ЕО-дан Қазақстан Республикасының аумағына ірі қара малға арналған жемшөп қоспаларын әкелу бойынша түсініктеме сұрау

«Еуразиялық экономикалық одақта өсімдіктер карантинін қамтамасыз ету туралы» Кеден одағы комиссиясының 2010 жылғы 18 маусымдағы № 318 шешіміне сәйкес, Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік шекарасында және Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағында карантиндік фитосанитарлық бақылауға (қадағалауға) жататын карантинге жатқызылған өнімдердің (карантинге жатқызылған жүктердің, материалдардың, тауарлардың) тізбесі бекітілген. Аталған тізбеге сәйкес, Қазақстан Республикасының аумағына әкелу кезінде карантинге жатқызылған өнімнің әрбір партиясы, соның ішінде тұқымдық материал өсімдіктер карантині саласындағы уәкілетті орган тарапынан карантиндік фитосанитарлық бақылау мен қадағалауға жатады. «Өсімдіктер карантині туралы» Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 11 ақпандағы № 344 Заңының 13-бабының 2-1-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағына мыналарды әкелуге тыйым салынады: Экспорттаушы елдердің ұлттық карантин қызметтерінің фитосанитарлық сертификаттары жоқ фитосанитарлық қауіптілігі жоғары карантинге жатқызылған өнімді; Еуразиялық экономикалық одақтың бірыңғай карантиндік фитосанитарлық талаптарында көзделген жағдайларды қоспағанда, карантиндік объектілермен және бөгде түрлермен зарарланған карантинге жатқызылған өнімді; Топырақты, карантиндік объектілердің таралу ошақтары бар аймақтардан, өндіріс орындарынан және (немесе) учаскелерінен топырағы бар тірі тамырланған өсімдіктерді; Өсімдік ауруларының қоздырғыштарын – тірі саңырауқұлақтар, бактериялар, вирустар культураларын, сондай-ақ өсімдіктерге зиян келтіретін жәндіктерді, кенелерді, нематодтарды, карантиндік арамшөптердің тұқымдарын (уәкілетті органмен келісім бойынша ғылыми-зерттеу мақсаттары үшін әкелінетін үлгілерді қоспағанда); Оларға қатысты уақытша карантиндік фитосанитарлық шаралар енгізілген карантинге жатқызылған өнімді. Осылайша, жоғарыда айтылғандардың негізінде, Қазақстан Республикасының аумағына әкелу кезінде карантинге жатқызылған өнім фитосанитарлық сертификатпен бірге жүруі және Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 17 сәуірдегі № 131 бұйрығының талаптарына сәйкес келуі тиіс.

Өсімдік қорғау саласындағы заңнамаға сәйкес биологиялық препараттар пестицидтер ретінде жіктеледі және Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 30 қаңтардағы № 4-4/61 бұйрығымен бекітілген Пестицидтерді тіркеу (шағын учаскелік және өндірістік) сынақтарын өткізу және мемлекеттік тіркеу қағидаларына (бұдан әрі – Қағидалар) сәйкес мемлекеттік тіркелуге тиіс. Пестицидтерді тіркеуді Комитет «Пестицидтерді мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу), пестицидті, қауіптілігі төмен биологиялық препаратты уақытша тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан әрі – мемлекеттік қызмет) шеңберінде «Е-лицензиялау» МДБ АЖ порталы арқылы жеке және заңды тұлғаларға тегін негізде жүзеге асырады. Қағидалардың 37-тармағына сәйкес, шағын учаскелік және өндірістік сынақтар, биологиялық, шаруашылық, токсикологиялық-гигиеналық және экологиялық бағалаулар жүргізілген, тіркеу досьесі алынған және қоршаған ортаны қорғау мен халықтың санитарлық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы уәкілетті мемлекеттік органдардың келісімі алынған пестицидтер мемлекеттік тіркелуге тиіс. Биологиялық заттар негізіндегі пестицидтерді тіркеу процесі 12 ай бойы (бір толық вегетациялық кезең) жүреді. Пестицидке берілетін тіркеу куәлігінің қолданылу мерзімі 10 (он) жылды құрайды. Қолданылу мерзімі өткеннен кейін пестицидті қайта тіркеу Қағидаларда белгіленген тәртіппен жүргізіледі. Пестицидтердің шағын учаскелік және өндірістік сынақтарын бекітілген жоспарларға сәйкес аккредиттелген орындаушы ұйымдар жүргізеді, бұл ретте оларды өткізу шығындарын тіркеуші (өтініш беруші) төлейді. Тіркеу сынақтарын орындаушы ұйымдардың тізбесін Комитет жыл сайын олардан түсетін өтінім-хаттар негізінде қалыптастырады. Сонымен қатар, пестицидтерді мемлекеттік тіркеуге қойылатын талаптар, соның ішінде процестің сипаттамасы, тіркеу куәлігін беру нысаны, мазмұны мен тәртібі, сондай-ақ өзге де мәліметтер Қағидаларда және Мемлекеттік қызмет көрсетуге қойылатын негізгі талаптар тізбесінде (жоғарыда аталған Қағидаларға 11-қосымша) баяндалғанын хабарлаймыз.

Қытай Халық Республикасының Бас кеден басқармасының (бұдан әрі – ҚХР БКБ) Тізіліміне (Реестріне) ену және өсімдік шаруашылығы өнімдерін экспорттауға рұқсат алу үшін қытай тарапының талаптарына сәйкес бірнеше процедураларды орындау қажет. Қазақстандық кәсіпорындар өсімдік шаруашылығы өнімдері өндірілетін және сақталатын жері бойынша құзыретті уәкілетті органға (Министрліктің Агроөнеркәсіптік кешендегі мемлекеттік инспекция комитетінің облыстық аумақтық инспекцияларына) мынадай мақсаттарда жүгінуі қажет: Кәсіпорынды ҚХР БКБ Тізіліміне енгізу туралы өтініш беру; Кәсіпкер мәлімдеген ақпараттың сәйкестігіне кәсіпорынды алдын ала инспекциялау процедурасынан өту; Орыс және ағылшын тілдеріндегі сауалнаманы (анкетаны) толтыру және ұсыну. Бұдан әрі Министрлік қазақстандық кәсіпорындардың тізімін тіркеу үшін қытай тарапына жолдайды. Ұсынылған тізімді қарау нәтижелері бойынша, қытай тарапы ҚХР БКБ ресми сайтында қазақстандық кәсіпорындардың жаңартылған Тізілімін жариялайды. Сонымен қатар, 2024 жылғы 11 қыркүйектегі № 18/358 «Өсімдік шаруашылығы өнімдерін ҚХР-ға экспорттауды ашу жөніндегі кеңес хаттамасына» сәйкес, мақсары, күнбағыс және зығыр бойынша экспорттаушылардан өтінімдер қабылдау үш айда (тоқсанда) бір рет жүзеге асырылатынын атап өтеміз.Өсімдік шаруашылығы өнімдерін ҚХР-да тіркеу үшін өтінімдерді қабылдау 2025 жылдың қараша айында жүргізіледі.Өз кезегінде, қазақстандық компанияларды ҚХР БКБ кәсіпорындарының Тізіліміне тіркеу бойынша барлық ақпаратты ҚР АШМ-нің www.gov.kz сайтынан еркін қолжетімділікте қарауға болады (АӨК-тегі мемлекеттік инспекция комитеті бөлімі – Қызмет бағыты – «Қытай» папкасы).

Субсидияларды беру Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі бекіткен «Асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытуды, мал шаруашылығының өнімділігін және өнім сапасын арттыруды субсидиялау қағидаларына» сәйкес жүзеге асырылады (Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 15 наурыздағы № 108 бұйрығы). Қой шаруашылығы аясында келесі субсидиялау бағыттары қарастырылған: Асыл тұқымды қой басын сатып алу (бір басына): Отандық – 26 000 тг Импортталған – 52 000 тг Импортталған асыл тұқымды тұқымдық қошқарлар – 260 000 тг Асыл тұқымды ұсақ малдың төлін өсіру шығындарын арзандату (бір басына) – 4 000 тг Бордақылау алаңдарына бордақылауға немесе ет өңдеу кәсіпорындарына союға өткізілген ұсақ малдың еркек дарағының құнын арзандату – 3 000 тг Бордақылау алаңдарына бордақылауға немесе ет өңдеу кәсіпорындарына союға өткізілген ұсақ малдың еркек дарағының құнын арзандату (маусымдық жеткізілімдер) – 7 000 тг Қой эмбриондарын сатып алу құнын арзандату (бір дана) – 80 000 тг Асыл тұқымдық орталықтардың, асыл тұқымды жануарлардың ұрығы мен эмбриондарын өткізу жөнiндегi дистрибьютерлік орталықтардың және ұрықтандырушы-техниктердің тауар өндірушілердің және ауыл шаруашылығы кооперативтеріндегі аналық қой басын қолдан ұрықтандыру бойынша көрсеткен қызметтерінің құнын субсидиялау (Ұрықтандырылған бас/шағылыстыру маусымы) – 1 500 тг Қайта өңдеуге өткізілген биязы және жартылай биязы жүннің құнын арзандату: Сапаның 60 басталатын жүн – 200 тг/кг Сапаның 50 басталатын жүн – 150 тг/кг Қайта өңдеуге өткізілген қылшық және жартылай қылшық жүннің құнын арзандату – 25 тг/кг Сонымен қатар, субсидиялар бекітілген талаптар мен критерийлерді орындаған жағдайда, және өтінімдерді мемлекеттік субсидиялау ақпараттық жүйесі (ГИСС) арқылы белгіленген тәртіппен бергенде ғана беріледі. Сонымен бірге, субсидиялаудың толық ережелерімен танысуға болады: «Асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытуды, мал шаруашылығының өнімділігін және өнім сапасын арттыруды субсидиялау қағидалары».

Асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытуды, мал шаруашылығының өнімділігін және өнім сапасын арттыруды субсидиялау қағидаларына (Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 15 наурыздағы № 108 бұйрығы) сәйкес субсидия көлемі тиісті айға арналған қаржыландыру жоспарында көзделген бюджеттік қаражат көлемінен асқан жағдайда, мұндай өтінімдер бойынша субсидияларды төлеу өтінімдердің келіп түскен күніне сәйкес кезектілік тәртібімен келесі айда жүзеге асырылады. Ағымдағы қаржы жылында өтінімдерді қанағаттандыру үшін бюджет қаражаты жеткіліксіз болған жағдайда, субсидия алуға мақұлданған өтінімдер қосымша бюджет қаражаты бөлінген кезде және (немесе) қаражатты субсидия түрлері арасында қайта бөлу есебінен төленеді. Ал ағымдағы қаржы жылында қосымша бюджет қаражаты бөлінбеген жағдайда, күту тізіміне енгізілген өтінімдер бойынша субсидиялар төлеу келесі қаржы жылында (жылдарында) жүзеге асырылады.

Ереже ауыл шаруашылығы жануарларын ұстайтын барлық жеке және заңды тұлғаларға қолданылады. Ауыл шаруашылығы жануарларын ұстау кезінде иелері: 1) Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 29 маусымдағы бұйрығымен бекітілген Ветеринариялық (ветеринариялық-санитариялық) қағидаларға (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 11940, № 57 болып тіркелген) сәйкес жануарларды ветеринариялық рәсімдерге еркін жеткізуге міндетті. жануарлар ауруларының алдын алуды және тасымалданатын объектілердің (жануарлар, өнімдер мен жануарлардан алынатын шикізат) қауіпсіздігін қамтамасыз ететін ветеринариялық (ветеринариялық-санитариялық) ережелер; 2) ветеринариялық (ветеринариялық-санитариялық) ережелерге сәйкес ауыл шаруашылығы жануарларын ұстауға, өсіруге және пайдалануға; 3) Ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру қағидаларының талаптарына сәйкес ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіруді қамтамасыз етеді; 4) ветеринариялық (ветеринариялық-санитариялық) ережелердің талаптарына сәйкес аумақты, мал шаруашылығы ғимараттарын, жемшөпті, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты сақтауға және қайта өңдеуге арналған құрылыстарды ұстауға; 5) ветеринариялық-санитариялық қауіпсіздік мақсатында жануарларды уақтылы вакцинациялауды және диагностикалауды қамтамасыз етеді. 6) жергілікті атқарушы органдардың ветеринария саласындағы қызметін жүзеге асыратын бөлімшелерін, сондай-ақ ветеринария саласындағы мамандарды (ветеринария саласындағы қызметті жүзеге асыратын мемлекеттік органдар бөлімшелерінің қызметкерлерін) хабардар етуге: Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2018 жылғы 28 желтоқсандағы 2018-қосымшасының № 2018 бұйрығына сәйкес малдың өлгені, бірнеше жануарлардың бір мезгілде ауыруы немесе олардың әдеттен тыс мінез-құлықтарының өлгені, түсік түсірілген немесе өлі туылған ұрықтың табылуы туралы Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2018 жылғы 28 желтоқсандағы бұйрығына сәйкес жануардың өлуі анықталған кезден бастап 24 сағаттан аспайтын мерзімде. (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2018 жылы 29 желтоқсанда №18117 болып тіркелді). Жануарларды қораларға орналастыру келесі стандарттарға сәйкес жүзеге асырылады: Ірі жануарларға (түйе, жылқы, ірі қара, бұдан әрі – ірі жануарлар) – бір жануарға 3 м2; Сонымен қатар, ірі жануарларға арналған қораларға байлаулар орнатылады. Қаламдар биіктігі бар металл конструкциялардан жасалған: ірі жануарлар үшін - кемінде 1,5 м; Азық пен құрама жемді сақтауға арналған бөлек қоршалған аумақ. Жануарларды ұстау кезеңінде қораптар таза болуы керек. Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 10 шілдедегі «Ветеринария туралы» Заңы ешбір аумақта мал ұстауға тыйым салмайды.

Ветеринариялық препараттар мен жемшөп қоспаларын сақтауға арналған үй-жайларға қойылатын талаптар Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің № 7-1/848 бұйрығымен бекітілген Ветеринариялық препараттарды, жемшөп пен жемшөп қоспаларын өндіретін, сақтайтын және өткізетін ұйымдарға қойылатын ветеринариялық (ветеринариялық-санитариялық) талаптарда көрсетілген. ветеринариялық препараттарға арналған жағдайлар (сақтау температурасы, бөлме ылғалдылығы және т.б.) ветеринариялық препаратты қолдану жөніндегі нұсқаулықта сипатталған және бұл сақтау шарттары сақталуы тиіс. «Өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 18-бабына сәйкес температура мен ылғалдылықты өлшейтін құралдар салыстырып тексеруден және калибрлеуден өтуі тиіс. Еден, қабырғалар мен төбе жууға болатын және дезинфекцияланатын материалдардан жасалған болуы керек. Жарықтандыру, температура, ылғалдылық және желдету бөлменің мақсатына сәйкес болуы және сақтау кезінде ветеринариялық препаратқа тікелей немесе жанама теріс әсер етпеуі керек. Дезинфекция, дератизация, дезинсекция және дератизация бойынша ұйымдармен келісім-шарттар міндетті болып табылады.

Тіркелген ауыл шаруашылығы техникасының бар-жоғы туралы мәліметтер ұсыну мәселесіне қатысты жоғарыда көрсетілген сұрау салуды қарап, келесіні хабарлайды. «Агроөнеркәсіптік кешенді және ауылдық аумақтарды дамытуды мемлекеттік реттеу туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі – Заң) сәйкес, мемлекеттік техникалық инспекция – Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен тракторларды және олардың базасында жасалған өздігінен жүретін шассилер мен механизмдерді, оларға тіркемелерді, оның ішінде арнайы жабдық орнатылған тіркемелерді, өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы, мелиорациялық және жол-құрылыс машиналары мен механизмдерін, сондай-ақ жүріп өту мүмкіндігі жоғары арнайы машиналарды мемлекеттік тіркеуді және мемлекеттік техникалық қарап-тексеруді жүзеге асыру, тиісті құжаттар мен мемлекеттік тіркеу нөмірлік белгілерін бере отырып жүргізілетін қызмет. Заңның 7-бабы 2-тармағының 2-1) тармақшасына және 4-тармағының 2-1) тармақшасына сәйкес, агроөнеркәсіптік кешенді дамыту саласындағы мемлекеттік техникалық инспекцияны жүзеге асыру облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың және облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарының (бұдан әрі – ЖАО) құзыретіне жатады. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 30 наурыздағы № 4-3/267 бұйрығымен бекітілген Тракторларды және олардың базасында жасалған өздігінен жүретін шассилер мен механизмдерді, оларға тіркемелерді, оның ішінде арнайы жабдық орнатылған тіркемелерді, өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы, мелиорациялық және жол-құрылыс машиналары мен механизмдерін, жүріп өту мүмкіндігі жоғары арнайы машиналарды мемлекеттік тіркеу қағидаларының (бұдан әрі – Қағидалар) 4-тармағына сәйкес, ЖАО машиналарды тіркеуді, уақытша тіркеуді, қайта тіркеуді және тіркеу есебінен шығаруды жүзеге асырады. Сонымен қатар, Қағидалардың 19-тармағына сәйкес, ЖАО тіркелген машиналар және олардың меншік иелері бойынша жүргізілген тіркеу әрекеттері туралы анықтамалар мен өзге де жазбаша ақпаратты ұсынады. Қағидалардың 28 және 29-тармақтарына сәйкес, машиналар жеке тұлғалардың тұрақты тұрғылықты жері немесе уақытша болатын жері бойынша (тұрақты тіркеуі болмаған жағдайда – уақытша тұру мерзіміне), не жеке тұлға жеке кәсіпкер ретінде тіркелген жағдайда – орналасқан жері бойынша мемлекеттік кірістер органында, заңды тұлғалардың – олардың заңды мекенжайы бойынша, ал заңды тұлғалардың филиалдарының – заңды тұлғаның жазбаша рұқсатымен филиалдардың орналасқан жері бойынша тіркеледі. Машиналар сенімгерлік басқаруға, шаруашылық жүргізуге, сондай-ақ жалдау, лизинг, ипотека, қарыз шарттарына сәйкес берілген тұлғалардың атына мемлекеттік тіркеу жүргізілген жағдайда, тіркеу әрекеттері тиісті шарттарға қатысушының (қатысушылардың) жазбаша келісімімен жүзеге асырылады. Сонымен қатар, қолданыстағы заңнама шеңберінде ЖАО тіркелген техникаға шектеулер мен ауыртпалықтар салуға байланысты функцияларды жүзеге асыратынын атап өткен жөн. Жоғарыда баяндалғанды ескере отырып, сұрау салуда көрсетілген мәселе бойынша тиісті жергілікті атқарушы органға жүгінуіңізді сұраймыз.