Жауап
№ Жиі қойылатын сұрақтар Жауап Сараптама қызметі 1. Сарапшы қорытындысының көшірмесін қалай алуға болады? Іс жүргізу заңнамасына және Қазақстан Республикасының тиісті «Сот-сараптама қызметі туралы» Заңына сәйкес сот сарапшысы сот сараптамасын жүргізуді ұйымдастыруға байланысты өзіне белгілі болған мәліметтерді жария етпеуге міндетті. Сарапшының қорытындысы, зерттеу объектілері және зерттеуге ұсынылған басқа да материалдар сот сараптамасын тағайындаған органға (адамға) жіберіледі. Сарапшы қорытындысының көшірмесімен сараптаманы тағайындаған органға жүгіну арқылы танысуға болады. 2. Сараптаманың белгілі бір түрі үшін сұрақтардың болжамды тізбесі қандай нормативтік құқықтық актіде көрсетілген? Сараптаманың белгілі бір түрі шеңберінде шешілетін зерттеу нысанасы, объектілері, сараптамалық міндеттердің деңгейі, сондай-ақ үлгілік мәселелері Қазақстан Республикасы Әділет министрінің 2017 жылғы 27 сәуірдегі № 484 бұйрығымен бекітілген сот сараптамаларын және сот сараптамасы органдарында зерттеулерді ұйымдастыру және жүргізу қағидаларында баяндалған. 3. Зерттеу объектілерінің жарамдылығына кім жауап береді? Сараптамалық зерттеу объектілерінің анықтығы мен жол берілетіндігіне сараптаманы тағайындаған орган (адам) кепілдік береді. Сарапшы зерттеу үшін материалдарды өзі дербес жинауға құқығы жоқ. Зияткерлік меншік құқықтар 4. Авторлық құқықпен қорғалатын объектілерге құқықтардың мемлекеттік тізіліміне енгізілген туындылар даналарының көшірмелерін алуға бола ма? «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы» Заңға сәйкес құжаттардың көшірмелері, тиісті туындының данасы және (немесе) оның сипаттамасы автордың келісімімен үшінші тұлғаларға ұсынылады. 5. Авторлық құқықты тіркеу міндетті ме? Ғылым, әдебиет және өнер туындысына авторлық құқық оны жасау фактісіне байланысты туындайды. Авторлық құқықтың пайда болуы мен жүзеге асырылуы үшін туындыны тіркеу, туындыны өзге де арнайы ресімдеу немесе қандай да бір формальдылықты сақтау талап етілмейді. Осыған байланысты авторлық құқықпен қорғалатын объектілерге құқықтардың мемлекеттік тізіліміне мәліметтерді енгізу рәсімі міндетті сипатта болмайды. 6. Қазақстанда авторлық құқықты қайда тіркеуге болады? Қандай құжаттар қажет? Қазақстан Республикасында авторлық құқық туынды жасалған сәттен бастап автоматты түрде пайда болады – яғни оны қорғау үшін ешқандай арнайы тіркеу қажет емес. Егер автор өз туындысы туралы мәліметтерді авторлық құқықпен қорғалатын объектілерге құқықтардың мемлекеттік тізіліміне ресми түрде енгізгісі келсе, онда ол egov.kz порталы арқылы туындының данасымен өтініш бере алады. Авторлық құқық объектісінің түріне байланысты туындының толық данасының орнына эскиздер, сызбалар, суреттер немесе фотосуреттер қоса берілуі мүмкін. Мемлекеттік қызметті Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі Зияткерлік меншік құқығы комитетінің «Ұлттық зияткерлік меншік институты» РМК көрсетеді. Қызмет көрсету мерзімі - өтініш берілген сәттен бастап 1 жұмыс күні. 7. Шығарманың авторы ретінде кім таныла алады? «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы» Заңға сәйкес шығармашылық жұмысы туынды жасалған жеке тұлға ғана автор ретінде таныла алады. 8. Авторлық құқықтың қолданылу мерзімі қандай? Авторлық құқық автордың бүкіл өмірінде және ол қайтыс болғаннан кейін жетпіс жыл бойы жарамды. Бірлескен авторлық туындыға авторлық құқық басқа авторлардан аман қалған соңғы автор қайтыс болғаннан кейін өмір бойы және жетпіс жыл бойы жарамды. Авторлық құқық, автордың аты-жөні және беделін қорғау құқығы мәңгілікке қорғалады. 9. Авторлық құқықпен қорғалатын объектілерге құқықтардың мемлекеттік тізіліміне мәліметтер мен олардың өзгерістерін енгізу қызметі қанша тұрады Бүгінгі күні авторлық құқықпен қорғалатын объектілерге құқықтардың мемлекеттік тізіліміне мәліметтерді енгізгені үшін баға үш айлық есептік көрсеткішті құрайды Заңды тұлғаларды тіркеу және заңгерлік қызметтерді көрсетуді ұйымдастыру 10. Қайтадан туу туралы куәлікті талап ету бойынша өтінішті қайда беруге болады, бастапқы куәлік ТМД елдерінде берілді, куәліктің түпнұсқасы жоғалды? Егер тууды тіркеу Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде жүргізілсе, онда құқықтық көмек көрсету шеңберінде тиісті сұрау салу (туу туралы куәлікті қайта талап ету туралы) жіберіледі, ол куәлік берілген елге пошта байланысы арқылы жіберіледі. Өтініш ТМД елдерінің уәкілетті органынан көрсетілген құжатты талап ету туралы тапсырманы қалыптастыру үшін кез келген тіркеу органына АХАЖ беріледі. 11. Баланың тууын қалай тіркеуге болады? Баланың тууын мемлекеттік тіркеу үшін ата-аналар немесе басқа да мүдделі тұлғалар баланың туу күнінен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей кез келген тіркеуші органға, кенттердің, ауылдардың, ауылдық округтердің әкімдеріне немесе Мемлекеттік корпорацияға өтініш берушінің қалауы бойынша жазбаша нысанда не портал арқылы электрондық түрде баланың тууын мемлекеттік тіркеу туралы өтініш береді. Тууды мемлекеттік тіркеу проактивті тәсілмен, оның ішінде көрсетілетін қызметті берушінің бастамасы бойынша көрсетілетін қызметті алушының өтінішінсіз көрсетілетін қызметті берушінің және мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелері арқылы көрсетілетін қызметті алушының ұялы байланысының абоненттік құрылғысының телефон нөмірін «электрондық үкімет» веб-порталында тіркеу кезінде көрсетілуі мүмкін www.egov.kz. Екі және одан да көп баланың тууын мемлекеттік тіркеу кезінде олардың әрқайсысына электронды түрде туу туралы медициналық куәліктер беріледі, олардың негізінде туу туралы бірінен соң бірі жеке жазбалар жасалады және балалардың туу туралы жеке куәліктері беріледі. Тууды мемлекеттік тіркеу тегін көрсетіледі. 12. Некеге қалай өтініш беруге болады? Неке қиюды (ерлі-зайыптылықты) мемлекеттік тіркеу үшін өтініш берушілер кез келген тіркеуші органға не электрондық түрде портал арқылы (ЭЦҚ болған жағдайда) жүгінеді. Құжаттар топтамасы көрсетілетін қызметті берушіге тапсырылған сәттен бастап неке қиюды (ерлі-зайыптылықты) тіркеу өтініш берілген күннен бастап күнтізбелік он бес күн өткен соң жүргізіледі. Неке қию (ерлі-зайыптылық) туралы өтінішті әрбір өтініш беруші жазбаша түрде өз қолымен толтырады немесе портал арқылы өтініш берген кезде ЭЦҚ-ға қол қояды. Бұрын тіркелген некеде (ерлі-зайыптылықта) тұрған адамдар тіркеуші органға оның тоқтатылғаны туралы белгісі бар алдыңғы некенің жасалғаны туралы мәліметтерді (тіркелген күні мен орны) ұсынады. Некеге тұрғысы келетін адамдар тіркеуші органға неке қиюды (ерлі-зайыптылықты)тіркеудің белгіленген күнінде жеке басын куәландыратын құжатпен не цифрлық құжаттар сервисінен электрондық құжатпен келуге тиіс. 13. Өлім туралы куәлік кімге беріледі? Қайтыс болу туралы куәлік қайтыс болған адамның жақын туыстарына, оның мұрагерлерінің шеңберіне кіретін басқа адамдарға не қайтыс болған адамның қамқорлығында болған азаматтарға, сондай-ақ қайтыс болған адам тұратын немесе жазасын өтеген мемлекеттік ұйымдардың өкілдеріне беріледі. Жоғарыда аталған адамдарды Қазақстан Республикасынан тыс жерде пайдалану қажет болған жағдайда, олардың өтініші бойынша кез келген тіркеуші орган, сондай-ақ Қазақстан Республикасының шетелдегі мекемесі қайтыс болу туралы акт жазбасының негізінде қайтыс болуды қағаз жеткізгіште мемлекеттік тіркеу туралы куәлік береді. Басқа туыстарына қайтыс болу туралы куәлік мұрагерлік дело бар нотариустың хабарламасы бойынша беріледі. Өлімді мемлекеттік тіркеу және куәлік беру, оның ішінде қайталама куәліктер беру тегін жүзеге асырылады. Атқарушылық іс жүргізу Мен борышкердің анасы боламын, сондықтан мен атқарушылық іс жүргізу материалдарымен таныса аламын ба? Сіз атқарушылық іс жүргізудің тарапы емес екеніңізді ескере отырып, сіз ұлыңыздың сенімхаты болған жағдайда ғана атқарушылық іс жүргізу материалдарымен таныса аласыз. Сенімхат сізге атқарушылық іс жүргізу материалдарымен танысуға мүмкіндік беру үшін нотариалды куәландырылып, сот орындаушысына ұсынылуы тиіс. «Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы» Заңның 19-бабына сәйкес мұндай сенімхат сізге сенімхатпен берілген өкілеттіктер шегінде атқарушылық іс жүргізуге байланысты барлық әрекеттерді жасауға құқық береді 15. Бір атқарушылық іс жүргізу шеңберінде тыйым салынған мүліктің сауда-саттығы (электрондық аукцион) екі реттен артық өткізілуі мүмкін бе? Тыйым салынған мүлікті бір атқарушылық құжат шеңберінде сатуға екі реттен артық қоюға болмайды. Бұл талап «Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы» Заңның 85-бабымен регламенттелген, оған сәйкес тыйым салынған мүлікті электрондық аукцион өткізу арқылы өткізу рәсімі екі реттен артық жүргізілмейді. 16. Азамат, егер бар болса, мүлікті тегін сыйға тарта ала ма, сот орындаушысын шектеу - «мүлікке билік ету бойынша белгілі бір әрекеттерді(мәмілелерді) жасауға тыйым салу»? Мүлікке билік ету бойынша іс-әрекеттер жасауға шектеу болған кезде азаматтың мүлікті сыйға тартуға мүмкіндігі бар. Мәселен, «Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы» Заңның 32-бабына сәйкес нотариаттық іс-әрекеттерге тыйым салу мүлікті иеліктен шығаруға ғана қолданылады және оны сыйға тартуға кедергі келтірмейді. 17. Мен екі рет үйлегенмін, бірінші некеден екі бала, екінші некеден бір балам бар. Менің жалақымнан ай сайын 50 % ұсталады, оның 25 бірінші әйеліме, 25 екінші әйеліме. Алайда, бірінші әйеліме 33 төлеу керек болғандықтан менде қарыз жиналып отыр. Неліктен мен ай сайын төлеп отырсам да қарызым әрдайым өсуде. Бұл өндіріп алу сомасының заңнамалық шектелуіне, сондай-ақ табыс мөлшеріне байланысты. Борышкердің табысынан бір немесе бірнеше атқару құжаттары бойынша өндіріп алу кезінде борышкердің жалақысының немесе өзге де табысының кемінде елу пайызы сақталуы тиіс. Бұл ретте сақталатын сома ең төменгі күнкөріс деңгейінен кем болмауы тиіс. Бір борышкерге қатысты табыстарға өндіріп алу туралы бірнеше қаулы болған кезде екі құжат бойынша да берешек құра отырып, өндіріп алынған сомаларды атқару құжаттары бойынша тең бөлу жүргізіледі. 18. Мен берешекті толық төледім. Алайда, жеке сот орындаушысы менің банктік шоттарымнан тыйымды алып тастамады, себебі мен оның қызметі үшін ақы төлеуге міндеттімін ЖСО әрекеті заңды ма? Егер атқарушылық іс жүргізу бойынша борыш өтелсе және бұл ретте жеке сот орындаушысының қызметі төленбеген болып қалса, орындауды қамтамасыз ету шаралары оларды өндіріп алғаннан кейін ғана жойылуға тиіс. Осылайша жеке сот орындаушысының әрекеттері заңды және орындалуды қамтамасыз ету шараларын жою үшін Сіз Жеке сот орындаушысының қызметіне ақы төлеуіңіз керек.
