Құрметті тұрғындар! Халықтан жиі түсетін сұрақтарға жүргізілгенталдау нәтижесінде, ең өзекті мәселелер бойыншатүсіндірме материалдар әзірленді. Атап айтқанда, жиі қойылатын сұрақтар мен олардың жауаптары"е-Өтініш" ақпараттық жүйесінің Бірыңғай білімбазасына тұрақты түрде орналастырылып отырады. Аталған ақпараттардың қолжетімділігінқамтамасыз ету мақсатында олар әлеуметтікжелілерде де жарияланып отыр.
Құрметті тұрғындар ! Халықтан жиі түсетін сұрақтарға жүргізілген талдау нәтижесінде , ең өзекті мәселелер бойынша түсіндірме материалдар әзірленді . Атап айтқанда , жиі қойылатын сұрақтар мен олардың жауаптары "е- Өтініш " ақпараттық жүйесінің Бірыңғай білім базасына тұрақты түрде орналастырылып отырады . Аталған ақпараттардың қолжетімділігін қамтамасыз ету мақсатында олар әлеуметтік желілерде де жарияланып отыр. Уважаемые жители! По результатам анализа часто поступающих от населения вопросов подготовлены разъяснительные материалы по наиболее актуальным темам. В частности, часто задаваемые вопросы и ответы на них на постоянной основе размещаются в Единой базе знаний информационной системы «е- Өтініш ». В целях обеспечения доступности данная информация также публикуется в социальных сетях. р/с Қазақша Орысша 1 Бір ы ңғай ұлттық тестілеу жылына неше рет өткізіледі ? - Бір ы ңғай ұлттық тестілеу өткізу тәртібі Қ азақстан Р еспубликасы Б ілім және ғылым министрлігінің №204 бұйрығы (2017 ж.) арқылы реттеледі . Жыл ішінде тестілеу бірнеше кезеңде өтеді : 1.10 қаңтар – 10 ақпан : - тек ақылы бөлімге түсу үшін . 2. наурыз – 6 сәуір : - тек ақылы бөлімге түсу үшін . 3. 10 мамыр – 10 шілде : - грантқа қатысуға және ақылы бөлімге түсуге болады . 4. 10 – 20 тамыз : - тек ақылы бөлімге түсу үшін . Осы кезеңдерде талапкерге ЕНТ- ны барлығы 5 рет тапсыру мүмкіндігі беріледі . Мысал : Талапкер қаңтарда ЕНТ тапсырып , нәтижесі көңілінен шықпады . Ол наурызда және мамырда қайта тапсырып , соңғы нәтижесімен грант конкурсына қатыса алды . Сколько раз проводится единое национальное тестирование (ЕНТ) в год? - Порядок проведения Е диное национальное тестирование (ЕНТ) регулируется Приказ МОН РК №204 (2017 г.). В течение года тестирование проходит в несколько периодов: 1️ . 10 января – 10 февраля : - только для платного обучения 2. 1 марта – 6 апреля : - только для платного обучения . 3. 10 мая – 10 июля : - для участия в конкурсе на грант и платное обучение 4. 10–20 августа : - только для платного обучения Всего абитуриент может пройти ЕНТ до 5 раз в год. Кейс: Абитуриент сдал ЕНТ в январе, но результат его не устроил. Он пересдал тест в марте и мае и с лучшим результатом участвовал в конкурсе на грант. 2 Лагерьге жолдаманы қалай алуға болады? - Оқушыларға лагерьге жолдама беру тәртібі ҚР Білім және ғылым министрінің №158 бұйрығы (2020 ж.) негізінде жүзеге асырылады . Кімдер ала алады : • атаулы әлеуметтік көмек (АӘК) алатын отбасылар ; • табысы күнкөріс деңгейінен төмен отбасылар ; • жетім балалар ; • ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар ; • төтенше жағдайдан зардап шеккен отбасылар ; • мектеп комиссиясы анықтайтын басқа санаттар . Өтініш беру жолдары : • мектеп немесе білім беру ұйымы арқылы ; • мекеме кеңсесі арқылы ; • eGov.kz порталы арқылы . Қажетті құжаттар : • өтініш ; • жеке куәлік ; • баланың туу туралы куәлігі ; • неке туралы (бар болса ) құжат ; • медициналық анықтама (071/у); • әлеуметтік мәртебені растайтын құжаттар . Қарау мерзімі : • 5 жұмыс күні . Мысал : Көпбалалы отбасының баласы жазғы лагерьге барғысы келеді . Ата-анасы мектепке өтініш беріп , қажетті құжаттарды тапсырады . 5 күн ішінде балаға жолдама беріледі . Как получить путёвку в лагерь? - П редоставлени е путёвок учащимся в лагеря осуществляется на основании Приказ а М инистерства образования и науки Республики К азахстан №158 (2020 г.). Кто имеет право: • получатели адресной социальной помощи (АСП) ; • семьи с доходом ниже прожиточного минимума; • дети-сироты; • дети без попечения родителей; • пострадавшие от ЧС; • другие категории по решению школы. Способы подачи: • через школу или организацию образования; • через канцелярию; • через eGov.kz. Необходимые документы: • заявление; • удостоверение личности; • свидетельство о рождении; • документы о браке (при наличии); • медсправка (форма 071/у); • подтверждение статуса. Срок : • 5 рабочих дней. Пример: Ребёнок из многодетной семьи хочет поехать в лагерь. Родители подают заявление в школу и документы. Через 5 дней ребёнок получает путёвку. 3 Білімі туралы құжаттарды жоғалтқан жағдайда не істеу керек? - Егер аттестат, диплом немесе басқа білім туралы құжат жоғалса немесе бүлінсе , оның телнұсқасын алуға болады . Ол үшін : • мектеп , колледж немесе ЖОО басшысының атына өтініш беріледі . Өтініш беру жолдары : • ХҚКО ( халыққа қызмет көрсету орталығы ); • оқу орнының кеңсесі ; • eGov.kz порталы. Өтініш мақұлданғаннан кейін : • дайын құжат ХҚКО- ға немесе пошта арқылы жеткізіледі . Қажетті құжаттар : • жеке куәлік ( немесе паспорт, туу туралы куәлік ): • аты-жөні өзгерсе — оны растайтын құжат . Кейс: Азамат дипломын жоғалтып алды . Ол eGov.kz арқылы өтініш беріп , бірнеше күннен кейін ХҚКО-дан дипломның телнұсқасын алды . Что делать, если потерял документы об образовании? - Если аттестат, диплом или другой документ об образовании утерян или повреждён, можно получить дубликат . Для этого: • подаётся заявление на имя руководителя учебного заведения. Способы подачи: • через ЦОН; • через канцелярию учебного заведения; • через eGov.kz. После одобрения: • документ направляется в ЦОН или по почте. Необходимые документы: • удостоверение личности (паспорт, свидетельство о рождении); • документ о смене ФИО (если менялось). Кейс: Гражданин потерял диплом. Он подал заявку через eGov.kz и через несколько дней получил дубликат в ЦОНе. 4 Көпбалалы отбасынан шыққан балаларға мектепте қалай тегін тамақ алуға болады? - Қазақстанда мектептерде әлеуметтік осал топтағы балаларды қолдау үшін арнайы қор бар — « жалпыға бірдей оқыту » қоры . Көмек Қазақстан Республикасы Үкіметінің №64 қаулысы (2008 ж.) негізінде көрсетіледі . Көмек түрлері : • Тегін тамақтану ( әсіресе 5–11 сынып оқушыларына ); • Материалдық көмек (« Мектепке жол » акциясы — киім , құрал-жабдық ) Кімдер ала алады : • көпбалалы отбасылар ; • атаулы әлеуметтік көмек (АӘК) алушылар ; • табысы төмен отбасылар ; • жетім балалар ; • ТЖ-дан зардап шеккендер ; • мектеп комиссиясы анықтайтын басқа санаттар . Қалай алуға болады : 1. Әлеуметтік санатқа жататынын растау ; 2. Баланың мектебіне өтініш беру. Қосымша : • Кейбір мәліметтер eGov.kz арқылы тексеріледі ; • Қалған жағдайларда мектеп тұрмыстық жағдайды тексереді . Тегін тамақтану құқығы әр оқу жылына қайта рәсімделеді . Маңызды : Тегін тамақтану және материалдық көмек көрсету қатаң түрде бөлінген қаржыландыру шегінде және отбасы мәртебесін растау кезінде жүзеге асырылады . Мысал : Көпбалалы отбасының баласы мектепте оқиды . Ата-анасы мектепке өтініш беріп , құжаттарын тапсырды . Комиссия шешімімен бала тегін тамақпен қамтамасыз етілді . Как детям из многодетных семей получить бесплатное питание в школе? - В Казахстане действует фонд поддержки учащихся — «всеобщее обучение» . Помощь предоставляется на основании Постановление Правительства РК №64 (2008 г.). Виды помощи: • Бесплатное питание (в основном для 5–11 классов); • Материальная помощь («Дорога в школу»). Кто имеет право: • многодетные семьи; • получатели АСП; • малообеспеченные семьи; • сироты; • пострадавшие от ЧС; • другие категории по решению школы. Как получить: 1. Подтвердить социальный статус; 2. Подать заявление в школу. Дополнительно: • данные могут проверяться через eGov.kz; • либо через обследование жилищных условий. Право подтверждается каждый учебный год. Важно: Предоставление бесплатного питания и материальной помощи осуществляется строго в пределах выделенного финансирования и при подтверждении статуса семьи. Пример: Ребёнок из многодетной семьи учится в школе. Родители подали заявление и документы. По решению комиссии ребёнку предоставили бесплатное питание. 5 Ата-аналар бөлек тұрған кезде баламен қарым-қатынас тәртібін қалай реттеуге болады? - Қазақстан Республикасының Неке ( ерлі-зайыптылық ) және отбасы туралы кодексі бойынша Баланың құқығы бар: • екі ата-анасымен ; • ата-әжесімен ; • бауырларымен және басқа туыстарымен қарым-қатынас жасауға . Бөлек тұратын ата-ананың құқықтары : • баламен қарым-қатынас жасау ; • тәрбиесіне қатысу ; • білім және маңызды мәселелерді шешуге қатысу . Бірге тұратын ата-ана : • егер балаға зиян болмаса , қарым-қатынасқа кедергі келтірмеуі тиіс . Қарым-қатынас тәртібін белгілеу : Егер ата-аналар келісе алмаса : 1. Қорғаншылық және қамқоршылық органына жүгінеді ; 2. Орган баланың мүддесін ескере отырып тәртіп белгілейді . 3. Келіспеген жағдайда : • медиация; • немесе сот арқылы шешіледі . Қажетті құжаттар : • жеке куәлік көшірмесі ; • психиатриялық және наркологиялық есепте тұрмайтыны туралы анықтама ; • соттылық туралы анықтама ; • тұрғын үйге құқықты растайтын құжат . Маңызды : • Ажырасу баланың ата-анамен қарым-қатынас құқығын шектемейді . Мысал : Ата-ана ажырасқаннан кейін бала анасының қасында тұрады . Әкесі баламен кездесу тәртібі бойынша келісе алмай , қорғаншылық органына жүгінеді . Орган аптасына екі рет кездесу тәртібін белгілейді . Как регулируется порядок общения с ребёнком при раздельном проживании родителей? - Согласно Кодекс Республики Казахстан о браке (супружестве) и семье: Ребёнок имеет право общаться: • с обоими родителями; • с бабушками, дедушками; • с братьями, сёстрами и другими родственниками. Родитель, проживающий отдельно, имеет право: • общаться с ребёнком; • участвовать в воспитании; • принимать решения по важным вопросам. Родитель, с которым живёт ребёнок: • не должен препятствовать общению (если это не вредит ребёнку). Установление порядка общения: Если нет согласия: 1. Обращение в органы опеки и попечительства; 2. Они устанавливают порядок общения. 3. При несогласии: • медиация; • или суд. Необходимые документы: • удостоверение личности; • справки из психо- и наркодиспансера; • справка о судимости; • документы на жильё. Важно: Развод не ограничивает право ребёнка на общение с родителями. Пример : После развода ребёнок живёт с матерью. Отец не смог договориться о встречах и обратился в органы опеки. Орган установил график встреч — два раза в неделю. 6 Ана мен балаға арналған қандай жаңа бағдарламалар бар? - Қазақстанда ана мен балаға арналған жаңа бағдарламалар : 🔹 Нацфонд – балаларға : • 2024 жылдан бастап іске қосылған ; • Әр балаға жыл сайын Ұлттық қордан ақша аударылады ; • Бұл қаражатты 18 жасқа толғанда білімге немесе тұрғын үйге пайдалануға болады . 🔹 Келешек бағдарламасы : • Балалардың біліміне арналған жинақ жүйесі ; • Мемлекет бастапқы капитал береді ; • Білім алуға қаржылық қолдау көрсетеді . 🔹 Қазақстан балалары (2026–2030): • Жаңа ұлттық бағдарлама ; • Денсаулық сақтау , білім , әлеуметтік қорғау бағыттарын қамтиды ; • 150+ нақты шара қарастырылған . 🔹 Сонымен қатар : • Көпбалалы аналарға жәрдемақылар ; • Бала тууға және күтіміне төлемдер ; • Әлеуметтік қолдау бағдарламалары бар. Мысал : Жаңа туған баласы бар отбасы « Нацфонд – балаларға » бағдарламасы арқылы жыл сайын ақша жинайды . Кейін бала 18 жасқа толғанда бұл қаражатты оқуына жұмсай алады . Какие новые программы существуют для матерей и детей? - В Казахстане действуют новые программы для матерей и детей: 🔹 Нацфонд – детям: • Запущена с 2024 года; • Ежегодные начисления детям из Нацфонда ; • Средства можно использовать на образование или жильё. 🔹 Келешек : • Программа накоплений на образование; • Государство даёт стартовый капитал; • Помогает оплатить обучение. 🔹 Дети Казахстана (2026–2030): • Новая комплексная программа; • Охватывает здоровье, образование и соцзащиту; • Включает более 150 мер поддержки. 🔹 Также действуют: • пособия многодетным семьям; • выплаты при рождении и уходе за ребёнком. Пример : Семья с новорождённым ребёнком получает ежегодные начисления по программе « Нацфонд – детям». К 18 годам ребёнок может использовать эти средства на обучение. 7 Емханадан вакцина аларда ол бойынша ақпарат ала аламын ба? - Вакцина алмас бұрын әрбір пациент: • вакцинаның атауы • оның әсері мен пайдасы • мүмкін болатын жанама әсерлері • қарсы көрсетілімдері туралы толық ақпарат алуға құқылы . Дәрігер немесе медицина қызметкері : • барлық сұрақтарға жауап береді • вакцина салуға ерікті келісім алады Яғни , вакцинация тек пациенттің хабардар келісімімен жүргізіледі . Мысал : Ата-ана баласына вакцина салдырмас бұрын дәрігерден жанама әсерлері туралы сұрады . Дәрігер толық түсіндіріп , содан кейін ғана келісім алып вакцина жасады . Можно ли получить информацию о вакцине перед прививкой в поликлинике? - Перед вакцинацией каждый пациент имеет право получить информацию о: • названии вакцины • её эффективности и пользе • возможных побочных эффектах • противопоказаниях Медицинский работник обязан: • ответить на все вопросы • получить информированное согласие пациента То есть вакцинация проводится только с добровольного согласия пациента. Пример: Родитель перед прививкой ребёнку спросил врача о побочных эффектах. Врач всё объяснил и только после этого получил согласие и провёл вакцинацию. 8 Мемлекеттік сатып алу нәтижесімен келіспеген жағдайда шағым қалай жолданады? - Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сатып алулар туралы заңы 25-бабына сәйкес : Әлеуетті өнім беруші : • конкурс немесе аукцион қорытындысымен келіспеген жағдайда ; • өз құқықтары бұзылды деп есептесе ; қорытынды хаттама жарияланған күннен бастап 3 жұмыс күні ішінде шағым бере алады . Шағым : • веб-портал арқылы беріледі ; • тапсырыс берушіге немесе ұйымдастырушыға жолданады ; • олардың әрекеттеріне ( немесе әрекетсіздігіне ) қатысты болуы мүмкін . Сондай-ақ , « Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларына » сәйкес : • шағым дәл сол хаттаманы қабылдаған органның атына жіберіледі Мысал : Компания конкурсқа қатысып , бірақ жеңімпаз болмады . Ол бағалау әділ болмады деп есептейді . Қорытынды хаттама шыққаннан кейін 2 күн ішінде веб-портал арқылы ұйымдастырушыға шағым жібереді . Как подать жалобу при несогласии с результатами госзакупок? - Согласно Закон Республики Казахстан о государственных закупках (статья 25): Потенциальный поставщик имеет право: • обжаловать результаты конкурса или аукциона; • если считает, что его права нарушены; в течение 3 рабочих дней с момента публикации итогового протокола . Жалоба подаётся: • через веб-портал; • на имя заказчика или организатора; • по факту действий (или бездействия). Также, согласно правилам госзакупок: • жалоба направляется в адрес органа, утвердившего протокол. Пример: Компания участвовала в конкурсе, но не выиграла. Она считает оценку необъективной. В течение 2 дней после публикации протокола подаёт жалобу через портал на имя организатора. 9 Қосылған құн салығын төлеуші (ҚҚС) болып табылмайтын әлеуетті өнім беруші мемлекеттік сатып алу конкурсына қатыса ала ма? - Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сатып алулар туралы заңы бойынша мемлекеттік сатып алулар тең мүмкіндіктер қағидатына негізделеді . Атап айтқанда : - барлық әлеуетті өнім берушілерге тең қатысу мүмкіндігі беріледі ; - ешкімге артықшылық берілмейді ; - заңсыз шектеулерге жол берілмейді . Осыған байланысты : - өнім берушіні ҚҚС төлеуші немесе төлемеуші деп бөлу қарастырылмаған ; - ҚҚС төлеуші емес компания да конкурсқа толық қатыса алады . Мысал : Жеке кәсіпкер ҚҚС төлеуші емес , бірақ мемлекеттік сатып алу конкурсына қатысуға өтінім береді . Оның ұсынысы басқа компаниялармен бірге тең негізде қаралады және ол жеңімпаз бола алады . Имеет ли право потенциальный поставщик, не являющийся плательщиком налога на добавленную стоимость (НДС), участвовать в конкурсе государственных закупок? - Согласно Закон Республики Казахстан о государственных закупках, государственные закупки основаны на принципе равных возможностей. Это означает: - все потенциальные поставщики имеют равный доступ к участию; - никто не получает необоснованных преимуществ; - исключается незаконное ограничение участия. Таким образом: - разделение на плательщиков и неплательщиков НДС не предусмотрено; - поставщик без НДС имеет право участвовать в конкурсе. Пример: Индивидуальный предприниматель не является плательщиком НДС, но подает заявку на участие в госзакупке. Его предложение рассматривается наравне с другими, и он может выиграть конкурс. 10 Мүрдені ашқанда ішкі органдарды алып қоя ма? - Аутопсия кезінде патологоанатом ішкі ағзаларды өлім себебін анықтау үшін қарайды . Маңызды жайттар : • Ішкі органдар толықтай алынбайды ; • Олар тек уақытша зерттеу үшін шығарылады ; • Қажет болған жағдайда тек шағын бөлігі ( гистологиялық зерттеу үшін ) зертханаға жіберіледі ; • Зерттеу аяқталған соң барлық мүшелер қайтадан мүрденің ішіне салынады . Сыртқы көрінісі : • дене тігіледі ; • сырт көзге айтарлықтай өзгеріс байқалмайды . Бұл — медицинада міндетті және заңмен реттелген тәртіп . Мысал : Туыстары мүрдені ашқанда органдар алынып қалады деп алаңдайды . Дәрігер түсіндіреді : тек тексеру үшін уақытша алынып , кейін қайта орнына салынады . Сыртқы келбет өзгермейді . Удаляют ли внутренние органы при вскрытии? - При аутопсии патологоанатом исследует внутренние органы для установления причины смерти . Важно: • органы не изымаются навсегда; • они временно извлекаются для исследования; • при необходимости берётся только небольшой образец для гистологии; • после исследования все органы возвращаются обратно в тело. Внешний вид: • тело ушивается; • заметных изменений обычно нет. Это обязательная и законодательно регулируемая медицинская процедура . Пример: Родственники переживают, что органы удалят. Врач объясняет: органы извлекаются только временно для исследования и затем возвращаются, внешний вид тела сохраняется. 11 Аутопсия не үшін жасалады? Ол міндетті ме? - Аутопсия — қайтыс болған адамның ішкі ағзаларын зерттеу арқылы өлімнің нақты себебін анықтау мақсатында жүргізіледі . Ол келесі жағдайларда қажет : • тірі кезінде нақты диагноз қойылмаған болса • өлім күмәнді жағдайда болса • медициналық қателіктерді жоққа шығару үшін Аутопсия міндетті емес , егер : • адам ауруханада қайтыс болып • нақты диагнозы белгілі болса • туыстары келісім берсе — кей жағдайда мүрде ашылмауы мүмкін Міндетті жүргізілетін жағдайлар : • нәресте өлімі • бала өлімі • ана өлімі Бұл талаптар заңмен бекітілген . Мысал : Науқас ауруханада емделіп жүріп қайтыс болды , бірақ нақты диагноз анықталмаған . Дәрігерлер өлім себебін білу үшін аутопсия жүргізді . Для чего проводится аутопсия? Обязательна ли она? - Аутопсия — это исследование внутренних органов умершего для точного установления причины смерти . Она проводится в следующих случаях: • если при жизни не был установлен точный диагноз • при подозрительных обстоятельствах смерти • для исключения медицинских ошибок Аутопсия может не проводиться, если: • человек умер в больнице • диагноз известен • есть согласие родственников Обязательные случаи: • смерть новорождённых • смерть детей • смерть матерей Эти требования закреплены законодательством. Пример: Пациент умер в больнице, но точный диагноз не был установлен. Для выяснения причины смерти врачи провели аутопсию . 12 Қаладағы балалар тіс емханасына қабылдауға қалай жазылуға болады? - Атырау облыстық балалар тіс емханасы қабылдауына бірнеше жолмен жазылуға болады : • емхананың байланыс нөмірі арқылы ; • Damumed мобильді қосымшасы арқылы ; • WhatsApp немесе Instagram желілері арқылы ; • емханаға тікелей барып . Жұмыс уақыты : • Дүйсенбі – Жұма : 08:00 – 20:00; • Сенбі – Жексенбі және мереке күндері : 09:00 – 17:00. Қосымша : • Емхана аллерготестке жолдама береді ; • Немесе алдын ала тапсырып келуге болады . Мысал : Ата-ана баласының тісін қарату үшін Damumed қосымшасы арқылы дәрігерге жазылды . Қабылдауға дейін аллерготест тапсырып , дайын болып келді . Как записаться на приём в детскую стоматологическую клинику? - Записаться в Атырауская областная детская стоматологическая поликлиника можно следующими способами: • по телефону; • через мобильное приложение Damumed ; • через WhatsApp или Instagram; • при личном посещении. График работы: • Понедельник–Пятница: 08:00 – 20:00; • Суббота–Воскресенье и праздники: 09:00 – 17:00. Дополнительно: • Можно получить направление на аллерготест ; • Либо пройти его заранее. Пример: Родитель записал ребёнка к стоматологу через приложение Damumed . Перед приёмом они заранее сдали аллерготест и пришли подготовленными. 13 Сыртқы жарнама орналастыру тәртібі қандай? - Сыртқы жарнама объектілерін орналастыру жергілікті атқарушы органмен ( әкімдікпен ) келісу арқылы жүзеге асырылады . Жарнама орналастыру үшін : • тиісті әкімдікке өтініш беру қажет ; • жарнаманың эскизін (дизайн- жобасын ) ұсыну ; • орналастыру орны мен техникалық сипаттамаларын көрсету ; • белгіленген алымды төлеу . Жарнама объектілері : • елді мекенді абаттандыру қағидаларына • сәулет және қала құрылысы талаптарына сәйкес болуы тиіс . Рұқсатсыз орналастыру : • Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі бойынша әкімшілік жауапкершілікке әкеледі . Мысал : Кәсіпкер дүкенінің алдына жарнама баннерін ілгісі келеді . Ол әкімдікке өтініш беріп , баннердің дизайнын ұсынады . Рұқсат алғаннан кейін ғана жарнаманы орналастырады . Егер рұқсатсыз ілсе — айыппұл салынады . Каков порядок размещения наружной рекламы? Размещение объектов наружной рекламы осуществляется по согласованию с местным исполнительным органом (акиматом) . Для получения разрешения необходимо: • подать заявление в акимат; • предоставить эскиз (дизайн-проект) рекламы; • указать место размещения и технические характеристики; • оплатить установленный сбор. Реклама должна соответствовать: • правилам благоустройства • архитектурным и градостроительным требованиям. Размещение без разрешения влечёт: • административную ответственность согласно Кодекс Республики Казахстан об административных правонарушениях. Пример: Предприниматель хочет разместить баннер перед магазином. Он подает заявку в акимат и предоставляет дизайн. После получения разрешения размещает рекламу. Если разместит без разрешения — получит штраф. 14 Қала аумағында іс-шара өткізуге рұқсат қалай алынады? - Қала аумағында іс -шара өткізу үшін ұйымдастырушы жергілікті атқарушы органға ( әкімдікке ) алдын ала өтініш немесе хабарлама береді . Егер бұл : • митинг, шеру , пикет, демонстрация болса — арнайы тәртіппен қаралады . • мәдени , спорттық немесе мерекелік іс -шара болса — әкімдікпен келісу қажет Өтініш қаралғаннан кейін әкімдік : • рұқсат береді немесе • дәлелді бас тарту туралы шешім шығарады . Бұл рәсім Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы заңы негізінде жүзеге асырылады . Өтінішті : • әкімдіктің ресми сайты арқылы ; • eGov.kz порталы арқылы ; • "e- Өтініш " ақпараттық жүйесі арқылы беруге болады . Как получить разрешение на проведение мероприятий на территории города? - Для проведения мероприятия на территории города организатор должен заранее подать уведомление или заявку в местный исполнительный орган (акимат) . Если это: • митинг, шествие, пикет — применяется специальный порядок. • культурное, спортивное или праздничное мероприятие — требуется согласование с акиматом. После рассмотрения заявки акимат: • выдает разрешение или • направляет мотивированный отказ. Процедура осуществляется на основании Закон Республики Казахстан о местном государственном управлении и самоуправлении. Подать заявку можно через: • официальный сайт акимата • через портал eGov.kz • через ИС "e- Өтініш ". 15 Қалалық мерекелік безендіруді кім ұйымдастырады? - Қалалық аумақтарды мерекелік безендіру Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы заңына сәйкес , жергілікті атқарушы органдардың құзыретіне жатады . Осы заңға сәйкес : • елді мекендерді абаттандыру ; • көріктендіру ; • мерекелік іс-шараларды ұйымдастыру - қала немесе аудан әкімдігінің міндеті болып табылады . Бұл жұмыстарды әдетте әкімдіктің құрылымдық бөлімдері жүзеге асырады : • тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөлімі ; • мәдениет бөлімі ; • ішкі саясат бөлімі ; Өтініштерді : • әкімдіктің ресми сайты арқылы ; • eGov.kz порталы арқылы ; • e- Өтініш АЖ арқылы жолдауға болады . Мысал : Тұрғындар өз ауданында мерекеге орай көшелерді безендіруді сұрады . Олар "e- Өтініш " АЖ арқылы әкімдікке өтініш жіберді . Әкімдік тиісті бөлімге тапсырма беріп , көшелерге жарық шамдар мен баннерлер орнатылды . Кто организует праздничное оформление города? - Праздничное оформление городских территорий осуществляется в соответствии с Закон Республики Казахстан о местном государственном управлении и самоуправлении и относится к компетенции местных исполнительных органов . Согласно закону: • благоустройство населённых пунктов • их оформление • организация праздничных мероприятий являются обязанностью акимата города или района . Эти функции выполняют структурные подразделения акимата: • ЖКХ; • отдел культуры; • отдел внутренней политики. Обратиться можно через: • официальный сайт акимата; • eGov.kz; • e- Өтініш . Пример: Жители района хотели украсить улицы к празднику. Они подали обращение через ИС "e- Өтініш ". Акимат поручил соответствующим отделам, и улицы были украшены гирляндами и баннерами. 16 Мемлекеттік рәміздерге қатысты заң бұзушылық туралы қайда хабарлау керек? - Мемлекеттік рәміздерді пайдалану тәртібі Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рәміздері туралы Конституциялық заңы арқылы реттеледі . Егер мемлекеттік рәміздерге қатысты заң бұзушылық анықталса : • 102 нөмірі арқылы полицияға хабарлауға болады • Жергілікті полиция бөліміне тікелей жүгіну қажет Егер заң бұзушылық : • мемлекеттік органда немесе әкімдікке қарасты мекемеде болса — жергілікті атқарушы органға ( әкімдікке ) хабарлау керек Сондай-ақ өтінішті онлайн түрде : • eGov.kz порталы арқылы жолдауға болады . Мысал : Азамат мемлекеттік мекемеде Тудың дұрыс ілінбегенін байқайды . Ол бұл туралы әкімдікке хабарлайды немесе 102 нөміріне қоңырау шалады . Тиісті органдар тексеріс жүргізіп , заң бұзушылықты түзетеді . Куда сообщать о нарушениях, связанных с государственными символами? - Порядок использования государственных символов регулируется Конституционный закон Республики Казахстан о государственных символах. При выявлении нарушений: • можно сообщить в полицию по номеру 102 • обратиться в местное отделение полиции Если нарушение произошло: • в государственном учреждении или объекте акимата — необходимо обратиться в местный исполнительный орган (акимат) Также можно подать обращение онлайн через: • eGov.kz. Пример: Гражданин заметил, что в госучреждении флаг размещён с нарушениями. Он сообщает об этом в акимат или звонит по номеру 102. Органы проводят проверку и устраняют нарушение. 17 Табиғи апат кезінде қайда жүгіну қажет? - Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар (су тасқыны , дауыл , өрт , жер сілкінісі және т.б .) кезінде әрекет ету тәртібі « Азаматтық қорғау туралы » заңмен реттеледі . Бұл сала Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі және оның аумақтық бөлімшелерінің құзыретіне жатады . Мұндай жағдайда : • Шұғыл көмек үшін 112 нөміріне хабарласу қажет • Эвакуация, инфрақұрылым , материалдық көмек бойынша жергілікті атқарушы органға ( әкімдікке ) жүгіну керек • Өтініштерді онлайн түрде eGov.kz арқылы жіберуге болады Мысал : Қатты жауыннан кейін су тасқыны басталды . Тұрғындар қауіп төнгенін байқап , 112 нөміріне хабарласты . Құтқарушылар келіп , адамдарды эвакуациялады . Кейін тұрғындар материалдық көмек алу үшін әкімдікке жүгінді . Куда обратиться в случае стихийного бедствия? - Порядок действий при природных чрезвычайных ситуациях (наводнение, ураган, пожар, землетрясение и др.) регулируется законом «О гражданской защите». Эти вопросы находятся в компетенции Министерство по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан и его территориальных подразделений. В таких случаях: • Для экстренной помощи необходимо звонить по номеру 112 • По вопросам эвакуации, инфраструктуры и материальной помощи — обращаться в местные исполнительные органы (акимат) • Также можно подать обращение онлайн через eGov.kz. Пример : После сильных дождей началось наводнение. Жители позвонили по номеру 112. Спасатели прибыли и эвакуировали людей. Позже жители обратились в акимат за материальной помощью. 18 Қоғамдық тәртіп мәселесі бойынша қайда хабарласу керек? - Қазақстанда қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі құзыретіне жатады . Ішкі істер органдары : • қоғамдық тәртіпті сақтау • құқық бұзушылықтардың алдын алу • құқық бұзушылықтарды тоқтату міндеттерін атқарады Қоғамдық тәртіп бұзылған жағдайда (шу, төбелес , мас күйіндегі адамдар , тыныштықты бұзу , бұзақылық ): • 102 немесе 112 нөміріне қоңырау шалу • Жергілікті полиция бөліміне бару Сондай-ақ , өтінішті онлайн түрде : • eGov.kz порталы арқылы • Ішкі істер органдарының ресми интернет-ресурсы арқылы жіберуге болады . Мысал : Түнде көршілер қатты шу шығарып , тыныштықты бұзды . Тұрғын 102 нөміріне хабарласып , полиция шақырды . Полиция келіп , тәртіпті қалпына келтірді . Куда обращаться по вопросам общественного порядка? - В Казахстане обеспечение общественного порядка относится к компетенции Министерство внутренних дел Республики Казахстан. Органы внутренних дел выполняют следующие функции: • поддержание общественного порядка • профилактика правонарушений • пресечение нарушений В случаях нарушения (шум, драки, нетрезвые лица, хулиганство): • позвонить по номерам 102 или 112 • обратиться в местное отделение полиции Также можно подать обращение онлайн через: • портал eGov.kz • официальный сайт органов внутренних дел. Пример : Ночью соседи шумели и нарушали тишину. Житель позвонил по номеру 102, после чего приехала полиция и восстановила порядок. 19 Ішкі сауда объектілеріне қандай объектілер жатады? - «Сауда қызметін реттеу туралы » Заңның 13-бабына сәйкес , ішкі сауда объектілеріне : • Сауда объектілері • Қоғамдық тамақтандыру объектілері жатады Сауда объектілерінің түрлері : 1) сауда автоматы – тауарларды сатуға арналған автоматтандырылған құрылғы ; 2) жылжымалы сөре – арнайы белгіленген жерде орналасқан оңай салынатын немесе тасымалданатын сауда орны ; 3) автодүкен – жабдықталған , жылжымалы сауда орны ; 4) шатыр – құрастырмалы құрылымдардан жасалған , арнайы белгіленген жерде орналастырылатын жеңіл тұрғызылатын құрылыс ; 5) дүңгіршек – арнайы бөлінген жер учаскесінде орнатылған сауда жабдықтарымен жабдықталған күрделі емес тасымалданатын құрылым ; 6) Дүкен – күрделі стационарлық құрылым немесе оның бір бөлігі , сауда , қосалқы , әкімшілік-тұрмысты қүй-жайлармен , сондай-ақ , тауарларды қабылдауға , сақтауға және сатуға дайындауға арналған үй-жайлармен қамтамасыз ету ; 7) сауда үйі – белгілі бір аумақта тауарларды сатуға арналған , біртұтас басқарылатын сауда объектілерінің жиынтығы орналасқан , сауда , қосалқы , әкімшілік-тұрмыстық үй-жайлармен қамтамасыз етілген және өз аумағында автокөліктерге арналған тұрақты ұсынатын капиталды стационарлық ғимарат ; 8) Сауда нарығы – аумақты шаруашылық тұрғыдан қызмет көрсетуді , басқаруды және күзетуді орталықтандыру функциялары бар, тұрақты негізде істейтін , жергілікті атқарушы органдар айқындаған жер учаскесінде орналасқан , іргелес аумақтан оқшауланған және заңды әрі жеке тұлғалардың тауарларды сатуы ( жұмыстарды орындауы , қызметтер көрсетуі ) үшін , мерзімі 10 күнге дейінгі орындарды жалдау шартын міндетті түрде жасамай жүзеге асыруға арналған дербес мүліктік кешен . Бұл объектілер тауарларды сату, сақтау , жеткізу және қызмет көрсету үшін қолданылады . Мысал : әсіпкер қалада шағын бизнес ашқысы келеді . Ол екі нұсқаны қарайды : дүңгіршек қою немесе дүкен ашу . Екеуі де ішкі сауда объектілеріне жатады , өйткені олар арқылы тауарлар сатылады . Какие объекты относятся к объектам внутренней торговли? - Согласно статье 13 Закона «О регулировании торговой деятельности», к объектам внутренней торговли относятся: • торговые объекты • объекты общественного питания К торговым объектам относятся: 1) торговый автомат - автоматизированное устройство, предназначенное для продажи товаров; 2) выносной прилавок - легко возводимое перевозное или переносное торговое место, располагаемое на специально определенном месте; 3) автолавка - оснащенное торговым оборудованием некапитальное перевозное строение; 4) палатка - легко возводимое строение из сборно-разборных конструкций, располагаемое на специально определенном месте; 5) киоск - оснащенное торговым оборудованием некапитальное переносное строение, установленное на специально отведенном земельном участке; 6) магазин - капитальное стационарное строение или его часть, обеспеченное торговыми, подсобными, административно-бытовыми помещениями, а также помещениями для приема, хранения и подготовки товаров к продаже; 7) торговый дом - капитальное стационарное строение, в котором расположена совокупность торговых объектов, управляемых как единое целое, предназначенный для продажи товаров на определенной территории, обеспеченный торговыми, подсобными, административно-бытовыми помещениями и предоставляющий в границах своей территории стоянку для автомашин; 8) торговый рынок - обособленный имущественный комплекс с централизацией функций хозяйственного обслуживания территории, управления и охраны, действующий на постоянной основе, расположенный на земельном участке, определенном местными исполнительными органами, изолированный от прилегающей территории, и предназначенный для осуществления юридическими и физическими лицами продажи товаров (выполнения работ, оказания услуг) без обязательного заключения договора аренды места на срок до 10 дней. Эти объекты используются для продажи, хранения и реализации товаров и услуг. Пример: Предприниматель хочет открыть бизнес в городе. Он выбирает между киоском и магазином. Оба варианта относятся к объектам внутренней торговли, так как через них осуществляется продажа товаров. 20 Сауда үстеме бағасы деген не? - Қазақстанда дүкендер тауар бағасын өздері белгілейді . Бірақ әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына (ӘМАТ), мысалы : нан , сүт , жарма сияқты өнімдерге арнайы шектеулер бар. Негізгі талаптар : • Сауда үстемесі жеткізуші немесе өндіруші бағасынан 15%-дан аспауы тиіс • Егер бір тауар бірнеше жеткізушіден келсе — үстеме ең төменгі бағаға есептеледі • Егер келісімшартта бұл талап көрсетілмесе — ол жарамсыз деп танылады Бұл шаралар бағаның шамадан тыс өсуіне жол бермей , халыққа қолжетімділікті сақтауға бағытталған . ӘМАТ тізімі ресми түрде бекітілген және ашық қолжетімді . Мысал : Дүкен сүтті жеткізушіден 200 теңгеге сатып алды . Заң бойынша , ол ең көбі 15% қосып сата алады . Яғни : 200 + 30 = 230 теңге . Егер дүкен 260 теңгеге сатса — бұл заң бұзушылық болады . Что такое торговая наценка? - В Казахстане магазины могут самостоятельно устанавливать цены. Однако для социально значимых продовольственных товаров (СЗПТ), таких как хлеб, молоко, крупы, действуют ограничения. Основные требования: • Наценка не должна превышать 15% от цены производителя или поставщика ; • Если один и тот же товар поступает от разных поставщиков — наценка считается от минимальной цены ; • Если это условие не указано в договоре — договор считается недействительным . Эти меры помогают сдерживать рост цен и обеспечивать доступность продуктов для населения. Пример: Магазин закупил молоко по цене 200 тенге. По закону он может добавить не более 15%. То есть: 200 + 30 = 230 тенге. Если магазин продаёт по 260 тенге — это уже нарушение закона. 21 Қазақстандық өнімдер дүкендерде көбірек орын алады ма? - Қазақстанда сауда желілері мен базарларда отандық азық-түлік өнімдерін кемінде 30% көлемінде орналастыру талабы бар. Бұл жергілікті өндірушілерді қолдауға және олардың өнімдерін тұтынушыларға қолжетімді етуге бағытталған . Егер сауда орындары мемлекеттен қолдау алса , онда : • азық-түлік тауарлары — 50% дейін • азық-түлік емес тауарлар — кемінде 20% Сонымен қатар , отандық өнімдер « Қазақстанда жасалған » деген белгімен көрсетіледі және көбіне көз деңгейінде , көрнекті жерлерде орналасады . Бұл шаралар отандық өндірісті дамытуға және сатып алушылар үшін өнімдерді айқын көрсетуге көмектеседі . Мысал : Супермаркетте сатып алушы сөрелерді қарап жүр . Ол көз деңгейінде тұрған « Қазақстанда жасалған » белгісі бар сүт өнімдерін байқайды . Бұл өнімдер сөренің үлкен бөлігін алып тұр ( шамамен 40–50%). Бұл — мемлекеттік талаптардың орындалып жатқанын көрсетеді . Получают ли казахстанские продукты больше места в магазинах? - В Казахстане действует требование: торговые сети и рынки должны размещать не менее 30% продовольственных товаров отечественного производства. Это направлено на поддержку местных производителей и повышение доступности их продукции. При получении государственной поддержки: • продовольственные товары — до 50% • непродовольственные товары — не менее 20% Также товары маркируются надписью «Сделано в Казахстане» и размещаются на видных местах (например, на уровне глаз). Эти меры способствуют развитию отечественного производства и делают продукцию более заметной для покупателей. Пример: Покупатель в супермаркете замечает, что на уровне глаз размещены молочные продукты с маркировкой «Сделано в Казахстане». Они занимают значительную часть полки (около 40–50%). Это показывает выполнение требований по поддержке отечественных производителей. 22 Әкімшілік-аумақтық бірліктерге, олардың құрамдас бөліктері және мемлекет меншігіндегі объектілерге атау беру, қайта атау қалай жүргізіледі? - Әкімшілік-аумақтық бірліктер ( елді мекендер ) және олардың құрамдас бөліктеріне ( көше , даңғыл , көпір т.б .) атау беруде ең алдымен жергілікті тұрғындардың пікірі ескеріледі . Сәйкесінше , атау беру, қайта атау тәртібі республикалық " Тарихи тұлғалар ", " Дәстүрлі атаулар ", " Жер -су атаулары " тізімдері бойынша жүргізіледі . Жергілікті қоғамдастық жиналысының қорытындысына сәйкес өкілді және атқарушы органдардың бірлескен шешімі негізінде облыстық ономастика комиссиясынының қарауына ұсынылады . Ауыл , ауылдық округ, кент, аудандық маңызы бар қала елді мекендері мен құрамдас бөліктері үшін облыстық ономастика комиссиясы , ал облыстық маңызы бар қала көшелеріне республикалық ономастика комиссиясы қорытынды береді . Қазіргі уақытта ономастикалық нысандарға ( көше , объект атауы , елді мекен т.б .) жеке тұлғалардың есімдерінен гөрі , дәстүрлі атаулар мен жер -су атауларын қоюға басымдық беріледі . Мемлекет меншігіндегі объектілерге тоқталатын болсақ , оларға атау беру, қайта атау жоғарыда көрсетілген тізімдерге сәйкес , сондай-ақ ұжым қолдауы арқылы жүзеге асады . Мемлекеттік меншіктегі нысандарға атау беру республикалық ономастика комиссиясының қорытындысы негізінде жүзеге асады . Каким путем происходит присвоение наименований, переименование административно-территориальных единиц, их составных частей и государственных объектов? - Присвоение наименований административно-территориальным единицам (населённым пунктам) и их составным частям (улицам, проспектам, мостам и иным объектам) осуществляется с обязательным учётом мнения местного населения. Процедуры присвоения и переименования реализуются в соответствии с республиканскими перечнями « Тарихи тұлғалар », " Дәстүрлі атаулар ", « Жер -су атаулары ". По результатам общественных обсуждений и на основании совместного решения представительных и исполнительных органов соответствующие материалы направляются на рассмотрение областной ономастической комиссии. В отношении населённых пунктов (аулов, сельских округов, посёлков, городов районного значения) и их составных частей заключение предоставляет областная ономастическая комиссия. По вопросам наименования улиц городов областного значения заключение предоставляет республиканская ономастическая комиссия. На современном этапе присвоении наименований ономастическим объектам (улицам, объектам, населённым пунктам и др.) приоритет отдаётся традиционным и историко-географическим наименованиям, а не именам собственных лиц. Присвоение и переименование объектов государственной собственности осуществляется в соответствии с вышеуказанными перечнями, а также при наличии поддержки соответствующего трудового коллектива. Окончательное решение принимается на основании заключения республиканской ономастической комиссии. 23 ҚР-дағы Тіл туралы заңнамасын бұзғаны үшін қандай жауаптылық көзделген? - " Қазақстан Республикасындағы Тіл туралы " ҚР заңнамасын бұзғаны үшін жауаптылық Әкімшілік-құқық бұзушылық туралы Кодекстің 75,455-баптарына сәйкес жүзеге асырылады . Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодекстің 75-бабына сәйкес тіл туралы заңның 21-бабында көрсетілген талаптарды сақтамау , ең алдымен ескерту , 1 жыл ішінде қайталанып жасалса айыппұл салуға әкеп соғады . Құқық бұзушылық түрлері : ас мәзірлерінің тек қана орыс немесе басқа да тілдерде рәсімделуі , көрнекі ақпараттар мен деректемелерді тек орыс тілінде ғана орналастыру және теңтүпнұсқалы аударманың сақталмауы , әдеби тіл нормасына сәйкессіздік т.б . ҚР Әкімшілік-құқық бұзушылық туралы Кодекстің 455-бабының 3-тармағына сәйкес жарнама тарату тілдеріне белгіленген талаптарды бұзу айыппұл салуға әкеп соғады . Какая ответственность предусмотрена за нарушение законодательства РК "О языках" - Ответственность за нарушение законодательства Республики Казахстан «О языках в Республике Казахстан» наступает в соответствии со статьями 75 и 455 Кодекса Республики Казахстан "Об административных правонарушениях". Согласно статье 75 Кодекса "Об административных правонарушениях" несоблюдение требований, предусмотренных статьёй 21 Закона «О языках в Республике Казахстан», влечёт предупреждение, а при повторном совершении правонарушения в течение одного года — наложение административного штрафа. К видам правонарушений относятся: оформление меню исключительно на русском или иных языках без использования государственного языка, размещение визуальной информации и реквизитов только на русском языке, несоблюдение идентичности перевода, нарушение нормы литературного языка и другие аналогичные нарушения. В соответствии с пунктом 3 статьи 455 Кодекса Республики Казахстан об административных правонарушениях нарушение установленных требований к языкам распространения рекламы влечёт наложение административного штрафа. 24 Жедел жәрдем қандай жағдайда шақырылады? - Жедел жәрдем – бұл науқастың өміріне немесе денсаулығына қауіпті жағдайларда дереу медициналық көмек көрсету қызметі . Қазақстан Республикасында жедел жәрдем қызметі ГОБМП ( Гарантталған тегін медициналық көмек ) және МӘМС жүйесі аясында тегін көрсетіледі . Жедел жәрдем шақыруға көрсеткіш жағдайлар : Өмірге қауіп төндіретін жағдайлар : - Жүрек-қан тамырларының өткір аурулары : инфаркт, ауыр тахикардия, жүрек тоқтауы ; - Миға қан құйылу , инсульт белгілері : бет әлпетінің қисайуы , сөйлеудің бұзылуы , қол-аяқтың әлсіреуі . Жедел тыныс алу жеткіліксіздігі , қатты ентігу , дем алудың қиындауы ; - Кенеттен естен тану немесе құсу , әлсіреу , сана жоғалту ; Жарақаттар мен уланулар : - Ауыр жарақаттар : сыну, кесілген немесе күйген жарақаттар ; - Химиялық , тағамдық немесе дәрі-дәрмекпен улану. Жағдайы шұғыл бақылауды қажет ететін науқастар : - Балаларда жоғары температура кезінде , конвульсиялар , кенеттен нашарлау . - Созылмалы аурулары бар адамдарда ( қан қысымы , қант диабеті , эпилепсия, жүрек аурулары ) кенет асқыну байқалған кезде . Ауыр психо- эмоциялық немесе әлеуметтік жағдайлар : - Қауіпті өзін-өзі жарақаттау немесе өзін өлтіру әрекеті болған жағдайда . Ауыр психикалық жағдайда науқасқа шұғыл медициналық көмек қажет . Жедел жәрдемді 103 нөміріне хабарласып шақырады . Қоңырау кезінде диспетчер жағдайды сипаттауын сұрайды , медициналық бригада шақырылады . Науқасқа келген мамандар қажетті диагностика, алғашқы көмек көрсетеді және қажет болған жағдайда стационарға жеткізеді . В каких случаях вызывается скорая помощь? - Скорая помощь — это служба экстренной медицинской помощи, оказываемая при состояниях, угрожающих жизни или здоровью пациента. В Республике Казахстан служба скорой помощи предоставляется бесплатно в рамках ГОБМП (гарантированная бесплатная медицинская помощь) и системы ОСМС. Показания для вызова скорой помощи: Состояния, угрожающие жизни: - Острые сердечно-сосудистые заболевания: инфаркт, тяжёлая тахикардия, остановка сердца. - Признаки инсульта или кровоизлияния в мозг: перекос лица, нарушение речи, слабость в руках или ногах. - Острая дыхательная недостаточность, сильная одышка, затруднённое дыхание. - Внезапная потеря сознания, рвота, резкая слабость, утрата сознания. Травмы и отравления: - Тяжёлые травмы: переломы, резаные раны, ожоги. - Химические, пищевые или лекарственные отравления. Состояния, требующие срочного наблюдения: - У детей — высокая температура, судороги, внезапное ухудшение состояния. - У лиц с хроническими заболеваниями (артериальная гипертензия, сахарный диабет, эпилепсия, болезни сердца) — внезапное обострение. Тяжёлые психоэмоциональные или социальные ситуации: - Попытка самоповреждения или суицида.Тяжёлое психическое состояние, требующее неотложной медицинской помощи. Скорая помощь вызывается по номеру 103 . Во время звонка диспетчер попросит описать состояние пациента, после чего направляется медицинская бригада. Прибывшие специалисты проводят необходимую диагностику, оказывают первую помощь и при необходимости доставляют пациента в стационар. 25 Қандай жағдайда дәрігерді үйге шақыруға болады? - Дәрігерді үйге шақыру – бұл науқастың жағдайына байланысты медициналық бақылау мен көмек алу мүмкіндігі , әсіресе , ол емханаға немесе стационарға өздігінен бара алмайтын жағдайда қолданылады . Қазақстан Республикасында бұл қызмет ГОБМП ( гарантталған тегін медициналық көмек ) және МӘМС жүйесі аясында ұйымдастырылады . Дәрігерді үйге шақыруға көрсеткіш жағдайлар : - қозғала алмау немесе қозғалыс шектеулігі : - Науқас ауруына байланысты өздігінен емханаға бара алмайды ( мысалы , ауыр жарақат , инсульттен кейінгі жағдай , мүгедектік , әлсіреу ). Жедел медициналық жағдайлар : - Денсаулыққа қауіп төндіретін симптомдар бар кезде ( жоғары температура, күшті әлсіздік , ентігу , кенет басталған ауырсыну , жүрек-қан тамыр немесе тыныс алу жүйесі белгілері ). Дәрігер науқастың жағдайын бағалап , шұғыл шараларды қолданады немесе стационарға жолдама береді . Созылмалы аурудың асқынуы : - Қант диабеті , гипертония, жүрек немесе бүйрек аурулары сияқты созылмалы патологиялары бар пациенттердің жағдайы нашарлаған кезде . Мұндай науқастарға дәрігер дәрі-дәрмек тағайындайды , жағдайын бақылауға алады . Балалар мен жүкті әйелдер : - Жүктілік кезінде профилактикалық немесе шұғыл тексеру қажет болғанда . - Кішкентай балаларда жоғары температура немесе тыныс алу қиындықтары байқалған кезде . Үйге шақыру тәртібі : - Науқас немесе оның заңды өкілі емхананың тіркеу бөліміне хабарласып , дәрігерді шақыру туралы өтініш береді . Өтініш тіркеледі және учаскелік дәрігер науқастың жағдайын бағалап , келген уақытта қажетті медициналық қызмет көрсетеді . В каких случаях можно вызвать врача на дом? - Вызов врача на дом — это возможность получить медицинский контроль и помощь в зависимости от состояния пациента, особенно если он не может самостоятельно прийти в поликлинику или стационар. В Республике Казахстан эта услуга организуется в рамках ГОБМП (гарантированная бесплатная медицинская помощь) и системы ОСМС. Показания для вызова врача на дом: - Неспособность к передвижению или ограниченная мобильность: - Пациент не может самостоятельно добраться до поликлиники из-за болезни (например, тяжёлые травмы, состояние после инсульта, инвалидность, слабость). Срочные медицинские состояния: - При наличии симптомов, угрожающих здоровью (высокая температура, сильная слабость, одышка, внезапная боль, признаки сердечно-сосудистых или дыхательных нарушений). - Врач оценивает состояние пациента, принимает срочные меры или выдаёт направление в стационар. Обострение хронических заболеваний: - У пациентов с хроническими патологиями, такими как сахарный диабет, гипертония, болезни сердца или почек, при ухудшении состояния. Врач назначает лекарства и контролирует состояние. Дети и беременные женщины: - При необходимости профилактического или экстренного осмотра во время беременности. - У маленьких детей — при высокой температуре или затруднённом дыхании. Порядок вызова врача на дом: Пациент или его законный представитель обращается в регистратуру поликлиники с заявлением о вызове врача. Заявка регистрируется, и участковый врач оценивает состояние пациента и при посещении оказывает необходимую медицинскую помощь. 26 Медициналық ұйымға (емханаға) қалай бекітілуге болады? - Көрсетілетін қызметті тұрғылықты жері өзгерген жағдайда ( көшіп – қону ), бекітілімнің медициналық ұйымын ( жылына 2 мәрте еркін бекітілуге болады ), бекіту науқаны кезінде 1 қыркүйектен 1 қарашаға дейін ( бекіту келесі жылдың қаңтарынан бастап күшіне енеді ) пайдалануға болады . ҚР ДСМ 2020 жылғы 13 қарашадағы № 194 бұйрығымен бекітілген медициналық-санитариялық алғашқы көмек көрсететін денсаулық сақтау ұйымдарына жеке тұлғаларды бекіту қағидаларының 25-тармағына сәйкес мемлекеттік көрсетілетін қызмет « электрондық үкімет » веб-порталы арқылы – 1 жұмыс күні көрсетіледі (пациент жұмыс уақыты аяқталғаннан кейін , демалыс және мереке күндері жүгінген кезде Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне сәйкес күндер өтініштерді қабылдау және Мемлекеттік қызмет көрсету нәтижелерін беру келесі жұмыс күні жүзеге асырылады ). Портал арқылы сіз қызметті бірнеше тәсілмен ала аласыз : ЭЦҚ көмегімен : - Порталда авторизациядан өтіңіз немесе тіркеліңіз ; - «Онлайн сұратым » батырмасын басыңыз ; - Сұранымның ашық жолдарын толтыру ; - Өтінімге электрондық цифрлық қолтаңбамен ( ЭЦҚ ) көмегімен қол қойыңыз ; - Жеке кабинетте (« Қызметтерді алу тарихы » бөлімінде ) көрсетілген уақыт ішінде келіп түсетін сіздің өтініміңізді өңдеу туралы хабарламамен танысыңыз . Портал жөндеу жұмыстарын жүргізуге байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда , тәулік бойы жұмыс істейді . Как прикрепиться к медицинской организации (поликлинике)? - Услугой можно воспользоваться в случае перемены места жительства (переезд), при желании сменить медицинскую организацию прикрепления (свободное прикрепление – подобная смена возможна 2 раза в год), при Кампании прикрепления с 1 сентября по 1 ноября (прикрепление вступает в силу с января 2026 года). В соответствии с пунктом 25 Правил прикрепления физических лиц к организациям здравоохранения, оказывающим первичную медико-санитарную помощь, утвержденных приказом МЗ РК от 13 ноября 2020 года №194, государственная услуга через веб-портал «электронного правительства» оказывается – 1 рабочий день (при обращении пациента после окончания рабочего времени, в выходные и праздничные дни, согласно Трудовому кодексу Республики Казахстан прием заявлений и выдача результатов оказания государственной услуги осуществляется следующим рабочим днем). Через портал вы можете получить услугу несколькими способами: С помощью ЭЦП: - Авторизоваться на портале или зарегистрироваться ; - Перейти по кнопке «Заказать услугу онлайн»; - Заполнить поля электронного запроса; - Подписать заявку электронной цифровой подписью ( ЭЦП ) В личном кабинете (в разделе « История получения услуг ») ознакомиться с обработанной справкой и предъявить по месту требования. График работы портала круглосуточно, за исключением технических перерывов в связи с проведением ремонтных работ. 27 Қала аумағын көгалдандыру бойынша ұсыныс қалай беріледі? - 1. Ұсыныс дайындау . Ұсыныста мыналар көрсетіледі : • көгалдандыру қажет нақты аумақ ( көше , аула, саябақ , бос жер ); • қандай жұмыстар қажет ( ағаш отырғызу , гүлзар , газон, суару жүйесі т.б .); • не үшін қажет екені ( шаң , ыстық , қауіпсіздік , көрік беру); • өтініш берушінің аты-жөні , байланыс деректері . 2. Ұсынысты мына мекемелердің біріне беруге болады : • қалалық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөліміне • әкімдікке ( жеке немесе ұжымдық өтініш ретінде ) • 109 iKomek арқылы ( ауызша немесе онлайн өтініш ) • «e- Өтініш » АЖ арқылы ( электронды өтініш ). 3. Ұжымдық ұсыныс тиімді , өйткені , егер ұсынысқа бірнеше тұрғын қол қойса , қаралу ықтималдығы жоғары болады . 4. Егер ірі көгалдандыру жобасы болса (сквер, аллея, демалыс аймағы ): • арнайы жоба ретінде ұсынылады ; • тұрғындар дауыс береді ; • бюджеттен қаржы бөлінуі мүмкін . 5. Мемлекеттік орган ұсынысты қарап , заң бойынша 15–30 жұмыс күні ішінде ресми жауап береді . Мысал : Атырау қаласының тұрғындары өз ауласында көгалдандырудың жеткіліксіз екенін байқайды : ағаштар аз, жазда шаң көп , көлеңке жоқ . Тұрғындар бірігіп , ұжымдық ұсыныс дайындайды . Ұсыныста : • нақты аумақ (аула мекенжайы ); • ағаш отырғызу және газон жасау қажеттілігі ; • себебі ( шаңды азайту , көлеңке жасау ) көрсетіледі . Олар өтінішті «e- Өтініш » жүйесі арқылы әкімдікке жолдайды және оған бірнеше тұрғын қол қояды . Нәтижесінде : • ұсыныс қаралып , аумақ тексеріледі ; • көгалдандыру жоспарына енгізіледі ; • келесі маусымда ағаш отырғызу жұмыстары жүргізіледі . Как подать предложение по озеленению? - 1. Подготовка предложения. В предложении необходимо указать: • конкретную территорию, нуждающуюся в озеленении (улица, двор, сквер, пустырь и т.д.); • виды работ (посадка деревьев, цветников, газона, система полива и др.); • обоснование необходимости (пыль, жара, улучшение внешнего вида, безопасность); • ФИО заявителя и контактные данные. 2. Предложение можно направить в: • городской отдел жилищно-коммунального хозяйства; • акимат (индивидуально или коллективно); • через 109 iKomek ; • через информационную систему «e- Өтініш » (электронное обращение). 3. Коллективное предложение эффективнее. Обращения, подписанные несколькими жителями, рассматриваются приоритетнее. 4. Если проект масштабный (сквер, аллея, зона отдыха): • оформляется как отдельный проект; • проходит голосование жителей; • при поддержке финансируется из бюджета. 5. Государственный орган рассматривает предложение и даёт официальный ответ в срок от 15 до 30 рабочих дней. Пример: Жители города Атырау замечают, что во дворе недостаточно зелёных насаждений: мало деревьев, летом пыль и отсутствует тень. Жители объединяются и подают коллективное предложение. В нем указывают: • конкретную территорию; • необходимость посадки деревьев и обустройства газона; • обоснование (уменьшение пыли, создание тени). Заявка направляется через систему «e- Өтініш » в акимат и подписывается несколькими жильцами. В результате: • обращение рассматривается; • территория включается в план озеленения; • в следующем сезоне проводятся работы по посадке деревьев. 28 Қаладағы мәдени іс-шаралар туралы ақпаратты қайдан білуге болады? - Қаладағы мәдени іс-шаралар туралы ақпарат бірнеше ресми және жедел ақпарат көздері арқылы таратылады . Әрқайсысының өз ерекшелігі бар: 1. Ресми сайттар ( негізгі және сенімді ақпарат ) · Әкімдіктің ресми сайтында іс-шаралардың жоспары , уақыты , орны нақты көрсетіледі ; · Бұл – ең сенімді және ресми ақпарат көзі ; · Әдетте алдын ала жоспарланған іс-шаралар осы жерде жарияланады . Қашан қолдану керек: нақты күн мен орынды білу үшін . 2. Әлеуметтік желілер ( жедел ақпарат ) · Instagram, Facebook, TikTok парақшаларында : o анонстар ; o өзгерістер ; o тікелей эфирлер жарияланады ; · Ақпарат жылдам жаңарып отырады , бірақ кейде қысқаша беріледі . Қашан қолдану керек: соңғы жаңалықтарды тез білу үшін . 3. Мобильді қосымшалар мен сервистер · Кейбір жағдайларда хабарламалар push немесе SMS арқылы келеді ( мысалы , eGov , 1414); · Бұл тәсіл маңызды немесе ауқымды іс-шаралар кезінде қолданылады . Қашан қолдану керек: автоматты хабарлама алу үшін Мысал : Азамат А. Атырау қаласында өтетін музыкалық фестиваль туралы білгісі келеді . · Ол ресми сайтқа кіріп , фестивальдің күні , уақыты , орны және билет алу жолдарын қарады . · Instagram парақшасын тексеріп , бағдарламадағы өзгерістер мен қосымша мастер- класстар туралы білді . · Push-хабарламаларды қосқандықтан , маңызды ақпарат смартфонына келді . Нәтиже : А. іс-шараға алдын ала дайындалып , жаңартылған ақпаратты уақытында алды . Где узнать о городских культурных мероприятиях? - Информацию о культурных мероприятиях в городе можно получать из нескольких источников, каждый из которых выполняет свою функцию: 1. Официальные сайты (основной и достоверный источник) · На сайте акимата публикуются точные данные: дата, место и программа мероприятий; · Это самый надежный источник информации; · Здесь размещаются заранее запланированные события. Когда использовать: чтобы получить точную и проверенную информацию 2. Социальные сети (оперативные обновления) · В Instagram, Facebook, TikTok публикуются: o анонсы мероприятий; o изменения и напоминания; o прямые эфиры; · Информация обновляется быстро, но может быть краткой. Когда использовать: чтобы быстро узнать новости и изменения 3. Мобильные сервисы · В отдельных случаях уведомления приходят через push или SMS (например, eGov , 1414); · Используется для информирования о значимых событиях. Когда использовать: для автоматического получения уведомлений Мәдени іс-шаралар туралы ақпаратты мына жерлерден білуге болады : · Әкімдіктің ресми сайты: gov.kz · Instagram: @atyrau_qalasy_akimdiqi · Facebook, TikTok: ресми парақшалар Пример: Гражданин А. хочет узнать о музыкальном фестивале в Атырау. · Он заходит на сайт акимата и видит дату, время, место и способ получения билетов. · Проверяет Instagram и узнает о изменениях в программе и новых мастер-классах. · Подключив push -уведомления, получает важные сообщения на смартфон. Результат: Гражданин А. заранее подготовился и вовремя получил актуальную информацию. 29 Аулаға жаяу жүргінші жолын салу мүмкін бе? -Аулаға жаяу жүргінші жолын салу м әселе сі бекітілген жоспарлар мен бюджетке сәйкес қаралады . Егер аула ортақ пайдалану аумағы болса – жергілікті әкімдік арқылы шешіледі . Егер жер кондоминиумға ( үйге ) тиесілі болса – тұрғындардың келісімі міндетті . Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 16 шілдедегі №242 « Қазақстан Республикасындағы сәулет , қала құрылдысы және құрылыс қызметі туралы » Заңының 60 бабының 1 тармағына сәйкес Обьектілердің және олардың кешендерінің құрылысы « реконструакциялау , қалпына келтіру , кеңейту , технкалық қайта жарақтандыру , жаңғырту , күрделі жөндеу ) белгіленген тәртіппен бекітілген егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларына , елді мекеннің бас жоспары негізінде орындалған құрылыс салу жобасына сәйкес әзірленген жобалау ( жобалық сметалық ) құжаттамасы бойынша жүзеге асырылады . Мамандар аумақты қарап , инженерлік желілерге кедергі жоқ екенін тексереді және жоба жасайды . Рұқсат берілген соң мердігер ұйым жолды салады. Возможна ли установка тротуара во дворе? - Установка тротуара рассматривается в рамках утвержденных планов и бюджета. Если двор относится к территории общего пользования, вопрос решается через акимат. Если земельный участок входит в кондоминиум дома, требуется согласие жильцов. Согласно пункту 1 статьи 60 закона «Об архитектурной, градостроительной и строительной деятельности в РК» от 16 июля 2001 года № 242 строительство (реконструкция, реставрация, расширение, техническое перевооружение, модернизация, капитальный ремонт) объектов и их комплексов, а также прокладка коммуникаций, инженерная подготовка территорий, благоустройство и озеленение осуществляются по проектной (проектно-сметной) документации, разработанной в соответствии с утверждёнными в установленном порядке проектами детальной планировки, проектом застройки, выполненными на основании генерального плана населённого пункта. Специалисты выезжают на место, проверяют наличие инженерных сетей и разрабатывают проект. После получения разрешений подрядная организация выполняет строительные работы. 30 Көпқабатты тұрғын үйге қызмет көрсететін ұйымды қалай білуге болады? - 1. Үйге қызмет көрсететін ұйым туралы ақпаратты ПИК/МИБ- тен немесе қалалық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөлімінен алуға болады . Атырау қалалық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық , жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі тұрғын үй секторына жауапты жергілікті орган болып табылады . Мұнда сұрау салып , сіздің үйіңіздің қай басқарушы компанияға немесе қызмет көрсетуші ұйымға жататынын білуге болады . Мекенжайы : Атырау қ., Азаттық даңғылы , 101а немесе телефон арқылы байланысуға болады . 2. Коммуналдық қызмет көрсетуші мекемелерден : Коммуналды қызметтерді әр түрлі ұйымдар көрсетеді , мысалы : • сумен жабдықтау мен кәріз жүйесі – «Атырау облысы Су Арнасы » КМК • жылумен жабдықтау – «Атырау жылу электр орталығы » АҚ • газ қызметтері – « Атыраугазинвест » ЖШС және т.б . • Бұл ұйымдармен байланысып , өз үйіңізге қандай қызмет көрсетіліп жатқанын білуге болады . 3. Онлайн портал - onaykyzmet.kz арқылы : Атырауда коммуналдық қызметтерге қосылу және келісімшарт жасау үшін арнайы онлайн портал бар - www.onaykyzmet.kz. Бұл сайт арқылы сумен , газбен , жылумен және басқа қызметтер бойынша келісімшарттарды және сервистік ақпаратты анықтауға болады . 4. Кіреберістегі хабарландырулар мен төлем қағаздары арқылы : Өзіңіз тұратын үйдің кіреберісінде (лифт қабырғасында немесе хабарландыру тақтасында ) басқарушы компанияның аты , телефоны көрсетіледі . Сондай-ақ , коммуналдық төлем түбіртегінде келісімшарт жасаған ұйымның атауы жазылады . Как узнать обслуживающую организацию многоквартирного дома? - 1. Полную информацию жители могут получить в ПИК/ОСИ либо в городском отделе жилищно-коммунального хозяйства и жилищной инспекции. Отдел жилищно-коммунального хозяйства, пассажирского транспорта и автомобильных дорог акимата города Атырау является местным органом, ответственным за жилищный сектор. Обратившись туда с запросом, вы можете узнать, к какой управляющей компании или обслуживающей организации относится ваш дом. Адрес: г. Атырау, проспект Азаттык, 101а или можно связаться по телефону. 2. Через поставщиков коммунальных услуг: В Атырау коммунальные услуги предоставляются различными организациями, например: • водоснабжение и канализация — КГП «Атырау облысы Су Арнасы » • теплоснабжение — АО «Атырауская теплоэлектроцентраль» • газоснабжение — ТОО « Атыраугазинвест » и др. Связавшись с этими организациями, можно уточнить, какие именно услуги предоставляются вашему дому. 3. Через онлайн-портал — onaykyzmet.kz: В Атырау действует специальный онлайн-портал для подключения коммунальных услуг и заключения договоров — www.onaykyzmet.kz. Через данный сайт можно получить информацию по договорам на воду, газ, тепло и другие коммунальные услуги. 4. Объявления в подъезде и платежные документы: В подъезде дома (на стене лифта или информационном стенде) часто размещаются данные управляющей компании: название и контактный телефон. Также в квитанциях на оплату коммунальных услуг указывается наименование организации, с которой заключён договор.
