Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектісі ретінде тіркелу үшін қайда және қалай өтініш беруге болады?

Жер қойнауын пайдалану құқығын алу үшін өтініш беруші уәкілетті органға өтінім беріп, заңнамада көзделген құжаттарды ұсынады. Өтінішті қарау барысында өтініш берушінің қаржылық мүмкіндіктері, техникалық жарақтандырылуы және жоспарланған жұмыстарды орындауға қажетті ресурстары бағаланады. Лицензия алу рәсімі жер қойнауын пайдалану операциясының түріне байланысты өзгеруі мүмкін және әдетте келесі кезеңдерді қамтиды: • өтінім беру; • ұсынылған құжаттарды қарау; • қажет болған жағдайда конкурс немесе аукцион өткізу; • заңнама талаптарына сәйкестігін тексеру; • лицензия беру немесе беруден бас тарту туралы шешім қабылдау.

Барлау немесе өндіру жұмыстарын жүргізу кезінде жер қойнауын пайдаланушы: • лицензияда немесе келісімшартта көзделген міндеттемелерді орындауға; • жер қойнауын ұтымды және кешенді пайдалануға; • қоршаған ортаны қорғау жөніндегі талаптарды сақтауға; • өндірістік қалдықтарды заңнамаға сәйкес басқаруға; • экологиялық мониторинг жүргізуге; • қауіпсіздік талаптарын орындауға міндетті. Экологиялық талаптардың сақталуы уәкілетті мемлекеттік органдардың бақылауы, қоршаған ортаға әсерді бағалау рәсімдері, мониторинг жүргізу және есептілік ұсыну арқылы қамтамасыз етіледі.

Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілеріне мемлекеттік гранттар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 17 қыркүйектегі №754 қаулысымен бекітілген қағидаларға сәйкес конкурс негізінде беріледі. Гранттың ең жоғары мөлшері – 5 млн теңге, жобаны іске асыру мерзімі – 18 айға дейін. Конкурсқа: • әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілері; • «Бір ауыл – бір өнім» бағдарламасының финалистері қатыса алады. Негізгі талаптар: • жоба құнының кемінде 20%-ын қоса қаржыландыру; • жаңа жұмыс орындарын құру; • қажетті инфрақұрылымның болуы немесе оны дамыту жоспарының болуы. Грант қаражаты: • құрал-жабдық сатып алуға; • шикізат пен материалдар алуға; • технологиялар мен франшизалар сатып алуға; • ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуге; • жаңа технологияларды енгізуге жұмсалуы мүмкін. Грант қаражатын жылжымайтын мүлік, жер учаскесі, жеңіл автокөлік және бұрын пайдаланылған негізгі құралдарды сатып алуға пайдалануға жол берілмейді. Өтінімдер kezekte.kz платформасы арқылы қабылданып, облыстың кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасы арқылы қаралады.

Лицензия мерзімі аяқталған немесе жер қойнауын пайдалану құқығы тоқтатылған жағдайда жер қойнауын пайдаланушы өндірістік қызметті тоқтатады, бұзылған жерлерді рекультивациялайды, қауіпті объектілерді жояды және қоршаған ортаға келтірілген ықтимал залалды жою шараларын қабылдайды. Белгіленген жұмыстар аяқталғаннан кейін уәкілетті органға қажетті есептер ұсынылып, жер учаскесі мемлекетке заңнамада белгіленген тәртіппен қайтарылады.

Қызылорда облысында сексеуіл егу жұмыстарының тиімділігін бағалау мақсатында тұрақты мониторинг жүргізіледі. Осы мақсатта құрамына: • орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі аумақтық инспекциясының өкілдері; • орман шаруашылығы мекемелерінің мамандары; • Ботаника және фитоинтродукция институтының ғылыми қызметкерлері кіретін комиссия құрылған. Мониторинг барысында: • егілген көшеттердің жерсіну деңгейі; • орман екпелерінің сақталуы; • сексеуіл питомниктерінің шығымдылығы; • орман дақылдарының жалпы жай-күйі бағаланады. Қазақстан Республикасының қолданыстағы қағидаларына сәйкес Қызылорда облысы үшін орман дақылдарының нормативтік жерсіну және сақталу көрсеткіші 30% болып белгіленген. Жүргізілген зерттеулер нәтижесінде сексеуіл екпелерінің орташа жерсіну көрсеткіші 26–35% аралығында екендігі анықталған. Сексеуіл егу және күтіп-баптау жұмыстарына жұмсалған нақты шығын көлемі әр жоба бойынша жеке есептеледі және ұсынылған ақпаратта көрсетілмеген. Қайда жүгінуге болады: • орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі аумақтық инспекциясына; • орман шаруашылығы мекемелеріне; • жергілікті атқарушы органдарға.

Мемлекет инвестициялық жобаларды жүзеге асыру үшін инвесторларға түрлі қолдау шараларын ұсынады, соның ішінде жер учаскесін беру мүмкіндігі қарастырылған. Жер учаскесі: • Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 48-бабына сәйкес сауда-саттықсыз берілуі мүмкін; • Бірыңғай индустрияландыру картасына енгізілген өнеркәсіптік-инновациялық жобаларды іске асыру үшін берілуі мүмкін; • инвестициялық келісім шеңберінде мемлекеттік заттай грант ретінде ұсынылуы мүмкін. Жер учаскесін алу үшін жоба қолданыстағы талаптарға сәйкес болуы және инвестициялық жоба ретінде танылуы қажет. Алу тәртібі: 1. Инвестициялық жобаны дайындау. 2. Жобаның басым қызмет түрлеріне сәйкестігін анықтау. 3. Уәкілетті органға немесе әкімдікке өтініш беру. 4. Қажет болған жағдайда жобаны Бірыңғай индустрияландыру картасына енгізу. 5. Инвестициялық келісім жасасу. 6. Жер учаскесін алу. Қажетті құжаттар: • өтініш; • бизнес-жоспар немесе инвестициялық жоба; • құрылтай құжаттары; • заңнамада көзделген өзге де құжаттар. Қайда жүгіну керек: • жергілікті атқарушы органға (әкімдікке); • инвестициялар жөніндегі уәкілетті органға; • инвестициялық жобаларды сүйемелдеу ұйымдарына.

«Таза Қазақстан» экологиялық акциясы аясында елді мекендерді санитарлық тазарту және абаттандыру жұмыстары жүргізілді. Іс-шараларға барлығы 46 934 адам қатысты. Олардың қатарында еріктілер, қоғам қайраткерлері, бюджет саласының қызметкерлері және кәсіпорын жұмысшылары болды. Акция нәтижесінде: • 1 067 тонна қоқыс қалдықтары шығарылды; • 156 сквер мен парк тазартылды; • 225 тарихи-мәдени ескерткіштің аумағы ретке келтірілді; • 791 әлеуметтік нысан тазартылды; • 407 өнеркәсіп және бизнес нысаны абаттандырылды; • 8 су объектісінде тазалау жұмыстары жүргізілді; • 843 көше және аула аумағы тазартылды; • жұмыстарға 548 арнайы техника жұмылдырылды. Сонымен қатар, 2026 жылғы 23 наурызда өткен «Мөлдір бұлақ» және «Тазару күні» акциялары аясында шамамен 7 мың адам қатысып, 16 мыңға жуық көшет отырғызылды және 100 тоннадан астам қоқыс шығарылды. Қайда жүгінуге болады: • жергілікті атқарушы органдарға; • қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті органдарға; • экологиялық акцияларды ұйымдастырушы ұйымдарға.

Қызылорда облысында республикалық маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың қатарына мыналар кіреді: • Барсакелмес мемлекеттік табиғи қорығы — жалпы аумағы 163 126 гектар; • Тораңғылсай мемлекеттік табиғи қаумалы — жалпы аумағы 17,9 мың гектар; • Қарғалы мемлекеттік табиғи қаумалы — жалпы аумағы 11 172,24 гектар. Аталған аумақтар республикалық маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың ресми тізбесіне енгізілген және мемлекет қорғауында болады. Қайда жүгінуге болады: • қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті органға; • орман және жануарлар дүниесін қорғау мекемелеріне; • жергілікті атқарушы органдарға.