім есептеледі.

Өнеркәсіптік үлгі тауар белгісінен өнеркәсіптік үлгі одан ажырамайтын бұйымның бөлігі болып табылатындығымен ерекшеленеді, ал тауар белгісі бұйымға қойылады және оның бөлігі болып табылмайды. Тауар белгісі тауарларды, жұмыстарды және оған көрсетілетін қызметтерді дараландыру құралы болып табылады. Тауар белгісі мен өнеркәсіптік үлгінің арасындағы түбегейлі айырмашылық тауар белгісінің айырым қабілетіне ие болуы керек. Бұл тауарлық белгілерге қойылатын негізгі талап. Мұндай талап өнеркәсіптік үлгіге қойылмайды.

Қазақстан Республикасында авторлық құқық автордың бүкіл өмірі бойы және ол қайтыс болғаннан кейін 70 жыл бойы күшінде болады. Авторлық құқық, есімнің құқығы және автордың беделін қорғау құқығы мерзімсіз қорғалады.

Өнертабыс, пайдалы модель, өнеркәсіптік үлгі, тауар белгісі сияқты тіркелген зияткерлік меншік объектілеріне қатысты лицензиялық шартты тіркеу міндетті.