Құрметті тұрғындар! Халықтан жиі түсетін сұрақтарға жүргізілгенталдау нәтижесінде, ең өзекті мәселелер бойыншатүсіндірме материалдар әзірленді. Атап айтқанда, жиі қойылатын сұрақтар мен олардың жауаптары"е-Өтініш" ақпараттық жүйесінің Бірыңғай білімбазасына тұрақты түрде орналастырылып отырады. Аталған ақпараттардың қолжетімділігінқамтамасыз ету мақсатында олар әлеуметтікжелілерде де жарияланып отыр.

    Аппарат акима сельского округа Орлы Курмангазинского района Атырауской области

    Құрметті тұрғындар!

    Халықтан жиі түсетін сұрақтарға жүргізілгенталдау нәтижесінде,ең өзекті мәселелер бойыншатүсіндірме материалдар әзірленді.Атап айтқанда,жиі қойылатын сұрақтарменолардың жауаптары"е-Өтініш"ақпараттық жүйесінің Бірыңғай білімбазасына тұрақты түрде орналастырылып отырады.

    Аталған ақпараттардың қолжетімділігінқамтамасыз ету мақсатында олар әлеуметтікжелілердедежарияланыпотыр.

    Уважаемые жители!

    По результатам анализа часто поступающих от населения вопросов подготовлены разъяснительные материалы по наиболее актуальным темам. В частности, часто задаваемые вопросы и ответы на них на постоянной основе размещаются в Единой базе знаний информационной системы «е-Өтініш».

    В целях обеспечения доступности данная информация также публикуется в социальных сетях.

    р/с

    Қазақша

    Орысша

    1

    Бірыңғай ұлттық тестілеу жылынанеше рет өткізіледі?

    -Бірыңғай ұлттық тестілеу өткізу тәртібіҚазақстанРеспубликасыБілім және ғылым министрлігінің№204бұйрығы(2017 ж.)арқылы реттеледі.

    Жыл ішінде тестілеу бірнеше кезеңдеөтеді:

    1.10қаңтар– 10ақпан:

    -текақылы бөлімге түсу үшін.

    2.наурыз– 6сәуір:

    -текақылы бөлімге түсу үшін.

    3.10мамыр– 10шілде:

    -грантқа қатысуға және ақылы бөлімгетүсуге болады.

    4.10 – 20тамыз:

    -текақылы бөлімге түсу үшін.

    Осыкезеңдерде талапкергеЕНТ-ныбарлығы5рет тапсыру мүмкіндігіберіледі.

    Мысал:

    Талапкер қаңтардаЕНТтапсырып,нәтижесі көңілінен шықпады. Олнаурызда және мамырда қайтатапсырып,соңғы нәтижесіменгрантконкурсына қатыса алды.

    Сколько раз проводится единое национальное тестирование (ЕНТ) в год?

    -Порядок проведения Единое национальное тестирование (ЕНТ)регулируется Приказ МОН РК №204 (2017 г.).

    В течение года тестирование проходит в несколько периодов:

    1️. 10 января – 10 февраля:

    -только для платного обучения

    2.1 марта – 6 апреля:

    -только для платного обучения.

    3.10 мая – 10 июля:

    -для участия в конкурсе на грант и платное обучение

    4.10–20 августа:

    -только для платного обучения

    Всего абитуриент может пройти ЕНТдо 5 раз в год.

    Кейс:

    Абитуриент сдал ЕНТ в январе, но результат его не устроил. Он пересдал тест в марте и мае и с лучшим результатом участвовал в конкурсе на грант.

    2

    Лагерьге жолдаманы қалай алуға болады?

    -Оқушыларғалагерьге жолдамаберутәртібіҚРБілім және ғылымминистрінің№158бұйрығы(2020 ж.)негізінде жүзеге асырылады.

    Кімдералаалады:

    атаулы әлеуметтік көмек(АӘК)алатын отбасылар;
    табысы күнкөріс деңгейінен төменотбасылар;
    жетім балалар;
    ата-анасының қамқорлығынсызқалған балалар;
    төтенше жағдайдан зардап шеккенотбасылар;
    мектеп комиссиясы анықтайтынбасқа санаттар.

    Өтінішберужолдары:

    мектеп немесе білімберуұйымыарқылы;
    мекеме кеңсесі арқылы;
    eGov.kz порталыарқылы.

    Қажетті құжаттар:

    өтініш;
    жеке куәлік;
    баланың туу туралы куәлігі;
    неке туралы(барболса)құжат;
    медициналық анықтама(071/у);
    әлеуметтік мәртебені растайтынқұжаттар.

    Қарау мерзімі:

    5жұмыс күні.

    Мысал:Көпбалалы отбасының баласыжазғы лагерьге барғысы келеді.Ата-анасы мектепке өтініш беріп,қажеттіқұжаттарды тапсырады. 5күн ішіндебалаға жолдама беріледі.

    Как получить путёвку в лагерь?

    -Предоставлениепутёвокучащимся в лагеряосуществляетсяна основанииПриказаМинистерства образования инауки РеспубликиКазахстан№158 (2020 г.).

    Кто имеет право:

    получатели адресной социальной помощи(АСП);
    семьи с доходом ниже прожиточного минимума;
    дети-сироты;
    дети без попечения родителей;
    пострадавшие от ЧС;
    другие категории по решению школы.

    Способы подачи:

    через школу или организацию образования;
    через канцелярию;
    через eGov.kz.

    Необходимые документы:

    заявление;
    удостоверение личности;
    свидетельство о рождении;
    документы о браке (при наличии);
    медсправка (форма 071/у);
    подтверждение статуса.

    Срок:

    5 рабочих дней.

    Пример: Ребёнок из многодетной семьи хочет поехать в лагерь. Родители подают заявление в школу и документы. Через 5 дней ребёнок получает путёвку.

    3

    Білімі туралы құжаттарды жоғалтқан жағдайда не істеу керек?

    -Егераттестат, дипломнемесе басқабілім туралы құжат жоғалса немесебүлінсе,оның телнұсқасын алуғаболады. Олүшін:

    мектеп, колледжнемесеЖООбасшысының атына өтінішберіледі.

    Өтінішберужолдары:

    ХҚКО (халыққа қызмет көрсетуорталығы);
    оқу орнының кеңсесі;
    eGov.kz порталы.

    Өтініш мақұлданғаннан кейін:

    дайын құжатХҚКО-ға немесепошта арқылы жеткізіледі.

    Қажетті құжаттар:

    жеке куәлік(немесепаспорт,туутуралы куәлік):
    аты-жөні өзгерсе— онырастайтынқұжат.

    Кейс:

    Азаматдипломын жоғалтып алды. Ол eGov.kzарқылы өтініш беріп,бірнешекүннен кейінХҚКО-дандипломныңтелнұсқасын алды.

    Что делать, если потерял документы об образовании?

    -Если аттестат, диплом или другой документ об образовании утерян или повреждён, можно получитьдубликат. Для этого:

    подаётся заявление на имя руководителя учебного заведения.

    Способы подачи:

    через ЦОН;
    через канцелярию учебного заведения;
    через eGov.kz.

    После одобрения:

    документ направляется в ЦОН или по почте.

    Необходимые документы:

    удостоверение личности (паспорт, свидетельство о рождении);
    документ о смене ФИО (если менялось).

    Кейс:

    Гражданин потерял диплом. Он подал заявку через eGov.kz и через несколько дней получил дубликат в ЦОНе.

    4

    Көпбалалы отбасынан шыққан балаларға мектепте қалай тегін тамақ алуға болады?

    -Қазақстанда мектептерде әлеуметтікосал топтағы балаларды қолдау үшінарнайы қорбар —«жалпыға бірдейоқыту»қоры.

    Көмек Қазақстан РеспубликасыҮкіметінің№64қаулысы(2008 ж.)негізінде көрсетіледі.

    Көмек түрлері:

    Тегін тамақтану(әсіресе5–11сынып оқушыларына);
    Материалдық көмекМектепкежол»акциясыкиім,құрал-жабдық)

    Кімдералаалады:

    көпбалалы отбасылар;
    атаулы әлеуметтік көмек(АӘК)алушылар;
    табысы төмен отбасылар;
    жетім балалар;
    ТЖ-данзардап шеккендер;
    мектеп комиссиясы анықтайтынбасқа санаттар.

    Қалай алуға болады:

    1. Әлеуметтік санатқа жататынынрастау;
    2. Баланың мектебіне өтінішберу.

    Қосымша:

    Кейбір мәліметтерeGov.kzарқылытексеріледі;
    Қалған жағдайларда мектептұрмыстық жағдайдытексереді.

    Тегін тамақтану құқығы әр оқу жылынақайта рәсімделеді.

    Маңызды:

    Тегін тамақтану және материалдықкөмек көрсету қатаң түрдебөлінгенқаржыландыру шегінде және отбасымәртебесін растау кезінде жүзегеасырылады.

    Мысал:

    Көпбалалы отбасының баласы мектептеоқиды.Ата-анасы мектепке өтініш беріп,құжаттарын тапсырды. Комиссияшешіміменбалатегін тамақпенқамтамасыз етілді.

    Как детям из многодетных семей получить бесплатное питание в школе?

    -В Казахстане действует фонд поддержки учащихся —«всеобщее обучение».

    Помощь предоставляется на основании Постановление Правительства РК №64 (2008 г.).

    Виды помощи:

    Бесплатное питание(в основном для 5–11 классов);
    Материальная помощь(«Дорога в школу»).

    Кто имеет право:

    многодетные семьи;
    получатели АСП;
    малообеспеченные семьи;
    сироты;
    пострадавшие от ЧС;
    другие категории по решению школы.

    Как получить:

    1. Подтвердить социальный статус;
    2. Подать заявление в школу.

    Дополнительно:

    данные могут проверяться через eGov.kz;
    либо через обследование жилищных условий.

    Право подтверждаетсякаждый учебный год.

    Важно:

    Предоставление бесплатного питания и материальной помощи осуществляется строго в пределах выделенного финансирования и при подтверждении статуса семьи.

    Пример:

    Ребёнок из многодетной семьи учится в школе. Родители подали заявление и документы. По решению комиссииребёнку предоставили бесплатное питание.

    5

    Ата-аналар бөлек тұрған кезде баламен қарым-қатынас тәртібін қалай реттеуге болады?

    -Қазақстан Республикасының Неке(ерлі-зайыптылық)және отбасы туралыкодексі бойынша Баланың құқығыбар:

    екі ата-анасымен;
    ата-әжесімен;
    бауырларымен және басқатуыстарымен қарым-қатынасжасауға.

    Бөлек тұратын ата-ананың құқықтары:

    баламен қарым-қатынас жасау;
    тәрбиесіне қатысу;
    білім және маңызды мәселелердішешуге қатысу.

    Бірге тұратын ата-ана:

    егер балаға зиян болмаса,қарым-қатынасқа кедергі келтірмеуітиіс.

    Қарым-қатынас тәртібін белгілеу:

    Егер ата-аналар келісе алмаса:

    1. Қорғаншылық жәнеқамқоршылық органынажүгінеді;
    2. Органбаланың мүддесін ескереотырып тәртіп белгілейді.
    3. Келіспеген жағдайда:
    медиация;
    немесесотарқылы шешіледі.

    Қажетті құжаттар:

    жеке куәлік көшірмесі;
    психиатриялық жәненаркологиялық есептетұрмайтыны туралы анықтама;
    соттылық туралы анықтама;
    тұрғын үйге құқықты растайтынқұжат.

    Маңызды:

    Ажырасу баланың ата-анаменқарым-қатынас құқығыншектемейді.

    Мысал:

    Ата-ана ажырасқаннан кейінбалаанасының қасында тұрады.Әкесібаламен кездесу тәртібі бойынша келісеалмай,қорғаншылық органына жүгінеді. Органаптасына екі рет кездесу тәртібінбелгілейді.

    Как регулируется порядок общения с ребёнком при раздельном проживании родителей?

    -Согласно Кодекс Республики Казахстан о браке (супружестве) и семье:

    Ребёнок имеет право общаться:

    с обоими родителями;
    с бабушками, дедушками;
    с братьями, сёстрами и другими родственниками.

    Родитель, проживающий отдельно, имеет право:

    общаться с ребёнком;
    участвовать в воспитании;
    принимать решения по важным вопросам.

    Родитель, с которым живёт ребёнок:

    не должен препятствовать общению (если это не вредит ребёнку).

    Установление порядка общения:

    Если нет согласия:

    1. Обращение ворганы опеки и попечительства;
    2. Они устанавливают порядок общения.
    3. При несогласии:
    медиация;
    или суд.

    Необходимые документы:

    удостоверение личности;
    справки из психо- и наркодиспансера;
    справка о судимости;
    документы на жильё.

    Важно:

    Развод не ограничивает право ребёнка на общение с родителями.

    Пример: Послеразвода ребёнок живёт с матерью. Отец не смог договориться о встречах и обратился в органы опеки. Орган установил график встреч — два раза в неделю.

    6

    Ана мен балаға арналған қандай жаңа бағдарламалар бар?

    -Қазақстанда анаменбалаға арналғанжаңа бағдарламалар:

    🔹 Нацфондбалаларға:

    2024жылдан бастап іске қосылған;
    Әр балаға жыл сайын Ұлттыққордан ақша аударылады;
    Бұл қаражатты18жасқа толғандабілімге немесе тұрғын үйгепайдалануға болады.

    🔹 Келешек бағдарламасы:

    Балалардың біліміне арналғанжинақ жүйесі;
    Мемлекет бастапқыкапиталбереді;
    Білім алуға қаржылық қолдаукөрсетеді.

    🔹 Қазақстан балалары(2026–2030):

    Жаңа ұлттық бағдарлама;
    Денсаулық сақтау,білім,әлеуметтікқорғау бағыттарын қамтиды;
    150+нақтышарақарастырылған.

    🔹 Сонымен қатар:

    Көпбалалы аналарға жәрдемақылар;
    Балатууға және күтіміне төлемдер;
    Әлеуметтік қолдау бағдарламаларыбар.

    Мысал:

    Жаңа туған баласыбаротбасы«Нацфондбалаларға»бағдарламасыарқылы жыл сайын ақша жинайды.Кейінбала 18жасқа толғанда бұлқаражатты оқуына жұмсай алады.

    Какие новые программы существуют для матерей и детей?

    -В Казахстане действуют новые программы для матерей и детей:

    🔹 Нацфонд– детям:

    Запущена с 2024 года;
    Ежегодные начисления детям изНацфонда;
    Средства можно использовать наобразование или жильё.

    🔹 Келешек:

    Программа накоплений на образование;
    Государство даёт стартовый капитал;
    Помогает оплатить обучение.

    🔹 Дети Казахстана (2026–2030):

    Новая комплексная программа;
    Охватывает здоровье, образование и соцзащиту;
    Включает более 150 мер поддержки.

    🔹Также действуют:

    пособия многодетным семьям;
    выплаты при рождении и уходе за ребёнком.

    Пример:

    Семья с новорождённым ребёнком получает ежегодные начисления по программе «Нацфонд– детям». К 18 годам ребёнок может использовать эти средства на обучение.

    7

    Емханадан вакцина аларда ол бойынша ақпарат ала аламын ба?

    -Вакцинаалмас бұрын әрбірпациент:

    вакцинаның атауы
    оның әсеріменпайдасы
    мүмкін болатын жанама әсерлері
    қарсы көрсетілімдері туралы толықақпарат алуға құқылы.

    Дәрігер немесемедицинақызметкері:

    барлық сұрақтарға жауап береді
    вакцинасалуға ерікті келісім алады

    Яғни, вакцинация текпациенттіңхабардар келісімімен жүргізіледі.

    Мысал:Ата-ана баласынавакцинасалдырмас бұрын дәрігерден жанамаәсерлері туралы сұрады.Дәрігер толықтүсіндіріп,содан кейін ғана келісім алыпвакцинажасады.

    Можно ли получить информацию о вакцине перед прививкой в поликлинике?

    -Перед вакцинацией каждый пациент имеет право получить информацию о:

    названии вакцины
    её эффективности и пользе
    возможных побочных эффектах
    противопоказаниях

    Медицинский работник обязан:

    ответить на все вопросы
    получить информированное согласие пациента

    То есть вакцинация проводится только с добровольного согласия пациента.

    Пример: Родитель перед прививкой ребёнку спросил врача о побочных эффектах. Врач всё объяснил и только после этого получил согласие и провёл вакцинацию.

    8

    Мемлекеттік сатып алу нәтижесімен келіспеген жағдайда шағым қалай жолданады?

    -Қазақстан РеспубликасыныңМемлекеттік сатып алулар туралы заңы25-бабынасәйкес:

    Әлеуетті өнім беруші:

    конкурснемесеаукционқорытындысымен келіспегенжағдайда;
    өз құқықтары бұзылды депесептесе;

    қорытынды хаттама жарияланғанкүннен бастап3жұмыс күні ішіндешағым бере алады.

    Шағым:

    веб-порталарқылы беріледі;
    тапсырыс берушіге немесеұйымдастырушыға жолданады;
    олардың әрекеттеріне(немесеәрекетсіздігіне)қатысты болуымүмкін.

    Сондай-ақ, «Мемлекеттік сатып алудыжүзеге асыру қағидаларына»сәйкес:

    шағым дәл сол хаттаманықабылдаған органның атынажіберіледі

    Мысал: Компанияконкурсқа қатысып,бірақ жеңімпаз болмады. Олбағалау әділболмады деп есептейді.Қорытындыхаттама шыққаннан кейін2күн ішіндевеб-порталарқылы ұйымдастырушығашағым жібереді.

    Как подать жалобу при несогласии с результатами госзакупок?

    -Согласно Закон Республики Казахстан о государственных закупках (статья 25):

    Потенциальный поставщик имеет право:

    обжаловать результаты конкурса или аукциона;
    если считает, что его права нарушены;

    в течение 3 рабочих дней с момента публикации итогового протокола.

    Жалоба подаётся:

    через веб-портал;
    на имя заказчика или организатора;
    по факту действий (или бездействия).

    Также, согласно правилам госзакупок:

    жалоба направляется в адресоргана, утвердившего протокол.

    Пример:Компания участвовала в конкурсе, но не выиграла. Она считает оценку необъективной. В течение 2 дней после публикации протокола подаёт жалобу через портал на имя организатора.

    9

    Қосылған құн салығын төлеуші (ҚҚС) болып табылмайтын әлеуетті өнімберуші мемлекеттік сатып алу конкурсына қатыса ала ма?

    -Қазақстан РеспубликасыныңМемлекеттік сатып алулар туралы заңыбойынша мемлекеттік сатып алулар теңмүмкіндіктер қағидатына негізделеді.

    Атап айтқанда:

    -барлық әлеуетті өнім берушілерге теңқатысу мүмкіндігі беріледі;

    -ешкімге артықшылық берілмейді;

    -заңсыз шектеулерге жол берілмейді.

    Осыған байланысты:

    -өнім берушініҚҚСтөлеуші немесетөлемеуші деп бөлу қарастырылмаған;

    -ҚҚСтөлеуші емескомпания даконкурсқа толық қатыса алады.

    Мысал:

    ЖекекәсіпкерҚҚСтөлеуші емес,бірақмемлекеттік сатып алу конкурсынақатысуға өтінім береді.Оның ұсынысыбасқа компаниялармен бірге тең негіздеқаралады және ол жеңімпазболаалады.

    Имеет ли право потенциальный поставщик, не являющийсяплательщиком налога на добавленную стоимость (НДС), участвовать в конкурсе государственных закупок?

    -Согласно Закон Республики Казахстан о государственных закупках, государственные закупки основаны на принципе равных возможностей.

    Это означает:

    -все потенциальные поставщики имеют равный доступ к участию;

    -никто не получает необоснованных преимуществ;

    -исключается незаконное ограничение участия.

    Таким образом:

    -разделение на плательщиков и неплательщиков НДС не предусмотрено;

    -поставщик без НДС имеет право участвовать в конкурсе.

    Пример:

    Индивидуальный предприниматель не является плательщиком НДС, но подает заявку на участие в госзакупке. Его предложение рассматривается наравне с другими, и он может выиграть конкурс.

    10

    Мүрдені ашқанда ішкі органдарды алып қоя ма?

    -Аутопсиякезіндепатологоанатомішкіағзаларды өлім себебін анықтау үшінқарайды.

    Маңызды жайттар:

    Ішкі органдар толықтайалынбайды;
    Олартекуақытша зерттеу үшіншығарылады;
    Қажет болған жағдайдатекшағынбөлігі(гистологиялық зерттеуүшін) зертханаға жіберіледі;
    Зерттеу аяқталған соң барлықмүшелер қайтадан мүрденіңішіне салынады.

    Сыртқы көрінісі:

    дене тігіледі;
    сырткөзге айтарлықтай өзгерісбайқалмайды.

    Бұлмедицинада міндетті жәнезаңмен реттелген тәртіп.

    Мысал:Туыстары мүрдені ашқандаоргандар алынып қалады деп алаңдайды.Дәрігер түсіндіреді: тектексеру үшінуақытша алынып,кейін қайта орнынасалынады.Сыртқы келбет өзгермейді.

    Удаляют ли внутренние органы при вскрытии?

    -При аутопсии патологоанатом исследует внутренние органы дляустановления причины смерти.

    Важно:

    органыне изымаются навсегда;
    онивременно извлекаются для исследования;
    при необходимости берётся тольконебольшой образецдля гистологии;
    после исследования все органывозвращаются обратно в тело.

    Внешний вид:

    тело ушивается;
    заметных изменений обычно нет.

    Этообязательная и законодательно регулируемая медицинская процедура.

    Пример: Родственники переживают, что органы удалят. Врач объясняет: органы извлекаются только временно для исследования и затем возвращаются, внешний вид тела сохраняется.

    11

    Аутопсия не үшін жасалады? Ол міндетті ме?

    -Аутопсия —қайтыс болған адамныңішкі ағзаларын зерттеу арқылы өлімніңнақты себебін анықтау мақсатындажүргізіледі.

    Олкелесі жағдайларда қажет:

    тірі кезінде нақтыдиагнозқойылмаған болса
    өлім күмәнді жағдайда болса
    медициналық қателіктерді жоққашығару үшін

    Аутопсияміндетті емес,егер:

    адам ауруханада қайтыс болып
    нақтыдиагнозыбелгілі болса
    туыстары келісімберсе —кейжағдайда мүрде ашылмауымүмкін

    Міндетті жүргізілетін жағдайлар:

    нәресте өлімі
    балаөлімі
    ана өлімі

    Бұл талаптар заңмен бекітілген.

    Мысал:Науқас ауруханада емделіпжүріп қайтыс болды,бірақ нақтыдиагнозанықталмаған.Дәрігерлер өлімсебебін білу үшінаутопсияжүргізді.

    Для чего проводится аутопсия? Обязательна ли она?

    -Аутопсия — это исследование внутренних органов умершего дляточного установления причины смерти.

    Она проводится в следующих случаях:

    если при жизни не был установлен точный диагноз
    при подозрительных обстоятельствах смерти
    для исключения медицинских ошибок

    Аутопсия может не проводиться, если:

    человек умер в больнице
    диагноз известен
    есть согласие родственников

    Обязательные случаи:

    смерть новорождённых
    смерть детей
    смерть матерей

    Эти требования закреплены законодательством.

    Пример: Пациент умер в больнице, но точный диагноз не был установлен. Для выяснения причины смерти врачи провели аутопсию.

    12

    Қаладағы балалар тіс емханасына қабылдауға қалай жазылуға болады?

    -Атырауоблыстық балалар тіс емханасықабылдауына бірнеше жолмен жазылуғаболады:

    емхананың байланыс нөміріарқылы;
    Damumed мобильді қосымшасыарқылы;
    WhatsApp немесеInstagramжелілері арқылы;
    емханаға тікелей барып.

    Жұмыс уақыты:

    ДүйсенбіЖұма:08:00 – 20:00;
    СенбіЖексенбі және мерекекүндері:09:00 – 17:00.

    Қосымша:

    Емхана аллерготестке жолдамабереді;
    Немесе алдыналатапсырып келугеболады.

    Мысал:Ата-ана баласының тісін қаратуүшін Damumed қосымшасы арқылыдәрігерге жазылды.Қабылдауға дейіналлерготест тапсырып,дайын болыпкелді.

    Как записаться на приём в детскую стоматологическую клинику?

    -Записаться в Атырауская областная детская стоматологическая поликлиника можно следующими способами:

    по телефону;
    через мобильное приложениеDamumed;
    черезWhatsAppили Instagram;
    при личном посещении.

    График работы:

    Понедельник–Пятница:08:00 – 20:00;
    Суббота–Воскресенье и праздники:09:00 – 17:00.

    Дополнительно:

    Можно получить направление нааллерготест;
    Либо пройти его заранее.

    Пример: Родитель записал ребёнка к стоматологу через приложениеDamumed. Перед приёмом они заранеесдалиаллерготести пришли подготовленными.

    13

    Сыртқы жарнама орналастыру тәртібі қандай?

    -Сыртқы жарнама объектілерінорналастыру жергілікті атқарушыорганмен(әкімдікпен) келісу арқылыжүзеге асырылады.

    Жарнама орналастыру үшін:

    тиісті әкімдікке өтінішберуқажет;
    жарнаманың эскизін(дизайн-жобасын) ұсыну;
    орналастыру орныментехникалық сипаттамаларынкөрсету;
    белгіленген алымды төлеу.

    Жарнама объектілері:

    елді мекенді абаттандыруқағидаларына
    сәулет және қала құрылысыталаптарына сәйкес болуы тиіс.

    Рұқсатсыз орналастыру:

    Қазақстан РеспубликасыныңӘкімшілік құқық бұзушылықтуралы кодексі бойыншаәкімшілік жауапкершіліккеәкеледі.

    Мысал:Кәсіпкер дүкенінің алдынажарнама баннерін ілгісі келеді. Оләкімдікке өтініш беріп,баннердіңдизайнын ұсынады.Рұқсат алғаннанкейін ғана жарнаманы орналастырады.Егер рұқсатсыз ілсеайыппұлсалынады.

    Каков порядок размещения наружной рекламы?

    Размещение объектов наружной рекламы осуществляетсяпо согласованию с местным исполнительным органом (акиматом).

    Для получения разрешения необходимо:

    подать заявление в акимат;
    предоставитьэскиз (дизайн-проект)рекламы;
    указать место размещения итехнические характеристики;
    оплатить установленныйсбор.

    Реклама должна соответствовать:

    правилам благоустройства
    архитектурным и градостроительным требованиям.

    Размещение без разрешения влечёт:

    административную ответственность согласно Кодекс Республики Казахстан об административных правонарушениях.

    Пример: Предприниматель хочет разместить баннер перед магазином. Он подает заявку в акимат и предоставляет дизайн. После получения разрешения размещает рекламу. Если разместит без разрешения — получит штраф.

    14

    Қала аумағында іс-шара өткізуге рұқсат қалай алынады?

    -Қала аумағында іс-шараөткізу үшінұйымдастырушы жергілікті атқарушыорганға(әкімдікке) алдыналаөтінішнемесе хабарлама береді.

    Егер бұл:

    митинг,шеру, пикет, демонстрацияболсаарнайы тәртіппенқаралады.
    мәдени,спорттық немесе мерекелікіс-шараболсаәкімдікпенкелісу қажет

    Өтініш қаралғаннан кейін әкімдік:

    рұқсат береді немесе
    дәлелдібастарту туралы шешімшығарады.

    Бұл рәсім Қазақстан Республикасындағыжергілікті мемлекеттік басқару жәнеөзін-өзі басқару туралы заңы негізіндежүзеге асырылады.

    Өтінішті:

    әкімдіктің ресмисайтыарқылы;
    eGov.kz порталыарқылы;
    "e-Өтініш"ақпараттық жүйесіарқылы беруге болады.

    Как получить разрешение на проведение мероприятий на территории города?

    -Для проведения мероприятия на территории города организатор должен заранее податьуведомление или заявку в местный исполнительный орган (акимат).

    Если это:

    митинг, шествие, пикет — применяется специальный порядок.
    культурное, спортивное или праздничное мероприятие —требуется согласование с акиматом.

    После рассмотрения заявки акимат:

    выдает разрешение или
    направляет мотивированный отказ.

    Процедура осуществляется на основании Закон Республики Казахстан о местном государственном управлении и самоуправлении.

    Подать заявку можно через:

    официальный сайт акимата
    через портал eGov.kz
    через ИС "e-Өтініш".

    15

    Қалалық мерекелік безендіруді кім ұйымдастырады?

    - Қалалық аумақтарды мерекелікбезендіру Қазақстан Республикасындағыжергілікті мемлекеттік басқару жәнеөзін-өзі басқару туралы заңына сәйкес,жергілікті атқарушы органдардыңқұзыретіне жатады.

    Осызаңға сәйкес:

    елді мекендерді абаттандыру;
    көріктендіру;
    мерекелік іс-шаралардыұйымдастыру-

    қала немесе аудан әкімдігінің міндетіболып табылады.

    Бұл жұмыстарды әдетте әкімдіктіңқұрылымдық бөлімдері жүзеге асырады:

    тұрғын үй-коммуналдықшаруашылық бөлімі;
    мәдениет бөлімі;
    ішкі саясат бөлімі;

    Өтініштерді:

    әкімдіктің ресмисайтыарқылы;
    eGov.kz порталыарқылы;
    e-ӨтінішАЖарқылы жолдауғаболады.

    Мысал:Тұрғындар өз ауданындамерекеге орай көшелерді безендірудісұрады.Олар"e-Өтініш" АЖарқылыәкімдікке өтініш жіберді.Әкімдік тиістібөлімге тапсырма беріп,көшелергежарық шамдарменбаннерлерорнатылды.

    Кто организует праздничное оформление города?

    -Праздничное оформление городских территорий осуществляется в соответствии с Закон Республики Казахстан о местном государственном управлении и самоуправлении и относится к компетенцииместных исполнительных органов.

    Согласно закону:

    благоустройство населённых пунктов
    их оформление
    организация праздничных мероприятий

    являются обязанностьюакимата города или района.

    Эти функции выполняют структурные подразделения акимата:

    ЖКХ;
    отдел культуры;
    отдел внутренней политики.

    Обратиться можно через:

    официальный сайт акимата;
    eGov.kz;
    e-Өтініш.

    Пример: Жители района хотели украсить улицы к празднику. Они подали обращение через ИС "e-Өтініш". Акимат поручил соответствующим отделам, и улицы были украшены гирляндами и баннерами.

    16

    Мемлекеттік рәміздерге қатысты заң бұзушылық туралы қайда хабарлау керек?

    -Мемлекеттік рәміздерді пайдаланутәртібі Қазақстан РеспубликасыныңМемлекеттік рәміздері туралыКонституциялық заңы арқылы реттеледі.

    Егер мемлекеттік рәміздерге қатысты заңбұзушылық анықталса:

    102нөмірі арқылы полицияғахабарлауға болады
    Жергіліктіполициябөліміне тікелейжүгіну қажет

    Егер заң бұзушылық:

    мемлекеттік органда немесеәкімдікке қарасты мекемеде болсажергілікті атқарушы органға(әкімдікке) хабарлаукерек

    Сондай-ақ өтініштіонлайнтүрде:

    eGov.kz порталыарқылы жолдауғаболады.

    Мысал: Азаматмемлекеттік мекемедеТудың дұрыс ілінбегенін байқайды. Олбұл туралы әкімдікке хабарлайды немесе102нөміріне қоңырау шалады.Тиістіоргандар тексеріс жүргізіп,заңбұзушылықты түзетеді.

    Куда сообщать о нарушениях, связанных с государственными символами?

    -Порядок использования государственных символов регулируется Конституционный закон Республики Казахстан о государственных символах.

    При выявлении нарушений:

    можно сообщить в полицию по номеру102
    обратиться в местное отделение полиции

    Если нарушение произошло:

    в государственном учреждении или объекте акимата — необходимо обратиться вместный исполнительный орган (акимат)

    Также можно подать обращение онлайн через:

    eGov.kz.

    Пример: Гражданин заметил, что в госучреждении флаг размещён с нарушениями. Он сообщает об этом в акимат или звонит по номеру 102. Органы проводят проверку и устраняют нарушение.

    17

    Табиғи апат кезінде қайда жүгіну қажет?

    -Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар(сутасқыны,дауыл,өрт,жер сілкінісіжәне т.б.)кезінде әрекет ету тәртібі«Азаматтық қорғау туралы»заңменреттеледі.

    БұлсалаҚазақстан РеспубликасыТөтенше жағдайлар министрлігі жәнеоның аумақтық бөлімшелерініңқұзыретіне жатады.

    Мұндай жағдайда:

    Шұғыл көмек үшін 112нөмірінехабарласу қажет
    Эвакуация,инфрақұрылым,материалдық көмек бойыншажергілікті атқарушы органға(әкімдікке) жүгінукерек
    ӨтініштердіонлайнтүрдеeGov.kzарқылы жіберуге болады

    Мысал:Қатты жауыннан кейінсутасқыны басталды.Тұрғындар қауіптөнгенін байқап, 112нөмірінехабарласты.Құтқарушылар келіп,адамдарды эвакуациялады.Кейінтұрғындар материалдық көмек алу үшінәкімдікке жүгінді.

    Куда обратиться в случае стихийного бедствия?

    -Порядок действий при природных чрезвычайных ситуациях (наводнение, ураган, пожар, землетрясение и др.) регулируется законом «О гражданской защите».

    Эти вопросы находятся в компетенции Министерство по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан и его территориальных подразделений.

    В таких случаях:

    Для экстренной помощи необходимо звонить по номеру112
    По вопросам эвакуации, инфраструктуры и материальной помощи — обращаться вместные исполнительные органы (акимат)
    Также можно подать обращение онлайн через eGov.kz.

    Пример: Послесильных дождей началось наводнение. Жители позвонили по номеру 112. Спасатели прибыли и эвакуировали людей. Позже жители обратились в акимат за материальной помощью.

    18

    Қоғамдық тәртіп мәселесі бойынша қайда хабарласу керек?

    -Қазақстанда қоғамдық тәртіптіқамтамасыз ету Қазақстан РеспубликасыІшкі істер министрлігі құзыретінежатады.

    Ішкі істер органдары:

    қоғамдық тәртіпті сақтау
    құқық бұзушылықтардың алдын алу
    құқық бұзушылықтарды тоқтатуміндеттерін атқарады

    Қоғамдық тәртіп бұзылған жағдайда(шу,төбелес,мас күйіндегі адамдар,тыныштықты бұзу,бұзақылық):

    102немесе112 нөміріне қоңыраушалу
    Жергіліктіполициябөлімінебару

    Сондай-ақ,өтініштіонлайнтүрде:

    eGov.kz порталыарқылы
    Ішкі істер органдарының ресмиинтернет-ресурсыарқылыжіберуге болады.

    Мысал:Түнде көршілер қаттышушығарып,тыныштықты бұзды.Тұрғын102нөміріне хабарласып, полицияшақырды. Полициякеліп,тәртіптіқалпына келтірді.

    Куда обращаться по вопросам общественного порядка?

    -В Казахстане обеспечение общественного порядка относится к компетенции Министерство внутренних дел Республики Казахстан.

    Органы внутренних дел выполняют следующие функции:

    поддержание общественного порядка
    профилактика правонарушений
    пресечение нарушений

    В случаях нарушения (шум, драки, нетрезвые лица, хулиганство):

    позвонить по номерам102 или 112
    обратиться в местное отделение полиции

    Также можно подать обращение онлайн через:

    портал eGov.kz
    официальный сайт органов внутренних дел.

    Пример: Ночьюсоседи шумели и нарушали тишину. Житель позвонил по номеру 102, после чего приехала полиция и восстановила порядок.

    19

    Ішкі сауда объектілеріне қандай объектілер жатады?

    -«Саудақызметін реттеу туралы»Заңның13-бабынасәйкес,ішкі саудаобъектілеріне:

    Саудаобъектілері
    Қоғамдық тамақтандыруобъектілері жатады

    Саудаобъектілерінің түрлері:

    1)саудаавтоматы –тауарларды сатуғаарналған автоматтандырылған құрылғы;

    2)жылжымалы сөреарнайыбелгіленген жерде орналасқан оңайсалынатын немесе тасымалданатынсауда орны;

    3)автодүкенжабдықталған,жылжымалы сауда орны;

    4)шатырқұрастырмалықұрылымдардан жасалған,арнайыбелгіленген жерде орналастырылатынжеңіл тұрғызылатын құрылыс;

    5)дүңгіршекарнайы бөлінген жеручаскесінде орнатылған саудажабдықтарымен жабдықталған күрделіемес тасымалданатын құрылым;

    6)Дүкенкүрделі стационарлыққұрылым немесе оның бір бөлігі,сауда,қосалқы,әкімшілік-тұрмысты қүй-жайлармен,сондай-ақ,тауарлардықабылдауға,сақтауға және сатуғадайындауға арналған үй-жайларменқамтамасыз ету;

    7)сауда үйібелгілі бір аумақтатауарларды сатуға арналған,біртұтасбасқарылатын сауда объектілерініңжиынтығы орналасқан,сауда,қосалқы,әкімшілік-тұрмыстық үй-жайларменқамтамасыз етілген және өз аумағындаавтокөліктерге арналған тұрақтыұсынатын капиталды стационарлықғимарат;

    8) Сауданарығыаумақты шаруашылықтұрғыдан қызмет көрсетуді,басқарудыжәне күзетуді орталықтандыруфункцияларыбар,тұрақты негіздеістейтін,жергілікті атқарушы органдарайқындаған жер учаскесінде орналасқан,іргелес аумақтан оқшауланған жәнезаңды әрі жеке тұлғалардың тауарлардысатуы(жұмыстарды орындауы,қызметтер көрсетуі)үшін,мерзімі10күнге дейінгі орындарды жалдау шартынміндетті түрде жасамай жүзеге асыруғаарналған дербес мүліктік кешен.

    Бұл объектілер тауарлардысату,сақтау,жеткізу және қызмет көрсету үшінқолданылады.

    Мысал:әсіпкер қалада шағынбизнесашқысы келеді. Олекі нұсқаны қарайды:дүңгіршек қою немесе дүкен ашу.Екеуідеішкі сауда объектілеріне жатады,өйткені олар арқылы тауарлар сатылады.

    Какие объекты относятся к объектам внутренней торговли?

    -Согласно статье 13 Закона «О регулировании торговой деятельности», к объектам внутренней торговли относятся:

    торговые объекты
    объекты общественного питания

    К торговым объектам относятся:

    1) торговый автомат - автоматизированное устройство, предназначенное для продажи товаров;

    2) выносной прилавок - легко возводимое перевозное или переносное торговое место, располагаемое на специально определенном месте;

    3) автолавка - оснащенное торговым оборудованием некапитальное перевозное строение;

    4) палатка - легко возводимое строение из сборно-разборных конструкций, располагаемое на специально определенном месте;

    5) киоск - оснащенное торговым оборудованием некапитальное переносное строение, установленное на специально отведенном земельном участке;

    6) магазин - капитальное стационарное строение или его часть, обеспеченное торговыми, подсобными, административно-бытовыми помещениями, а также помещениями для приема, хранения и подготовки товаров к продаже;

    7) торговый дом - капитальное стационарное строение, в котором расположена совокупность торговых объектов, управляемых как единое целое, предназначенный для продажи товаров на определенной территории, обеспеченный торговыми, подсобными, административно-бытовыми помещениями и предоставляющий в границах своей территории стоянку для автомашин;

    8) торговый рынок - обособленный имущественный комплекс с централизацией функций хозяйственного обслуживания территории, управления и охраны, действующий на постоянной основе, расположенный на земельном участке, определенном местными исполнительными органами, изолированный от прилегающей территории, и предназначенный для осуществления юридическими и физическими лицами продажи товаров (выполнения работ, оказания услуг) без обязательного заключения договора аренды места на срок до 10 дней.

    Эти объекты используются для продажи, хранения и реализации товаров и услуг.

    Пример: Предприниматель хочет открыть бизнес в городе. Он выбирает между киоском и магазином. Оба варианта относятся к объектамвнутренней торговли, так как через них осуществляется продажа товаров.

    20

    Сауда үстеме бағасы деген не?

    -Қазақстанда дүкендер тауар бағасынөздері белгілейді.Бірақ әлеуметтікмаңызыбаразық-түлік тауарларына(ӘМАТ),мысалы:нан,сүт,жармасияқты өнімдерге арнайы шектеулербар.

    Негізгі талаптар:

    Саудаүстемесі жеткізуші немесеөндіруші бағасынан15%-данаспауы тиіс
    Егер бір тауар бірнешежеткізушіден келсеүстеме еңтөменгі бағаға есептеледі
    Егер келісімшартта бұл талапкөрсетілмесеол жарамсыз дептанылады

    Бұл шаралар бағаның шамадан тысөсуіне жол бермей,халыққақолжетімділікті сақтауға бағытталған.

    ӘМАТтізімі ресми түрде бекітілгенжәне ашық қолжетімді.

    Мысал:Дүкен сүтті жеткізушіден200теңгеге сатып алды.Заң бойынша,ол еңкөбі15%қосыпсатаалады.

    Яғни: 200 + 30 = 230теңге.

    Егер дүкен260теңгеге сатсабұл заңбұзушылық болады.

    Что такое торговая наценка?

    -В Казахстане магазины могут самостоятельно устанавливать цены. Однако для социально значимых продовольственных товаров (СЗПТ), таких как хлеб, молоко, крупы, действуют ограничения.

    Основные требования:

    Наценка не должна превышать 15% от цены производителя или поставщика;
    Если один и тот же товар поступает от разных поставщиков — наценка считается от минимальной цены;
    Если это условие не указано в договоре — договор считается недействительным.

    Эти меры помогают сдерживать рост цен и обеспечивать доступность продуктов для населения.

    Пример: Магазин закупил молоко по цене 200 тенге. По закону он может добавить не более 15%.

    То есть: 200 + 30 = 230 тенге.

    Если магазин продаёт по 260 тенге — это уже нарушение закона.

    21

    Қазақстандық өнімдер дүкендерде көбірек орын алады ма?

    -Қазақстанда сауда желілеріменбазарларда отандық азық-түлікөнімдерін кемінде30%көлеміндеорналастыру талабыбар.Бұл жергіліктіөндірушілерді қолдауға және олардыңөнімдерін тұтынушыларға қолжетімдіетуге бағытталған.

    Егер сауда орындары мемлекеттенқолдау алса,онда:

    азық-түлік тауарлары50%дейін
    азық-түлік емес тауарларкемінде20%

    Сонымен қатар,отандық өнімдер«Қазақстанда жасалған»деген белгіменкөрсетіледі және көбіне көз деңгейінде,көрнекті жерлерде орналасады.

    Бұл шаралар отандық өндірісті дамытуғажәне сатып алушылар үшін өнімдердіайқын көрсетуге көмектеседі.

    Мысал:Супермаркетте сатып алушысөрелерді қарап жүр. Олкөз деңгейіндетұрған«Қазақстанда жасалған»белгісібарсүт өнімдерін байқайды.Бұл өнімдерсөренің үлкен бөлігін алып тұр(шамамен40–50%).Бұлмемлекеттікталаптардың орындалып жатқанынкөрсетеді.

    Получают ли казахстанские продукты больше места в магазинах?

    -В Казахстане действует требование: торговые сети и рынки должны размещать не менее 30% продовольственных товаров отечественного производства. Это направлено на поддержку местных производителей и повышение доступности их продукции.

    При получении государственной поддержки:

    продовольственные товары — до50%
    непродовольственные товары — не менее20%

    Также товары маркируются надписью «Сделано в Казахстане» и размещаются на видных местах (например, на уровне глаз).

    Эти меры способствуют развитию отечественного производства и делаютпродукцию более заметной для покупателей.

    Пример: Покупатель в супермаркете замечает, что на уровне глаз размещены молочные продукты с маркировкой «Сделано в Казахстане». Они занимают значительную часть полки (около 40–50%). Это показывает выполнение требований по поддержке отечественных производителей.

    22

    Әкімшілік-аумақтық бірліктерге, олардың құрамдас бөліктері және мемлекет меншігіндегі объектілерге атау беру, қайта атау қалай жүргізіледі?

    -Әкімшілік-аумақтық бірліктер(елдімекендер)және олардың құрамдасбөліктеріне(көше,даңғыл,көпір т.б.)атау беруде ең алдымен жергіліктітұрғындардың пікірі ескеріледі.Сәйкесінше,атауберу,қайта атау тәртібіреспубликалық"Тарихи тұлғалар", "Дәстүрлі атаулар", "Жер-суатаулары"тізімдері бойынша жүргізіледі.Жергілікті қоғамдастық жиналысыныңқорытындысына сәйкес өкілді жәнеатқарушы органдардың бірлескеншешімі негізінде облыстықономастикакомиссиясынының қарауынаұсынылады.Ауыл,ауылдықокруг, кент,аудандық маңызыбарқала елдімекендеріменқұрамдас бөліктері үшіноблыстықономастикакомиссиясы, алоблыстық маңызыбарқала көшелерінереспубликалықономастикакомиссиясықорытынды береді.Қазіргі уақыттаономастикалық нысандарға(көше, объектатауы,елді мекен т.б.)жекетұлғалардың есімдерінен гөрі,дәстүрліатауларменжер-суатауларын қоюғабасымдық беріледі.Мемлекетменшігіндегі объектілерге тоқталатынболсақ,оларға атауберу,қайта атаужоғарыда көрсетілген тізімдерге сәйкес,сондай-ақ ұжым қолдауы арқылы жүзегеасады.Мемлекеттік меншіктегінысандарға атауберуреспубликалықономастикакомиссиясыныңқорытындысы негізінде жүзеге асады.

    Каким путем происходит присвоение наименований, переименование административно-территориальных единиц, их составных частей и государственных объектов?

    -Присвоение наименований административно-территориальным единицам (населённым пунктам) и их составным частям (улицам, проспектам, мостам и иным объектам) осуществляется с обязательным учётом мнения местного населения.

    Процедуры присвоения и переименования реализуются в соответствии с республиканскими перечнями «Тарихитұлғалар», "Дәстүрлі атаулар", «Жер-суатаулары".

    По результатам общественных обсуждений и на основании совместного решения представительных и исполнительных органов соответствующие материалы направляются на рассмотрение областной ономастической комиссии.

    В отношении населённых пунктов (аулов, сельских округов, посёлков, городов районного значения) и их составных частей заключение предоставляет областная ономастическая комиссия. По вопросам наименования улиц городов областного значения заключение предоставляет республиканская ономастическая комиссия.

    На современном этапе присвоении наименований ономастическим объектам (улицам, объектам, населённым пунктам и др.) приоритет отдаётся традиционным и историко-географическим наименованиям, а не именам собственных лиц.

    Присвоение и переименование объектов государственной собственности осуществляется в соответствии с вышеуказанными перечнями, а также при наличии поддержки соответствующего трудового коллектива. Окончательное решение принимается на основании заключения республиканской ономастической комиссии.

    23

    ҚР-дағы Тіл туралы заңнамасын бұзғаны үшін қандай жауаптылық көзделген?

    -"Қазақстан Республикасындағы Тілтуралы" ҚРзаңнамасын бұзғаны үшінжауаптылық Әкімшілік-құқықбұзушылық туралыКодекстің75,455-баптарынасәйкес жүзеге асырылады.Әкімшілік құқық бұзушылық туралыКодекстің75-бабынасәйкес тіл туралызаңның21-бабындакөрсетілгенталаптарды сақтамау,ең алдыменескерту, 1жыл ішінде қайталаныпжасалса айыппұл салуға әкеп соғады.Құқық бұзушылық түрлері: асмәзірлерініңтекқана орыс немесе басқадатілдерде рәсімделуі,көрнекіақпараттармендеректемелердітекорыстілінде ғана орналастыру жәнетеңтүпнұсқалы аударманың сақталмауы,әдеби тіл нормасына сәйкессіздік т.б. ҚРӘкімшілік-құқық бұзушылық туралыКодекстің455-бабының 3-тармағынасәйкес жарнама тарату тілдерінебелгіленген талаптарды бұзу айыппұлсалуға әкеп соғады.

    Какая ответственность предусмотрена за нарушение законодательства РК "О языках"

    -Ответственность за нарушение законодательства Республики Казахстан «О языках в Республике Казахстан» наступает в соответствии со статьями 75 и 455 Кодекса Республики Казахстан "Об административных правонарушениях".

    Согласно статье 75 Кодекса "Об административных правонарушениях" несоблюдение требований, предусмотренных статьёй 21 Закона «О языках в Республике Казахстан», влечёт предупреждение, а при повторном совершении правонарушения в течение одного года — наложение административного штрафа.

    К видам правонарушений относятся: оформление меню исключительно на русском или иных языках без использования государственного языка, размещение визуальной информации и реквизитов только на русском языке, несоблюдение идентичности перевода, нарушение нормы литературного языка и другие аналогичные нарушения.

    В соответствии с пунктом 3 статьи 455 Кодекса Республики Казахстан об административных правонарушениях нарушение установленных требований к языкам распространения рекламы влечёт наложение административного штрафа.

    24

    Жедел жәрдем қандай жағдайда шақырылады?

    -Жедел жәрдембұл науқастың өміріненемесе денсаулығына қауіптіжағдайларда дереу медициналық көмеккөрсету қызметі.ҚазақстанРеспубликасында жедел жәрдем қызметіГОБМП (Гарантталған тегінмедициналық көмек)жәнеМӘМСжүйесі аясында тегін көрсетіледі.

    Жедел жәрдем шақыруға көрсеткішжағдайлар:

    Өмірге қауіп төндіретін жағдайлар:

    -Жүрек-қан тамырларының өткіраурулары: инфаркт,ауыртахикардия,жүрек тоқтауы;

    -Миға қан құйылу, инсультбелгілері: бетәлпетінің қисайуы,сөйлеудіңбұзылуы,қол-аяқтың әлсіреуі.Жеделтыныс алу жеткіліксіздігі,қатты ентігу, демалудың қиындауы;

    -Кенеттен естен тану немесе құсу,әлсіреу, санажоғалту;

    Жарақаттарменуланулар:

    -Ауыр жарақаттар: сыну,кесілгеннемесе күйген жарақаттар;

    -Химиялық,тағамдық немесе дәрі-дәрмекпенулану.

    Жағдайы шұғыл бақылауды қажетететін науқастар:

    -Балаларда жоғарытемпературакезінде,конвульсиялар,кенеттен нашарлау. -Созылмалы ауруларыбарадамдарда(қанқысымы,қант диабеті, эпилепсия,жүрекаурулары)кенет асқыну байқалған кезде.

    Ауырпсихо-эмоциялық немесеәлеуметтік жағдайлар:

    -Қауіпті өзін-өзі жарақаттау немесе өзінөлтіру әрекеті болған жағдайда.Ауырпсихикалық жағдайда науқасқа шұғылмедициналық көмек қажет.

    Жедел жәрдемді103нөмірінехабарласып шақырады.

    Қоңырау кезіндедиспетчержағдайдысипаттауын сұрайды,медициналықбригадашақырылады.Науқасқа келгенмамандар қажеттідиагностика,алғашқыкөмек көрсетеді және қажет болғанжағдайда стационарға жеткізеді.

    В каких случаях вызывается скорая помощь?

    -Скорая помощь — это служба экстренной медицинской помощи, оказываемая при состояниях, угрожающих жизни или здоровью пациента. В Республике Казахстан служба скорой помощи предоставляетсябесплатно в рамках ГОБМП (гарантированная бесплатная медицинская помощь) и системы ОСМС.

    Показания для вызова скорой помощи:

    Состояния, угрожающие жизни:

    - Острые сердечно-сосудистые заболевания: инфаркт, тяжёлая тахикардия, остановка сердца.

    - Признаки инсульта или кровоизлияния в мозг: перекос лица, нарушение речи, слабость в руках или ногах.

    - Острая дыхательная недостаточность, сильная одышка, затруднённое дыхание.

    - Внезапная потеря сознания, рвота, резкая слабость, утрата сознания.

    Травмы и отравления:

    - Тяжёлые травмы: переломы, резаные раны, ожоги.

    - Химические, пищевые или лекарственные отравления.

    Состояния, требующие срочного наблюдения:

    - У детей — высокая температура, судороги, внезапное ухудшение состояния.

    - У лиц с хроническими заболеваниями (артериальная гипертензия, сахарный диабет, эпилепсия, болезни сердца) — внезапное обострение.

    Тяжёлые психоэмоциональные или социальные ситуации:

    -Попытка самоповреждения илисуицида.Тяжёлоепсихическое состояние, требующее неотложной медицинской помощи.

    Скорая помощь вызывается по номеру 103. Во время звонка диспетчер попросит описать состояние пациента, после чего направляется медицинская бригада. Прибывшие специалисты проводят необходимую диагностику, оказывают первую помощь и при необходимости доставляют пациента в стационар.

    25

    Қандай жағдайда дәрігерді үйге шақыруға болады?

    -Дәрігерді үйге шақырубұл науқастыңжағдайына байланысты медициналықбақылауменкөмек алу мүмкіндігі,әсіресе,ол емханаға немесе стационарғаөздігіненбараалмайтын жағдайдақолданылады.ҚазақстанРеспубликасында бұл қызметГОБМП (гарантталған тегін медициналық көмек)жәнеМӘМСжүйесі аясындаұйымдастырылады.

    Дәрігерді үйге шақыруға көрсеткішжағдайлар:

    -қозғала алмау немесе қозғалысшектеулігі:

    -Науқас ауруына байланысты өздігіненемханағабараалмайды(мысалы,ауыржарақат,инсульттен кейінгі жағдай,мүгедектік,әлсіреу).

    Жедел медициналық жағдайлар:

    -Денсаулыққа қауіп төндіретінсимптомдарбаркезде(жоғарытемпература,күшті әлсіздік,ентігу,кенет басталған ауырсыну,жүрек-қантамыр немесе тыныс алу жүйесібелгілері).Дәрігер науқастың жағдайынбағалап,шұғыл шараларды қолданадынемесе стационарға жолдама береді.

    Созылмалы аурудың асқынуы:

    - Қант диабеті, гипертония,жүрекнемесе бүйрек аурулары сияқтысозылмалы патологияларыбарпациенттердің жағдайы нашарлағанкезде.Мұндай науқастарға дәрігер дәрі-дәрмек тағайындайды,жағдайынбақылауға алады.

    Балаларменжүкті әйелдер:

    -Жүктілік кезінде профилактикалықнемесе шұғыл тексеру қажет болғанда.

    -Кішкентай балаларда жоғарытемпературанемесе тыныс алуқиындықтары байқалған кезде.

    Үйге шақыру тәртібі:

    -Науқас немесе оның заңды өкіліемхананың тіркеу бөліміне хабарласып,дәрігерді шақыру туралы өтініш береді.Өтініш тіркеледі және учаскелік дәрігернауқастың жағдайын бағалап,келгенуақытта қажетті медициналық қызметкөрсетеді.

    В каких случаях можно вызвать врача на дом?

    -Вызов врача на дом — это возможность получить медицинский контроль и помощь в зависимости от состояния пациента, особенно если он не может самостоятельно прийти в поликлинику или стационар. В Республике Казахстанэта услуга организуется в рамках ГОБМП (гарантированная бесплатная медицинская помощь) и системы ОСМС.

    Показания для вызова врача на дом:

    - Неспособность к передвижению или ограниченная мобильность:

    - Пациент не может самостоятельно добраться до поликлиники из-за болезни (например, тяжёлые травмы, состояние после инсульта, инвалидность, слабость).

    Срочные медицинские состояния:

    -При наличии симптомов, угрожающих здоровью (высокая температура, сильная слабость, одышка, внезапная боль, признаки сердечно-сосудистых или дыхательных нарушений).

    -Врач оценивает состояние пациента, принимает срочные меры или выдаёт направление в стационар.

    Обострение хронических заболеваний:

    -У пациентов с хроническими патологиями, такими как сахарный диабет, гипертония, болезни сердца или почек, при ухудшении состояния. Врач назначает лекарства и контролирует состояние.

    Дети и беременные женщины:

    -При необходимости профилактического или экстренного осмотра во время беременности.

    - У маленьких детей — при высокой температуре или затруднённом дыхании.

    Порядок вызова врача на дом:

    Пациент или его законный представитель обращается в регистратуру поликлиники с заявлением о вызове врача.

    Заявка регистрируется, и участковый врач оценивает состояние пациента и при посещении оказывает необходимую медицинскую помощь.

    26

    Медициналық ұйымға (емханаға) қалай бекітілуге болады?

    -Көрсетілетін қызметті тұрғылықтыжері өзгерген жағдайда(көшіпқону),бекітілімнің медициналық ұйымын(жылына2мәрте еркін бекітілугеболады),бекіту науқаны кезінде1қыркүйектен1қарашаға дейін(бекітукелесі жылдың қаңтарынан бастапкүшіне енеді)пайдалануға болады.

    ҚР ДСМ 2020жылғы13қарашадағы№ 194бұйрығымен бекітілгенмедициналық-санитариялық алғашқыкөмек көрсететін денсаулық сақтауұйымдарына жеке тұлғаларды бекітуқағидаларының25-тармағынасәйкесмемлекеттік көрсетілетін қызмет«электрондық үкімет» веб-порталыарқылы– 1жұмыс күні көрсетіледі(пациентжұмыс уақыты аяқталғаннанкейін,демалыс және мереке күндеріжүгінген кезде ҚазақстанРеспубликасының Еңбек кодексінесәйкес күндер өтініштерді қабылдаужәне Мемлекеттік қызмет көрсетунәтижелерінберукелесі жұмыс күніжүзеге асырылады).

    Порталарқылы сіз қызметті бірнешетәсілменалааласыз:

    ЭЦҚкөмегімен:

    -Порталдаавторизациядан өтіңізнемесетіркеліңіз ;

    - «Онлайнсұратым»батырмасынбасыңыз;

    -Сұранымның ашық жолдарын толтыру;

    -Өтінімге электрондық цифрлыққолтаңбамен(ЭЦҚ )көмегімен қолқойыңыз;

    - ЖекекабинеттеҚызметтерді алутарихы »бөлімінде)көрсетілген уақытішінде келіп түсетін сіздің өтініміңіздіөңдеу туралы хабарламамен танысыңыз.

    Порталжөндеу жұмыстарын жүргізугебайланысты техникалық үзілістердіқоспағанда,тәулік бойы жұмыс істейді.

    Как прикрепиться к медицинской организации (поликлинике)?

    -Услугой можно воспользоваться в случае перемены места жительства (переезд), при желании сменить медицинскую организацию прикрепления (свободное прикрепление – подобная смена возможна 2 раза в год),при Кампании прикрепления с 1 сентября по 1 ноября (прикрепление вступает в силу с января 2026 года).

    В соответствии с пунктом 25 Правил прикрепления физических лиц к организациям здравоохранения, оказывающим первичную медико-санитарную помощь, утвержденных приказом МЗ РК от 13 ноября 2020 года №194, государственная услуга через веб-портал «электронного правительства» оказывается – 1 рабочий день (при обращении пациента после окончания рабочего времени, в выходные и праздничные дни, согласноТрудовому кодексу Республики Казахстан прием заявлений и выдача результатов оказания государственной услуги осуществляется следующим рабочим днем).

    Через портал вы можете получить услугу несколькими способами:

    С помощью ЭЦП:

    -Авторизоваться на портале илизарегистрироваться ;

    - Перейти по кнопке «Заказать услугу онлайн»;

    - Заполнить поля электронного запроса;

    - Подписать заявку электронной цифровой подписью (ЭЦП ) В личном кабинете (в разделе «История получения услуг ») ознакомиться с обработанной справкой и предъявить по месту требования. График работы портала круглосуточно, за исключением технических перерывов в связи с проведением ремонтных работ.

    27

    Қала аумағын көгалдандыру бойынша ұсыныс қалай беріледі?

    -1.Ұсыныс дайындау.Ұсыныстамыналар көрсетіледі:

    көгалдандыру қажет нақты аумақ(көше, аула,саябақ, босжер);
    қандай жұмыстар қажет(ағашотырғызу,гүлзар, газон,суаружүйесі т.б.);
    неүшін қажет екені(шаң,ыстық,қауіпсіздік,көрікберу);
    өтініш берушінің аты-жөні,байланыс деректері.

    2.Ұсынысты мына мекемелердің бірінеберуге болады:

    қалалық тұрғын үй-коммуналдықшаруашылық бөліміне
    әкімдікке(жеке немесе ұжымдықөтініш ретінде)
    109iKomek арқылы(ауызша немесеонлайнөтініш)
    «e-Өтініш» АЖарқылы(электронды өтініш).

    3.Ұжымдық ұсыныс тиімді,өйткені,егер ұсынысқа бірнеше тұрғын қолқойса,қаралу ықтималдығы жоғарыболады.

    4.Егер ірі көгалдандыру жобасы болса(сквер, аллея,демалыс аймағы):

    арнайы жоба ретінде ұсынылады;
    тұрғындар дауыс береді;
    бюджеттен қаржы бөлінуі мүмкін.

    5.Мемлекеттікорганұсынысты қарап,заң бойынша15–30жұмыс күні ішіндересми жауап береді.

    Мысал: Атырауқаласының тұрғындарыөз ауласында көгалдандырудыңжеткіліксіз екенін байқайды:ағаштараз,жазда шаң көп,көлеңке жоқ.

    Тұрғындар бірігіп,ұжымдық ұсынысдайындайды.Ұсыныста:

    нақты аумақ(ауламекенжайы);
    ағаш отырғызу жәнегазонжасауқажеттілігі;
    себебі(шаңды азайту,көлеңкежасау)көрсетіледі.

    Олар өтінішті«e-Өтініш»жүйесі арқылыәкімдікке жолдайды және оған бірнешетұрғын қол қояды.

    Нәтижесінде:

    ұсыныс қаралып,аумақ тексеріледі;
    көгалдандыру жоспарынаенгізіледі;
    келесі маусымда ағаш отырғызужұмыстары жүргізіледі.

    Как подать предложение по озеленению?

    -1. Подготовка предложения. В предложении необходимо указать:

    конкретную территорию, нуждающуюся в озеленении (улица, двор, сквер, пустырь и т.д.);
    виды работ (посадка деревьев, цветников, газона, система полива и др.);
    обоснование необходимости (пыль, жара, улучшение внешнего вида, безопасность);
    ФИО заявителя и контактные данные.

    2. Предложение можно направить в:

    городской отдел жилищно-коммунального хозяйства;
    акимат (индивидуально или коллективно);
    через 109iKomek;
    через информационную систему «e-Өтініш» (электронное обращение).

    3. Коллективное предложение эффективнее. Обращения, подписанные несколькими жителями, рассматриваются приоритетнее.

    4. Если проект масштабный (сквер, аллея, зона отдыха):

    оформляется как отдельный проект;
    проходит голосование жителей;
    при поддержке финансируется из бюджета.

    5. Государственный орган рассматривает предложение и даёт официальный ответ в срок от 15 до 30 рабочих дней.

    Пример: Жители города Атырау замечают, что во дворе недостаточно зелёных насаждений: мало деревьев, летом пыль и отсутствует тень.

    Жители объединяются и подают коллективное предложение. В нем указывают:

    конкретную территорию;
    необходимость посадки деревьев и обустройства газона;
    обоснование (уменьшение пыли, создание тени).

    Заявка направляется через систему «e-Өтініш» в акимат и подписывается несколькими жильцами.

    В результате:

    обращение рассматривается;
    территория включается в план озеленения;
    в следующем сезоне проводятся работы по посадке деревьев.

    28

    Қаладағы мәдени іс-шаралар туралы ақпаратты қайдан білуге болады?

    -Қаладағы мәдени іс-шаралар туралыақпарат бірнеше ресми және жеделақпарат көздері арқылы таратылады.Әрқайсысының өз ерекшелігібар:

    1.Ресми сайттар(негізгі және сенімдіақпарат)

    ·Әкімдіктің ресми сайтында іс-шаралардың жоспары,уақыты,орнынақты көрсетіледі;

    ·Бұлең сенімді жәнересмиақпарат көзі;

    ·Әдетте алдыналажоспарланған іс-шараларосыжерде жарияланады.

    Қашан қолданукерек:нақты күнменорынды білу үшін.

    2.Әлеуметтік желілер(жедел ақпарат)

    · Instagram, Facebook, TikTokпарақшаларында:

    oанонстар;

    oөзгерістер;

    oтікелей эфирлер жарияланады;

    ·Ақпарат жылдам жаңарыпотырады,бірақ кейде қысқаша беріледі.

    Қашан қолданукерек:соңғыжаңалықтардытезбілу үшін.

    3.Мобильді қосымшаларменсервистер

    ·Кейбір жағдайларда хабарламаларpush немесеSMSарқылы келеді(мысалы,eGov, 1414);

    ·Бұл тәсіл маңызды немесеауқымды іс-шаралар кезіндеқолданылады.

    Қашан қолданукерек:автоматтыхабарлама алу үшін

    Мысал:

    Азамат А. Атырауқаласында өтетінмузыкалықфестивальтуралы білгісікеледі.

    · Олресми сайтқа кіріп,фестивальдің күні,уақыты,орны жәнебилеталу жолдарын қарады.

    · Instagramпарақшасын тексеріп,бағдарламадағы өзгерістерменқосымшамастер-класстар туралы білді.

    ·Push-хабарламалардықосқандықтан,маңызды ақпаратсмартфонына келді.

    Нәтиже: А.іс-шараға алдыналадайындалып,жаңартылған ақпараттыуақытында алды.

    Где узнать о городских культурных мероприятиях?

    -Информацию о культурных мероприятиях в городе можно получать из нескольких источников, каждый из которых выполняет свою функцию:

    1. Официальные сайты (основной и достоверный источник)

    · На сайте акимата публикуются точные данные: дата, место и программа мероприятий;

    · Это самый надежный источник информации;

    · Здесь размещаются заранее запланированные события.

    Когда использовать: чтобы получить точную и проверенную информацию

    2. Социальные сети (оперативные обновления)

    · В Instagram, Facebook, TikTok публикуются:

    o анонсы мероприятий;

    o изменения и напоминания;

    o прямые эфиры;

    · Информация обновляется быстро, но может быть краткой.

    Когда использовать: чтобы быстро узнать новости и изменения

    3. Мобильные сервисы

    · В отдельных случаях уведомления приходят черезpushили SMS (например,eGov, 1414);

    · Используется для информирования о значимых событиях.

    Когда использовать: для автоматического получения уведомлений

    Мәдени іс-шаралар туралы ақпараттымына жерлерден білуге болады:

    ·Әкімдіктің ресмисайты:gov.kz

    · Instagram: @atyrau_qalasy_akimdiqi

    · Facebook, TikTok:ресми парақшалар

    Пример:

    Гражданин А. хочет узнать о музыкальном фестивале в Атырау.

    · Он заходит на сайт акимата и видит дату, время, место и способ получения билетов.

    · Проверяет Instagram и узнает о изменениях в программе и новых мастер-классах.

    · Подключивpush-уведомления, получает важные сообщения на смартфон.

    Результат: Гражданин А. заранее подготовился и вовремя получил актуальную информацию.

    29

    Аулаға жаяу жүргінші жолын салу мүмкін бе?

    -Аулаға жаяу жүргінші жолын салу мәселесі бекітілген жоспарларменбюджетке сәйкес қаралады.

    Егераулаортақ пайдалану аумағы болсажергілікті әкімдік арқылы шешіледі.Егер жер кондоминиумға(үйге)тиесіліболсатұрғындардың келісімі міндетті.

    Қазақстан Республикасының2001жылғы16шілдедегі№242 «ҚазақстанРеспубликасындағы сәулет,қалақұрылдысы және құрылыс қызметітуралы»Заңының60бабының1тармағына сәйкес Обьектілердің жәнеолардың кешендерінің құрылысы«реконструакциялау,қалпына келтіру,кеңейту,технкалық қайта жарақтандыру,жаңғырту,күрделіжөндеу)белгіленгентәртіппен бекітілген егжей-тегжейліжоспарлау жобаларына,елді мекенніңбасжоспары негізінде орындалғанқұрылыссалужобасына сәйкесәзірленген жобалау(жобалық сметалық)құжаттамасы бойынша жүзегеасырылады.Мамандар аумақты қарап,инженерлік желілерге кедергі жоқ екенінтексереді және жоба жасайды.Рұқсатберілген соң мердігер ұйым жолдысалады.

    Возможна ли установка тротуара во дворе?

    -Установка тротуара рассматривается в рамках утвержденных планов и бюджета. Если двор относится к территории общего пользования, вопрос решается через акимат. Если земельный участок входит в кондоминиум дома, требуется согласие жильцов.

    Согласно пункту 1 статьи 60 закона «Об архитектурной, градостроительной и строительной деятельности в РК» от 16 июля 2001 года № 242 строительство (реконструкция, реставрация, расширение, техническое перевооружение, модернизация, капитальный ремонт) объектов и их комплексов, а также прокладка коммуникаций, инженерная подготовка территорий, благоустройство и озеленение осуществляются по проектной (проектно-сметной) документации, разработанной в соответствии с утверждёнными в установленном порядке проектами детальной планировки, проектом застройки, выполненными на основании генерального плана населённого пункта. Специалисты выезжают на место, проверяют наличие инженерных сетей и разрабатывают проект. После получения разрешений подрядная организация выполняет строительные работы.

    30

    Көпқабатты тұрғын үйге қызмет көрсететін ұйымды қалай білуге болады?

    -1.Үйге қызмет көрсететін ұйым туралыақпараттыПИК/МИБ-тен немесеқалалық тұрғын үй-коммуналдықшаруашылық бөлімінен алуға болады.

    Атырауқалалық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық,жолаушылар көлігі жәнеавтомобильжолдары бөлімі тұрғын үй секторынажауапты жергіліктіорганболыптабылады.Мұнда сұрау салып,сіздіңүйіңіздің қай басқарушы компанияғанемесе қызмет көрсетуші ұйымғажататынын білуге болады.

    Мекенжайы: Атырау қ.,Азаттықдаңғылы, 101анемесетелефонарқылыбайланысуға болады.

    2.Коммуналдық қызмет көрсетушімекемелерден:

    Коммуналды қызметтерді әр түрліұйымдар көрсетеді,мысалы:

    сумен жабдықтауменкәріз жүйесі– «АтырауоблысыСуАрнасы» КМК
    жылумен жабдықтау– «Атыраужылу электр орталығы» АҚ
    газқызметтері– «Атыраугазинвест» ЖШСжәне т.б.
    Бұл ұйымдармен байланысып,өзүйіңізге қандай қызмет көрсетіліпжатқанын білуге болады.

    3. Онлайн портал - onaykyzmet.kzарқылы:

    Атырауда коммуналдық қызметтергеқосылу және келісімшарт жасау үшінарнайыонлайн портал бар - www.onaykyzmet.kz.Бұлсайтарқылысумен,газбен,жылумен және басқақызметтер бойынша келісімшарттардыжәне сервистік ақпаратты анықтауғаболады.

    4.Кіреберістегі хабарландыруларментөлем қағаздары арқылы:

    Өзіңіз тұратын үйдің кіреберісінде(лифтқабырғасында немесе хабарландырутақтасында)басқарушы компанияныңаты, телефоныкөрсетіледі.Сондай-ақ,коммуналдық төлем түбіртегіндекелісімшарт жасаған ұйымның атауыжазылады.

    Как узнать обслуживающую организацию многоквартирного дома?

    -1. Полную информацию жители могут получить в ПИК/ОСИ либо в городском отделе жилищно-коммунального хозяйства и жилищной инспекции.

    Отдел жилищно-коммунального хозяйства, пассажирского транспорта и автомобильных дорог акимата города Атырау является местным органом, ответственным за жилищный сектор. Обратившись туда с запросом, вы можете узнать, к какой управляющейкомпании или обслуживающей организации относится ваш дом. Адрес: г. Атырау, проспект Азаттык, 101а или можно связаться по телефону.

    2. Через поставщиков коммунальных услуг:

    В Атырау коммунальные услуги предоставляются различными организациями, например:

    водоснабжение и канализация — КГП «АтырауоблысыСуАрнасы»
    теплоснабжение — АО «Атырауская теплоэлектроцентраль»
    газоснабжение — ТОО «Атыраугазинвест» и др.

    Связавшись с этими организациями, можно уточнить, какие именно услуги предоставляются вашему дому.

    3. Через онлайн-портал — onaykyzmet.kz:

    В Атырау действует специальный онлайн-портал для подключения коммунальных услуг и заключения договоров — www.onaykyzmet.kz. Через данный сайт можно получить информацию по договорам на воду, газ, тепло и другие коммунальные услуги.

    4. Объявления в подъезде и платежные документы:

    В подъезде дома (на стене лифта или информационном стенде) часто размещаются данные управляющей компании: название и контактный телефон.

    Также в квитанциях на оплату коммунальных услуг указывается наименование организации, с которой заключён договор.

    gov.5n.kz

    Анализируем открытые данные и публикации официальных источников. Материалы собраны в единой ленте для быстрого поиска и мониторинга.

    © 2026 gov.5n.kz. Информационно-аналитический портал.