ВОПРОС: 1.Как продливается срок действия трудового договора?
Еңбек шартының мерзімі қалай ұзартылады?
ОТВЕТ: В соответствии с пунктом 2 статьи 33 Трудового кодекса Республики Казахстан (далее ТК РК) внесение изменений и дополнений в трудовой договор осуществляется сторонами в письменной форме в виде дополнительного осглашения в порядке, предусмотренным пунктом 1 статьи 33 ТК РК. К действущему трудовому договору составляется дополнительное соглашение, в котором указывается новый срок на основании пункта 3 статьи 140 ТК РК.
* Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің (бұдан әрі-ҚР ЕК) 33-бабының 2-тармағына сәйкес еңбек шартына өзгерістер мен толықтырулар енгізуді тараптар ҚР ЕК 33-бабының 1-тармағында көзделген тәртіппен қосымша жария ету түрінде жазбаша нысанда жүзеге асырады. Қолданыстағы еңбек шартына қосымша келісім жасалады, онда ҚР ЕК-нің 140-бабы 3-тармағының негізінде жаңа мерзім көрсетіледі.
ВОПРОС: Работница находится в отпуске по уходу за ребенком до 1 года. Всем работникам отдела, где она работает с 1 января повысили зарплату, в том числе и ей. В шатном расписании она числится, в списке тоже. На период ее отсутствия не принимали на работу другого работника. Как ей оформить повышение заработной платы? Отправить на домашний адрес уведомление и дополнительное соглашение или дождаться ее выхода из отпусква по уходу за ребенком? Как внести ей изменения в штатное расписание, ведь по состоянию на 1 января она в отпуске. Вообще, во время нахождения работницы в отпуске без сохранения заработной платы по уходу за ребенком, необходимо ли ее исключать из списочной отчетности и учета?
*Қызметкер 1 жасқа дейінгі бала күтімі бойынша демалыста. 1 қаңтардан бастап жұмыс істейтін бөлімнің барлық қызметкерлерінің жалақысы өсті, соның ішінде аталған қызметкердің де. Штат кестесінде ол тізімде бар. Ол болмаған кезеңде басқа қызметкер жұмысқа қабылданбады. Ол қызметкерге жалақыны қалай көтеруге болады? Хабарлама мен қосымша келісімді үй мекен-жайына жіберу керек пе немесе оның бала күтімі демалысынан шығуын күту керек пе? Оның штаттық кестесіне қалай өзгерістер енгізуге болады, өйткені 1 қаңтардағы жағдай бойынша ол демалыста. Жалпы, қызметкер бала күтімі бойынша жалақысы сақталмайтын демалыста болған кезде оны тізімдік есеп пен есептен шығару қажет пе?
ОТВЕТ: Штатное расписание-документ организации, в котором зафиксированы структура, штатный состав и численность организации с указанием размера заработной платы в зависимости от занимаемой должности. С каждым работником, принятым на конкретную должность, заключается трудовой договор.
В рассматриваемом случае работницу, вышедшую на работу после окончания отпуска по уходу за ребенком, следует ознакомить с приказом о внесении изменений и дополнений в штатное расписание на год и составить уведомление и дополнительное соглашение к трудовому договору с указанием в нем нового должностного оклада.
Работница, находящаяся в отпуске без сохранения заработной платы по уходу за ребенком, учитывается в списочной численности работников организации, но не учитывается в фактической численности работников, принимаемой для исчисления средней заработной платы.
* Штаттық кесте-ұйымның құрылымы, штаттық құрамы мен саны, атқаратын лауазымына байланысты жалақы мөлшері көрсетілген ұйымның құжаты. Белгілі бір лауазымға қабылданған әрбір қызметкермен еңбек шарты жасалады.
Қаралып отырған жағдайда бала күтімі бойынша демалыс аяқталғаннан кейін жұмысқа шыққан қызметкерді бір жылға арналған штат кестесіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы бұйрықпен таныстырған және жаңа лауазымдық жалақысын көрсете отырып, еңбек шартына хабарлама мен қосымша келісім жасаған жөн.
Бала күтімі бойынша жалақысы сақталмайтын демалыстағы қызметкер ұйым қызметкерлерінің тізімдік санында есепке алынады, бірақ орташа жалақыны есептеу үшін қабылданатын қызметкерлердің нақты санында есепке алынбайды.
ВОПРОС: Из-за пандемии в компании «сломался» график отпусков. Работники стали уходить в трудовые отпуска по заявлениям. Заявления работники пишут заранее. Чтобы, согласно пункту 4 статьи 92 ТК РК, получить отпускные не позднее 3-х рабоичих дней до начала отпуска. Кадровику пришлось в приказах писать «....предоставить вне графика...» Документально сроки для расчета и получения отпускных соблюдаются. Но бухгалтер, видя в приказе – «...отпуск вне графика..», не торопится перечислять заранее работнику деньги, обращая внимание на то, что отпуск вне графика и что можно перечислить отпускные и после выхода в отпуск. Прав ли бухгалтер?
Пандемияға байланысты компанияда демалыс кестесі "бұзылды". Қызметкерлер өтініштері бойынша еңбек демалысына шыға бастады. Қызметкерлер өтініштерді алдын ала жазады. ҚР ЕК 92-бабының 4-тармағына сәйкес демалыс күндерін демалыс басталғанға дейін 3 жұмыс күнінен кешіктірмей алу керек. Кадр қызметкері бұйрықтар"....кестеден тыс берілсін..." деген сөздер жазады. Құжат жүзінде еңбек демалысын есептеу және алу мерзімі сақталады. Бірақ есепші, бұйрықтағы - "...демалыс кестеден тыс..", деген сөздерді көріп демалыстың кестеден тыс сондықтан да ақшасын демалыстан кейін де аударуға болады деп, қызметкерге алдын-ала ақша аударуға асықпайды. Бухгалтердің ісі дұрыс па?
ОТВЕТ: В соответствии с пукнтом 1 статьи 93 ТК РК очередность предоставления оплачиваемых трудовых отпусков работникам определяется ежегодно в соответствии с графиком отпусков, утверждаемым работодателем с учетом мнения работников, либо устанавливается вне графика отпусков по соглашению сторон. Согласно пункту 4 статьи 92 ТК РК оплата ежегодного трудового отпуска производится не позднее чем за три рабочих дня до его начала, а в случае предоставления трудового отпуска вне графика отпусков- не позднее трех рабочих дней со дня его предосатвления.
В рассматриваемом случае действия бухгалтера неправомерны. Если работник получил согласие работодателя на оплачиваемый ежегодный трудовой отпуск вне графика с 01.06.2021 года, то отпускные он должен получить не позднее 04.06.2021 года.
Исходя из вышеизложенного, работодатель обязан производить оплату трудового отпуска работникам в сроки, предусмотренные законодательством Республики Казахстан.
За нарушение требований по выплате отпускных работодатель может быть привлечен к административной ответственности.
* ҚР ЕК-нің 93-бабының 1-тармағына сәйкес қызметкерлерге ақылы еңбек демалысын берудің кезектілігі жыл сайын жұмыс беруші қызметкерлердің пікірін ескере отырып бекітетін демалыс кестесіне сәйкес айқындалады не тараптардың келісімі бойынша демалыс кестесінен тыс белгіленеді. ҚР ЕК - нің 92-бабының 4-тармағына сәйкес жыл сайынғы еңбек демалысына ақы төлеу ол басталғанға дейін үш жұмыс күнінен кешіктірілмей, ал еңбек демалысы демалыс кестесінен тыс берілген жағдайда-ол берілген күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірілмей жүргізіледі.
Мына жағдайда бухгалтердің іс-әрекеті заңға қайшы. Егер қызметкер 01.06.2021 жылдан бастап жыл сайынғы ақылы еңбек демалысына жұмыс берушінің келісімімен кестеден тыс алған болса, онда ол демалыс ақысын 04.06.2021 жылдан кешіктірмей алуы тиіс.
Жоғарыда баяндалғанды негізге ала отырып, жұмыс беруші Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген мерзімдерде қызметкерлердің еңбек демалысына ақы төлеуді жүргізуге міндетті.
Еңбек демалысын төлеу талаптарын бұзғаны үшін жұмыс беруші әкімшілік жауапкершілікке тартылуы мүмкін.
ВОПРОС: Нужно ли проводить инструктаж работника по охране труда при приеме на работу совместителем?
* Қосымша жұмысқа қабылдау кезінде қызметкерге еңбекті қорғау туралы нұсқаулық жүргізу қажет пе?
ОТВЕТ: Да, необходимо. Обязанность проходить инструктаж по охране труда распространяется на всех работников, в том числе и на совместителей. Инструктаж проводится по профессии или виду работы, которая ему поручена.
* Ия, қажет. Еңбекті қорғау жөніндегі нұсқаулықтан өту міндеті барлық қызметкерлерге, оның ішінде қоса атқарушыларға да қолданылады. Нұсқама өзіне тапсырылған кәсіп немесе жұмыс түрі бойынша жүргізіледі.
ВОПРОС: Является ли изменение наименования организации основанием для проведения внеплановой аттестации рабочих мест по условиям труда?
* Ұйым атауының өзгеруі жұмыс орындарын еңбек жағдайлары бойынша жоспардан тыс аттестаттауға негіз бола ма?
ОТВЕТ: Изменение наименования организации не является основанием для проведения плановой или внеплановой аттестации производственных объектов по условиям труда. ВВиду того, что условия труда на рабочих местах не изменились, технологический и иные процессы остались прежними, а изменения коснулись только работодателя, проведение внеплановой аттестации рабочих мест будет нецелесообразным. Если в организации не истек срок действия аттестации рабочих мест, то ее результаты продолжают действовать в течение установленного срока. Смену наименования нельзя рассматривать как основание к проведению внеплановой аттестации рабочих мест.
* Ұйым атауының өзгеруі өндірістік объектілерді еңбек жағдайлары бойынша жоспарлы немесе жоспардан тыс аттестаттауды жүргізу үшін негіз болып табылмайды. Жұмыс орындарындағы еңбек жағдайлары өзгермегендіктен, технологиялық және басқа процестер өзгеріссіз қалды, ал өзгерістер тек жұмыс берушіге әсер етті, жұмыс орындарына жоспардан тыс аттестаттау жүргізу орынсыз болады. Егер ұйымда жұмыс орындарын аттестаттаудың қолданылу мерзімі аяқталмаса, онда оның нәтижелері белгіленген мерзім ішінде қолданыла береді. Атаудың өзгеруін жұмыс орындарын жоспардан тыс аттестаттауға негіз ретінде қарастыруға болмайды.
ВОПРОС: Какими нормативными правовыми актами определяется продолжительность непрерывного управления автомобилем водителем?
Жүргізушінінің көлікті үздіксіз басқарудың ұзақтығын қандай нормативтік құқықтық актілер анықтайды?
ОТВЕТ: Продолжительность непрерывного управления автомобилем регламентирована приказом Министра по инвестициям и развитию Республики Казахстан от 31.12.2015 года № 1288 «Об утверждении Правил организации труда и отдыха водителей, а также применения тахографов». Ежедневная продолжительность управления не должна превышать 8 часов, а еженедельная продолжительность управления не превышает 40 часов. Общая суммарная продолжительность управления в течение любых двух последовательных недель не превышает 80 часов.
* Автомобильді үздіксіз басқару ұзақтығы "Жүргізушілердің еңбегі мен тынығуын ұйымдастыру, сондай-ақ тахографтарды қолдану қағидаларын бекіту туралы"Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 31.12.2015 жылғы № 1288 бұйрығымен регламенттелген. Басқарудың күнделікті ұзақтығы 8 сағаттан, ал басқарудың апта сайынғы ұзақтығы 40 сағаттан аспауы тиіс. Кез келген қатарынан екі апта бойы басқарудың жалпы жиынтық ұзақтығы 80 сағаттан аспайды.
ВОПРОС: Относится ли работа с химическими веществами к работе с группой риска возникновения профессиональных заболеваний?
* Химиялық заттармен жұмыс кәсіптік аурулардың пайда болу қаупі бар топпен жұмыс істеуге жатады ма?
ОТВЕТ: Да, относится. Согласно приказу Министра здравоохрарнения РК от 21.12.2020 года № 301/2020 «Об утверждении правил экспертизы установления связи профессионального заболевания с выполнением трудовых (служебных) обязанностей» утвержден перечень работ, где данные категории работников могут рассчитывать на соркращенную продолжительность рабочего времени (36 часов в неделю), дополнительный оплачиваемый трудовой отпуск (12 календарных дней) и на повышенный размер оплаты труда.
* Иә, жатады. ҚР Денсаулық сақтау министрінің 21.12.2020 жылғы № 301/2020 "кәсіптік аурудың еңбек (қызметтік) міндеттерін орындаумен байланысын орнату сараптамасының ережесін бекіту туралы" бұйрығына сәйкес қызметкерлердің осы санаттары жұмыс уақытының қысқартылған ұзақтығына (аптасына 36 сағат), қосымша ақылы еңбек демалысына (12 күнтізбелік күн) және еңбекақының жоғарылатылған мөлшерін ала алады.
ВОПРОС: Необходимо ли организации издавать внутренний документ о порядке выдачи средства индивидуальной защиты?
* Ұйым жеке қорғаныс құралдарын беру тәртібі туралы ішкі құжат шығаруы керек пе?
ОТВЕТ: Необходимо. Одной из обязанностей работодателя по обеспечению безопасных условий и охраны труда является предоставление работникам средств индивидуальной защиты (СИЗ). В целях закрепления норм выдачи средств защиты и оптимизации порядка ихпредоставления целесообразно издать в организации документ (акт работодателя) по этому вопросу. Обычно это приказ или положение о выдаче СИЗ на предприятии.
* Қажет. Қауіпсіз еңбек жағдайлары мен еңбекті қорғауды қамтамасыз ету бойынша жұмыс берушінің міндеттерінің бірі қызметкерлерге жеке қорғаныс құралдарын (ЖҚҚ) беру болып табылады. Жеке қорғаныс құралдарын беру нормаларын бекіту және оларды ұсыну тәртібін оңтайландыру мақсатында ұйымда осы мәселе бойынша құжат (жұмыс берушінің актісі) шығарған жөн. Ол кәсіпорындарда ЖҚҚ беру туралы бұйрық немесе ереже болып табылады.
Руководитель отдела - Джабасов С.А.