Балалық шақта өзгеретін әлеуметтік ортаға үйлесімді және тиімді бейімделе алатын және өзінің "өзін" басқа адамдардан ерекшелей алатын адамның жетілуі жүреді. Әлеуметтік даму әлеуметтену мен даралау процестерін біріктіреді, баланы тек пәндік әлемге ғана емес, сонымен бірге жақын ересектермен және құрдастарымен қарым-қатынас арқылы қарым-қатынастың әлеуметтік кеңістігіне батырады. Осыған байланысты баланың дамуының алғашқы кезеңдері, әлеуметтік байланыстардың, қоғаммен қарым-қатынастардың негізі қаланған кезде және оның әлеуметтік қалыптасуы орын алған кезде ерекше маңызды. Ерекше педагогикалық қажеттіліктері бар балалармен жұмыс істеудегі ең қиын педагогикалық проблема-оларды әлеуметтендіру. Ерекше педагогикалық қажеттіліктері бар бала құрдастарын өзара әрекеттесу объектісі ретінде әрең бөледі, ұзақ уақыт бойы мінез-құлық ережелерін игереді, айналасындағылармен өзара әрекеттесуді ұйымдастыруда бастама көтермейді.
Әлеуметтену-жеке тұлғаның қалыптасуын сипаттайтын процестердің ішіндегі ең кең ұғым. Бұл баланың әлеуметтік өмірдің дайын формалары мен тәсілдерін, материалдық және рухани мәдениетпен өзара әрекеттесу тәсілдерін саналы түрде игеруін, қоғамға бейімделуін ғана емес, сонымен бірге өзінің әлеуметтік тәжірибесін, құндылық бағдарларын, өмір салтын дамытуды (ересектермен және құрдастарымен бірге) қамтиды.
Баланың әлеуметтенуі ұзақ және өте күрделі процесс. Бір жағынан, кез-келген қоғам, ең алдымен, әр баланың әлеуметтік және адамгершілік құндылықтар жүйесін, идеалдарын, нормалары мен мінез-құлық ережелерін қабылдап, игере отырып, осы қоғамда өмір сүріп, оның толыққанды мүшесі бола алатындығына мүдделі. Екінші жағынан, баланың жеке басының қалыптасуына қоршаған өмірде болатын әртүрлі стихиялық, стихиялық процестер де үлкен әсер етеді.
Әлеуметтік даму бірнеше жолмен жүзеге асырылуы мүмкін. Олардың бірі-адамның әлеуметтік шындықпен және қоршаған әлеммен стихиялық өзара әрекеттесуі және адамды әлеуметтік мәдениетке мақсатты түрде енгізу процесінде. Мектеп кезеңі баланың әлеуметтік қатынастар әлеміне енуі, оның әлеуметтену процесі үшін ерекше маңызды. Әлеуметтік тәжірибені бала қарым-қатынаста алады және оған жақын қоршаған орта беретін әртүрлі әлеуметтік қатынастарға байланысты. Баланың алдыңғы ұрпақтар жинақтаған жалпыадамзаттық тәжірибесін игеруі тек бірлескен іс-әрекетте және басқа адамдармен қарым-қатынаста болады. Осылайша бала сөйлеуді, жаңа білім мен дағдыларды игереді, өзінің сенімдері, рухани құндылықтары мен қажеттіліктері қалыптасады, мінезі қалыптасады.
Бейсаналық механизмдердің жұмыс істеуін қамтамасыз ететін ең маңызды қозғаушы күштер: ұмтылыс, эмоционалды жұқпалы, еліктеу, ұсыныс, әлеуметтік қарым-қатынас қажеттілігі, қызығушылық, белсенділік.
Саналы механизмдердің ішінде: адам психикасының өзін-өзі дамыту, эмоционалды сезімталдық, ерікті белсенділік, әлеуметтенуге әлеуметтік бейімділік, сананың даму деңгейі, зияткерлік қажеттіліктер, өзін-өзі басқару.
